263 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `voor`
- vooruit met de geit (=komaan, we doen voort.)
- voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=doe het voorzichtig, dan komt er geen schade)
- voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast (=door voorzichtig te zijn, gaan tere zaken langer mee)
- wat doe je voor de kost? (=hoe verdien je je geld?)
- wat voor vlees men in de kuip heeft (=wat voor iemand (of iets) het is)
- weten wat voor vlees men in de kuip heeft (=weten met wat voor iemand men te doen heeft)
- wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in (=wie een ander iets wil misdoen, kan er zelf het slachtoffer van worden)
- wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje (=je kunt nooit boven de stand komen waarin je geboren bent. Arm geboren, zal wel arm blijven)
- wie voor het oortje geboren is, zal tot de stuiver niet geraken (=wie in een lage sociale klasse geboren is, zal niet in een hogere sociale klasse terechtkomen)
- wie zich voor hond verhuurt, moet de botten kluiven (=wie zich onderdanig gedraagt, wordt als knecht behandeld)
- zaken gaan voor het meisje. (=verplichtingen zijn belangrijker dan plezier)
- zo klaar als een klontje voor iemand zijn (=het helemaal begrijpen)
- zuivel op zuivel is voer voor de duivel (=werd gezegd als je te veel zuivel at terwijl het schaars was)
556 betekenissen bevatten `voor`
- ieder trekt aan zijn streng (=ieder kiest voor zichzelf)
- elk is een dief in zijn nering (=ieder zoekt zijn voordeel)
- men vindt geen molenaar of hij at gestolen koren. (=ieder zoekt zijn voordeel, ook al is het ten koste van anderen.)
- maak je bed zoals je wilt slapen (=iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen daden)
- ieder is zichzelf het naast (=iedereen kiest in het slechtste geval voor zichzelf)
- men heeft hem de hoorns opgezet (=iemand (vooral een bekende) heeft een relatie met zijn vrouw)
- iemand iets in de schoenen schuiven (=iemand aanwijzen als de schuldige of als de verantwoordelijke voor een mislukking)
- iemand doodverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is grondverf)[1])
- een kale kip kan nog leggen (=iemand die niets heeft, kan nog voor je werken)
- de dorsende os zult gij niet muilbanden (=iemand die voor je werkt moet je goed behandelen)
- een gewaarschuwd mens telt voor twee (=iemand die vooraf weet wat er fout kan gaan moet zich er maar op voorbereiden)
- een profeet die brood eet (=iemand die waardeloze voorspellingen doet)
- een brutaal mens heeft de halve wereld (=iemand die wat durft te zeggen krijgt het meestal wel voor elkaar)
- een held op sokken (=iemand die zich dapper voordoet, maar in werkelijkheid niets durft. Een bangerik)
- het zonnetje in huis (=iemand die zorgt voor een goede, opgeruimde sfeer)
- iemand in het gareel slaan (=iemand dwingen voor je te werken, iemand aan het werk zetten)
- iemand een worst voorhouden (=iemand een voordeeltje in het vooruitzicht stellen, teneinde hem te bewegen ergens mee akkoord te gaan)
- iemand met een zwarte kool tekenen (=iemand erg ongunstig voorstellen)
- in zijn zak hebben (=iemand goed kennen, iets helemaal begrijpen, iets voor elkaar hebben)
- iemand het brood uit de mond nemen/stoten (=iemand het onmogelijk maken om in eigen inkomen te kunnen voorzien)
- iemand blij maken met een dode mus (=iemand iets goeds in het vooruitzicht stellen, dat uiteindelijk waardeloos zal blijken te zijn)
- iemand voor het lapje houden (=iemand iets wijs maken of voor de gek houden)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wil, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- iemand uitmaken voor rotte vis (=iemand uitschelden voor alles wat mooi en lelijk is)
- met iemand spelen als de kat met de muis (=iemand voor de gek houden)
- met iemand zijn voeten spelen (=iemand voor de gek houden)
- iemand in de maling nemen (=iemand voor de gek houden)
- iemand bij de neus nemen (=iemand voor de gek houden; iemand bedriegen)
- iemand voor het naadgaren zetten (=iemand voor de schulden laten opdraaien)
- bloot slaat dood (=iemand voor het blok zetten: iemand dwingen een keuze te maken)
- iemand van het kastje naar de muur sturen (=iemand voor niets heen en weer laten lopen)
- als een luis in iemands pels zijn (=iemand voortdurend in de weg lopen. Iemand tegenwerken)
- de pik op iemand hebben (=iemand voortdurend plagen of aanvallen)
- iemand op zijn nummer zetten (=iemand zeer nadrukkelijk op zijn fouten wijzen, op een wijze die voor die persoon beschamend is)
- een voetveeg zijn (=iemand zijn die voor minderwaardige klusjes gebruikt wordt)
- iemand ergens voor warm maken (=iemands interesse voor iets opwekken)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- het werkt als haarlemmerolie (=iets dat overal voor te gebruiken is)
- een adder aan zijn borst/boezem koesteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke persoon)
- rozen voor de varkens/zwijnen strooien (=iets goed doen voor mensen die dat niet waarderen)
- goedkoop is duurkoop (=iets goedkoops kan later kosten veroorzaken, bijvoorbeeld door slechte werking, reparaties of onderhoud)
- vurige kool op iemands hoofd stapelen (=iets goeds doen voor een vijandig persoon)
- een gevoelige snaar raken (=iets ligt erg gevoelig bij iemand, belangstelling hebben voor een bepaald onderwerp en iemand die dan aandacht heeft ervoor)
- iets prediken/verkondigen (=iets luid, voor iedereen, verkondigen)
- iets blauw blauw laten (=iets maar laten voor wat het is, er niet meer over praten)
- iets met een korreltje zout nemen (=iets niet helemaal voor waarheid aannemen)
- een ondergeschoven kindje zijn (=iets of iemand is miskend. Zie bedstede voor de letterlijke betekenis)
- een ei in het nest laten (=iets op voorraad hebben)
- iets achter de hand hebben (=iets ter beschikking hebben voor wanneer het nodig mocht zijn (bv nood))
50 dialectgezegden bevatten `voor`
- dae hèttër ën hendsje van voert (=dat is typisch voor hem) (Munsterbilzen - Minsters)
- Dae hilt dich fien veur de gek (=Die houdt je mooi voor de gek) (Roermonds)
- Dae is neet zoea stòm es wie der oet zuut!! (=Die laat zich niet voor de gek houden!!) (Steins)
- Dae is nog ginge sjót pólver wead (=Die persoon is geen knip voor de neus waard) (Mechels (NL))
- Dae is veur d' n duùvel neet bang (=Hij is nergens bang voor) (Venloos)
- dae kan aete kan ook wërke (=voor wat hoort wat) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae kan nog nie ës ne lieëge zak raech zètte (=die is voor niks goed !) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae loet zich van kop tot tein bezeeke (=hij laat zich helemaal voor de gek houden) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae wor tër nie zoe sjiëtëg op (=hij was er niet zo voor te vinden) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae zie gaat verbörtj, mót oppe blaore zitte (=wie iets doms doet moet er voor boeten) (Weerts)
- dae ziet mér de hëlf vannët sjaun waer (=die maakt maar weinig mee wat er voor zijn ogen gebeurt) (Munsterbilzen - Minsters)
- Dalik höbs dich ein plekke (=Iemand waarschuwen voor een klap) (Gelaens (Geleens))
- dalik kome de boekkels (=pas op voor de enge geesten) (Sevenums)
- Dan ben je best (=Als iemand het goed voor elkaar heeft) (Lopiks)
- Dan hilt dien kuntje kermes (=Dan krijg je een pak voor de broek) (Venloos)
- dan krèg ik ut op mùnne bult (=dan krijg ik het voor mijn kiezen) (Steenbergs)
- dan lupter op kepot (=dan zie je het voor je liggen / staan) (Geldrops)
- Dao haet dae ein hendje aan! (=Dat is typisch wat voor hem!) (Steins)
- dao haet tae ei hendsje aan (=dat is typisch iets voor hem) (Geuls)
- dao höbs se ’t smiete inne glazer (=men waarschuwt ergens voor maar toch gaat het mis) (Heitsers)
- Dao vèltj gein rechte voor met te plooge (=Daar valt geen land mee te bezeilen) (Weerts)
- daor istie nie mir overeene gekomme (=dat is voor hem altijd te veel geweest) (Oudenbosch)
- Daor motte ow vûr ware (=Daar moet je voor uitkijken) (Wells)
- daor wee'k neks van (=deze informatie is geheel nieuw voor mij) (Bredaas)
- Das 'n scheet in 'n fles (=Dit stelt niets voor) (Bevers)
- das ammël vër den hond zën kloete (=dat is totaal voor niets, zonder succes) (Munsterbilzen - Minsters)
- das flaaë kul (=dat is praat voor de vaak) (Munsterbilzen - Minsters)
- das gieen spek veur mijnen bek (=dat is te duur voor mij) (Vels)
- das goed vër de vërautgang van den aaterautgang (=dat is bevorderlijk voor de stoelgang) (Munsterbilzen - Minsters)
- das in de sjakos (=dat is voor elkaar) (Antwerps)
- das in de sjakos (=dat is voor elkaar) (Sint-Niklaas)
- das nen flebbekak (=die heeft een boontje voor) (Ransts)
- das nen heilen opstand vër ne niks (=heel wat twist voor een niemendalleke) (Munsterbilzen - Minsters)
- Das nief. (=Deze informatie is geheel nieuw voor mij.) (Olens)
- das pier krelkëskraut (=die is zuiver onkruid (hij deugt voor niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- das te laus èn mëne pëls (=die loopt me voortdurend voor de voeten) (Munsterbilzen - Minsters)
- Das ve fleus (=Dat is voor straks) (Mechels (BE))
- das vijf kërre niks (=dat stelt niets voor) (Munsterbilzen - Minsters)
- das zever èn pekskes---das dikke zever (=dat is praat voor de vaak) (Munsterbilzen - Minsters)
- das zjus ën begaajn (=die doet zich voor als een heilige) (Munsterbilzen - Minsters)
- dasnie de ware Jacob (=die betrouw ik voor geen haar) (Munsterbilzen - Minsters)
- dassem krek en gesjieëte (=dat is typisch voor hem) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat begroot me veur heur (=dat vind ik naar voor haar) (Westerkwartiers)
- dat begroot me veur jem (=dat vind ik niet leuk voor jullie) (Westerkwartiers)
- dat begroot mij allernoast (=dat vind ik erg naar voor u) (Westerkwartiers)
- dat dank zich den aajl (=dat spreekt voor zichzerlf) (Munsterbilzen - Minsters)
- dat doog vér niks (=dat is nergens goed voor) (Bilzers)
- dat geef ik dij op ' n briefke (=daar sta ik borg voor) (Westerkwartiers)
- Dat geeft best wat voor ons. (=Daar verdienen we best goed aan.) (Bollenstreeks)
- dat geet haaj geen verf pakke (=daar steek ik een stokje voor) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen