929 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OE`
- een adder aan zijn borst/bOEzem kOEsteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- een bliek (spiering) uitgooien om een snOEk te vangen (=met zo min mogelijk kosten proberen maximale winst te behalen)
- een blind paard zou er geen schade dOEn (=een armoedig interieur)
- een bOEr met kiespijn lacht niet (=mensen met pijn kunnen moeilijker ontspannen)
- een bOEr op klompen (=een lomperd)
- een dooie bOEl. (=een saaie bedoening)
- een droge maart en een natte april is de bOEren naar hun wil (=weerspreuk)
- een dronkemansgebed dOEn (=het geld natellen (als het zo goed als op is))
- een druppel op een glOEiende plaat (=een zeer kleine bijdrage aan iets groters)
- een duit in het zakje dOEn (=een kleine bijdrage leveren. (Historisch: de kleinst mogelijke gave in het collectezakje van de kerk).)
- een gesloten bOEk (=iets wat niet te doorgronden is)
- een gevOElige snaar raken (=iets ligt erg gevoelig bij iemand, belangstelling hebben voor een bepaald onderwerp en iemand die dan aandacht heeft ervoor)
- een gOEd begin heeft een gOEd behagen maar het eindje zal de last dragen (=goed beginnen is prima, maar je moet volhouden tot het einde)
- een gOEd begin is het halve werk (=een goed begin vergroot de kans op een goede afwerking)
- een gOEd gelaat is de beste geleidebrief. (=als je knap bent krijg je veel voor elkaar)
- een gOEd hart is goud waard (=je treft niet snel meer mensen met een goed karakter)
- een gOEd hart tOEdragen (=goed kunnen verdragen)
- een gOEd mondstuk hebben (=goed kunnen spreken)
- een gOEd paard maakt nog geen gOEde ruiter. (=niet enkel de middelen tellen, ook de vaardigheid is belangrijk om resultaat te krijgen.)
- een gOEd pad krom loopt niet om. (=je kunt beter geen onnodige veranderingen aanbrengen)
- een gOEd verstaander heeft maar een half woord nodig (=voor een goed verstaander is een kleine aanwijzing genoeg)
- een gOEd woord voor iemand dOEn (=iemand bij een ander aanbevelen)
- een gOEd zeeman wordt ook wel eens nat (=ieder kent zijn tegenslagen)
- een gOEde beurt geven (=grondig reinigen, grondig aanpakken)
- een gOEde beurt maken (=iets heel goed doen, een goede indruk maken)
- een gOEde buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- een gOEde daad is goud waard (=iemand helpen is goed)
- een gOEde dam leggen. (=goed eten (voor het drinken van alcohol))
- een gOEde gevel versiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
- een gOEde haan kraait nog wel eens weer. (=een goede leider waarschuwt meer dan eens)
- een gOEde naam is beter dan olie (=een goede naam (reputatie) is beter dan veel geld (olie) bezitten)
- een gOEie vis mOEt drie keer zwemmen (=in het water, in de boter of kookvocht en in de wijn)
- een grOEne Kerstmis een witte Pasen. (=als Kerst warm is wordt Pasen koud)
- een grOEntje zijn (=(ook: Groen als gras zijn. ) Ergens nog geen ervaring mee hebben)
- een haar in de boter vinden/zOEken (=op het kleinste detail vitten)
- een harde knOEst heeft een scherpe bijl nodig (=een slechte gewoonte is moeilijk te verdringen)
- een heilige kOE (=iets waar je niet aan mag komen en zuinig op bent, voor sommige mensen is dat bijv. een auto)
- een hoofd als een bOEi krijgen (=een erg rode kleur krijgen in het gezicht, erg blozen)
- een Keulse reis dOEn (=heel lang wegblijven)
- een kind kan de was dOEn (=het gaat heel makkelijk)
- een klein lek dOEt een groot schip zinken (=een geringe onachtzaamheid kan tot grote schade leiden)
- een klein visje een zOEt visje (=een klein voordeel of winstje dat met weinig moeite is verkregen)
- een kleine aardappel mOEt je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
- een knoop in zijn zakdOEk leggen (=iets doen om ergens zeker aan herinnerd te worden)
- een knuppel in het hOEnderhok gooien (=opschudding veroorzaken)
- een kOEkje van eigen deeg (=iets geven (of krijgen) wat oorspronkelijk bedacht is door degene die het krijgt (of geeft))
- een kruisje is genOEg voor een boterham uit het vuistje (=voor een gewone broodmaaltijd moet niet te veel gebeden worden)
- een lOEr draaien (=een poets bakken)
- een loodje in het zakje dOEn (=een kleine bijdrage leveren)
- een mens mOEt werken voor de brok en voor de rok. (=je moet werken om te kunnen eten en kleding te kunnen kopen.)
1406 betekenissen bevatten `OE`
- het land van belofte (=de plaats waar het gOEd tOEven is)
- de bijl ligt al aan de wortel (=de straf zal spOEdig volgen)
- in gebreke zijn (=de taak niet naar behoren uitgevOErd hebben)
- eind goed, al goed (=de tegenslagen zijn gauw vergeten als het gOEd afloopt)
- tijd heeft vleugels en geen teugels. (=de tijd gaat snel en is niet te beïnvlOEden)
- met de helm (op) geboren zijn (=de tOEkomst kunnen voorspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
- je planeet lezen (=de tOEkomst voorspellen)
- de kaart leggen (=de tOEkomst voorspellen)
- de beste stuurlui staan aan wal (=de tOEschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvOErders)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de tOEstand of bedOElingen van een ander zijn mOEilijk in te schatten)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best dOEn om iets toch te bereiken)
- wie de pot breekt betaalt de scherven (=de veroorzaker van schade mOEt de situatie zelf rechtzetten.)
- het krieken van de dag/dageraad (=de vrOEge ochtend)
- de raven zullen het uitbrengen (=de waarheid komt hOE dan ook aan het licht)
- er geen doekjes om winden (=de waarheid onverblOEmd vertellen)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedOElingen van iemand doorzien)
- je schaapjes op het droge hebben (=de zaken op orde hebben of voldOEnde hebben om niet meer te hOEven werken)
- het vlees doden (=de zinnelijke behOEften onderdrukken)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benOEmen)
- bezint eer ge begint (=denk gOEd na over de gevolgen voordat je actie onderneemt)
- zwijgen en denken zal niemand krenken. (=denk na voor je iets zegt wat pijn kan dOEn)
- je doet de boter in de pan, maar bakt er niks van (=denken dat je iets begrijpt, terwijl je dat niet dOEt)
- denken met kousen en schoenen in de hemel te komen (=denken dat men zich niet mOEt inspannen)
- dat varkentje zullen we even wassen (=deze opdracht zullen we even uitvOEren)
- die is niet voor de poes (=die mOEt als tegenstander niet onderschat worden)
- tussen die twee was er geen chemie (=die twee mensen hadden te veel karakterverschillen om gOEd te kunnen samenwerken)
- het paard dat de haver verdient krijgt ze niet (=diegene die het gOEde gedaan heeft, krijgt de beloning niet)
- het zit eraan bij hem/haar (=diegene kan het betalen, er is genOEg)
- een kattenrug maken (=diep buigend grOEten)
- een harde noot kraken (=dingen bespreken die mOEilijk liggen, een mOEilijk karwei dOEn)
- moet is een bitter kruid. (=dingen die men mOEt dOEn kunnen onaangenaam of vervelend zijn.)
- je kan niet door een muur lopen, behalve als er een deur in zit (=dingen kunnen alleen gedaan worden als er een reële kans tOE is)
- zoete broodjes bakken (=dingen zeggen om een gOEde indruk achter te laten bij mensen met invlOEd)
- schijn bedriegt (=dingen zijn niet altijd zoals ze zich voordOEn)
- scherven brengen geluk. (=dit zeg je om iemand zich minder schuldig te laten vOElen)
- wie schrijft, die blijft. (=documenteer alles gOEd voor je eigen bestwil)
- voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=dOE het voorzichtig, dan komt er geen schade)
- haast je langzaam (=dOE het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente))
- rijd voort maar zie om (=dOE verder maar blijf opletten)
- rijd voort voerman maar zie om (=dOE verder maar blijf wel opletten)
- de tijd vliet snel gebruik hem wel (=dOE wat je mOEt dOEn, terwijl je nog kan)
- te haaien en te draaien lopen (=dOElloos ronddwalen)
- de kop in het zand steken (=dOEn alsof er geen gevaar dreigt en er niets aan dOEn)
- Oost-Indisch doof zijn (=dOEn alsof er niets gehoord wordt)
- iemand links laten liggen (=dOEn alsof iemand er niet is, niet bemOEien met iemand)
- je kop in het zand steken (=dOEn alsof iets (een probleem) er niet is)
- je ogen voor iets sluiten (=dOEn alsof iets er niet is)
- een hoge toon aanslaan (=dOEn alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
- zwoerd achter je oren hebben. (=dOEn alsof je iets niet hoort.)
- doen alsof je neus bloedt (=dOEn alsof je van niets weet)
50 dialectgezegden bevatten `OE`
- OE hrotter hi-est OE hrotter bie-est (=hOE groter geest) (Zeeuws)
- oë ie nen toois en nen tonzent (=hij zit meer bij zijn vriend dan bij hem thuis) (Leuvens)
- OE ièst me au (=HOE gaat het met u) (Bambrugs)
- OE iet da (=hOE heet dat) (Wichels)
- OE iet-et je ok a wee k kan nie op je kommen (=naam) (Zeeuws)
- OE is 't me je? OEt een bitje goat! (=HOE maak je het? Het kan nogal erdoor!) (Veurns)
- OE is da na toch va gods megelaik? (=hOE is het mogelijk) (Dendermonds)
- OE is dat feske. (WT) (=Waar is dat feestje) (Mechels (NL))
- OE ist (=hOE gaat het) (Kaprijks)
- OE ist begot meegelaik? (=HOE is het mogelijk?) (Dendermonds)
- OE ist Godsmeuglik (=hOE is het toch mogelijk) (Lichtervelds)
- OE ist godsmeuglik (=hOE is het mogelijk) (Kortemarks)
- OE ist na mougelijk (=hOE is dat mogelijk) (Brussels)
- OE ist nouw? (=HOE is het nu met je?) (Roosendaals)
- OE ist, pakt de pot en pist (=hOE is het) (Kortemarks)
- OE ist? mager en toj en gern in den droj! (=hOE gaat het? gOEd!) (Veurns)
- OE jitjie (=HOE heet je) (Axels)
- OE jitjie (=hOE heet je) (Zaamslags)
- OE kan geen omelette bak'n zonder het ei te brek'n (=je kan geen omelet bakken zonder het ei te breken) (Twents)
- ôe kan zen aar ni gelegd krojge (=hij krijgt het niet gedaan of gezegd) (Leuvens)
- OE katta (nu) (=hOE kon dit gebeuren?) (Ostêns)
- OE kebbere (=u laten gelden) (Leuvens)
- OE kenda nouw (=HOE kan dat nu) (Bredaas)
- OE keu ta na gebeurn (=hOE is dat nu mogelijk) (Kaprijks)
- OE kirrel en gien enne (=o, jongens nog aan tOE) (Westerkwartiers)
- OE komde daor nou op? (=hOE kun je dat denken?) (Oudenbosch)
- OE kremmeskirrel (=man nog es aan tOE) (Westerkwartiers)
- OE krie-j -t in de kop, OE krie-j't veur enaander (=HOE verzin je het, hOE haal je het in je hoofd) (Giethoorns)
- OE krie-j 'tveur enaander (=HOE verzin je het, hOE haal je het in je hoofd) (Giethoorns)
- OE krie'j het veur enaander (=HOE krijg je het voor elkaar) (Giethoorns)
- OE kus je (=hOE kon je) (Zeeuws)
- OE laete is' t (=hOE laat is het?) (Zeeuws)
- OE langer dak getrout zijn, hOE liever dak mijne ond zie (=iemand die al een tijdje gehuwd is) (Lokers)
- OE langer dak getrout zijn, hOE liever dak mijne oond zie (=na een lang huweliijk) (Lokers)
- OE langer OE meer (=al langs om meer) (Sint-Niklaas)
- OE langer OE mieër (=atlijd maar meer) (Meers)
- OE langer OE mieër (=langzamerhand) (Wichels)
- OE laoter op den avent OE mooier volk (=laat bezOEk) (Oudenbosch)
- OE laotte gij de kat bukke? (=denk je dat je hem kunt laten dOEn wat je van hem verwacht?) (Oudenbosch)
- OE letter dat uk es (=hOE weing het ook is) (Erps)
- OE lètter dat vurt ès (=binnen afzienbare tijd) (Brakels)
- OE letter t'uk es (=hOE weinig het ook is) (Erps)
- OE lienker OE flienker OE rechter OE slechter (=jeuk aan je neus) (Zeeuws)
- OE ljuste't a ... (=hOE kan je nu ...) (Kaprijks)
- OE lustet a (=vind je dit leuk, misschien) (Kaprijks)
- OE macheert da (=HOE werkt dat) (Onze-Lieve-Vrouw-Waver)
- OE maok tie ut daor? (=hOE gaat het daar met hem?) (Oudenbosch)
- OE meer melk daj drinkt, OE grooëder kolf daj weirdt (=melk) (Waregems)
- OE mièèr daj in ne strOEnt rOErt OE mièèr dat stienkt (=zich bemOEien met iets dat niet zuiver is) (kortemarks)
- OE mindre daj wit OE grustre daj slapt (=wie niet weet niet deert) (Kortemarks)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen