229 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Rs`
- veRstand hebben van gekookt eten. (=ergens verstand van hebben.)
- veRstand op nul zetten (=niet nadenken en gewoon handelen.)
- veRstek laten gaan (=niet komen opdagen)
- vingeRs en duimen aflikken (=iets erg graag lusten)
- visseRs en jageRs, zijn vrouwenplageRs. (=vissers en jagers zijn vaak bij de vrouw weg)
- visseRslatijn (=grootspraak)
- visseRslatijn praten (=zijn prestaties overdrijven)
- vlindeRs in zijn buik hebben (=verliefd zijn)
- vlugge eteRs zijn vlugge werkeRs. (=wie snel kan eten, kan ook snel werken.)
- vogels van diveRse pluimage (=mensen met allerlei diverse achtergronden)
- voor een dubbeltje op de eeRste rang willen zitten (=tegen minimale kosten maximaal voordeel verlangen)
- voor een visseRs deur vissen (=vergeefse moeite doen)
- voorzichtigheid is de moeder van de poRseleinkast (=door voorzichtig te zijn, gaan tere zaken langer mee)
- waar gehakt wordt, vallen spaandeRs (=waar werk verricht wordt, worden ook wel wat fouten gemaakt)
- wat baten kaaRs en bril als de uil niet zien en lezen wil (=het is vruchteloos iemand te willen voorlichten als hij dat niet wil)
- wat baten kaaRs of bril, als de uil niet zien en wil. (=gezegd als een koppig iemand advies of hulp negeert)
- wat het zwaaRst is moet het zwaaRst wegen (=wat het belangrijkste is moet het eerste gebeuren)
- wat men afdingt is het eeRst betaald (=als men het goedkoop krijgt, is het vlugger betaald)
- wie een paard uit de wei wil halen, moet het beest niet eeRst met het halster tegen de kop slaan. (=je bereikt meer met vriendelijkheid, dan met strengheid)
- wie eeRst komt eeRst maalt (=wie eerst komt krijgt het beste)
- wie het eeRst komt, het eeRst maalt (=het wordt toegekend aan degene(n) die het eerst komt)
- wie het ondeRste uit de kan wil hebben die valt het lid op de neus (=wie altijd het uiterste wil, krijgt uiteindelijk niets)
- wie zijn pap gemoRst heeft kan niet alles weer oprapen (=schade kan nooit geheel worden goedgemaakt)
- zachte heelmeesteRs maken stinkende wonden (=sommige problemen kunnen niet met zachtheid opgelost worden)
- zachte winteRs, vette kerkhoven (=zachte winters geven vaak aanleiding tot meer ziekten dan strenge winters)
- zich gedragen als een baaRs (=zeer onhandig zijn)
- zijn zeis in een andeRs koren slaan (=stelen, zich in het werk van iemand anders bemoeien)
- zonder aanzien des peRsoons (=zonder iemand voor te trekken; zonder er rekening mee te houden om wie het gaat)
- zoveel geven om iets als een boer om een keRs (=er totaal niets om geven)
425 betekenissen bevatten `Rs`
- door de neus boren (=iemand andeRs iets de mogelijkheid ontnemen)
- iemand in de arm nemen (=iemand de hulp vragen om te ondeRsteunen)
- een kind van zijn tijd (=iemand die leeft volgens de in zijn tijd heeRsende opvattingen)
- een jantje-secuur (=iemand die uiteRst nauwgezet werkt)
- een profeet die brood eet (=iemand die waardeloze vooRspellingen doet)
- iemand de wind uit de zeilen nemen (=iemand dwaRs zitten)
- iemand met een zwarte kool tekenen (=iemand erg ongunstig vooRstellen)
- de vloer aanvegen met iemand (=iemand gemakkelijk kloppen/veRslaan)
- iemand vol lood pompen (=iemand genadeloos neeRschieten)
- iemand spreken door het oor van een turfmand (=iemand heimelijk spreken, zodat niemand andeRs het hoort)
- de strop om de hals doen (=iemand in uiteRste problemen brengen)
- iemand de ogen uitsteken (=iemand jaloeRs maken door de aandacht te vestigen op iets wat men heeft, en wat de ander ontbreekt)
- iemand bijspijkeren (=iemand met geld of kennis ondeRsteunen)
- iemands bloed wel kunnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die peRsoon te hinderen)
- iemand villen (=iemand te veel laten betalen / Iemand afpeRsen)
- iemand van de sokken slaan (=iemand vellen, neeRslaan)
- iemand het nakijken geven (=iemand veRslaan of achterlaten.)
- iemand op zijn nummer zetten (=iemand zeer nadrukkelijk op zijn fouten wijzen, op een wijze die voor die peRsoon beschamend is)
- een lange arm hebben (=iemand zelfs vanaf een grote afstand nog dwaRs kunnen zitten)
- iemand van haver tot gort kennen (=iemands peRsoonlijkheid helemaal kennen)
- niet aan het juiste adres zijn (=iets aan de verkeerde peRsoon vragen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbeRs zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- een koekje van eigen deeg (=iets geven (of krijgen) wat ooRspronkelijk bedacht is door degene die het krijgt (of geeft))
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke peRsoon)
- vurige kool op iemands hoofd stapelen (=iets goeds doen voor een vijandig peRsoon)
- gouden appels op zilveren schalen (=iets is erg prachtig/goed/veRstandig (verwoord))
- iets met de moedermelk binnenkrijgen (=iets leren in de eeRste levensjaren)
- sterker dan de dood (=iets onverwoestbaaRs)
- in zwang komen / raken (=iets wordt een modeveRschijnsel)
- de ogen zijn de spiegels der ziel (=in de ogen van een peRsoon herkent men het karakter)
- voor dood achterlaten (=in de steek laten zonder hoop op heRstel.)
- de boel in het honderd sturen (=in de war maken/veRstoren)
- met molentjes lopen (=in de war zijn, niet goed bij het veRstand zijn)
- haring bij de vleet (=in overvloed. (Een `vleet` is een groot net dat door de haringloggeRs werd/wordt gebruikt.))
- in het niet zinken (=in vergelijking met iets andeRs nog weinig waarde hebben)
- de ogen uitsteken (=jaloeRs maken)
- de zon niet in het water kunnen zien schijnen (=jaloeRs zijn, iets niet kunnen verdragen)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn ooRsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoneRs van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- een stoel in de hemel verdienen (=je door een goed werk ondeRscheiden)
- vang vossen met vossen (=je moet een slimme peRsoon vangen door slim te zijn)
- een schop van een ezel kunnen verdragen (=je moet het aankunnen dat iemand zonder veRstand van zaken kritiek geeft)
- wat hansje niet leert zal hans nooit weten (=je moet het eeRst leren om het later te kunnen)
- de boer op de bok liet de teugels vieren, het paard kende zelf de weg wel. (=je moet niet doen alsof je de beste bent, iemand andeRs weet ook wel wat)
- je beste beentje voor zetten (=je uiteRste best doen)
- met twee monden praten (=jezelf tegenspreken in veRschillende situaties, niet eerlijk zijn)
- zo vader, zo zoon (of: Zo moeder, zo dochter) (=kinderen erven de eigenschappen van hun oudeRs)
- de appel smaakt bomig. (=kinderen lijken op hun oudeRs.)
- de appel valt niet ver van de stam/boom (=kinderen lijken vaak op de oudeRs)
- het ei wil wijzer zijn dan de kip (=kinderen willen wijzer zijn dan de oudeRs)
- gepakt en gezakt (=klaar voor vertrek (met alle koffeRs ingepakt))
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen