598 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `pe`
- een gat in de dag slapen (=lang doorslapen)
- een gepeperde rekening (=een hoge rekening)
- een gezicht van ouwe lappen (=een huilerig of lelijk gezicht)
- een haas is graag waar hij geworpen is. (=ieder wil graag zijn waar hij geboren is)
- een harde knoest heeft een scherpe bijl nodig (=een slechte gewoonte is moeilijk te verdringen)
- een hardloper van luie Kees (=een treuzelaar)
- een Kampersteur (=een domme streek)
- een kat in de zak kopen (=iets kopen zonder het gezien te hebben - bedrogen worden)
- een kleine aardappel moet je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
- een knuppel in het hoenderhok gooien (=opschudding veroorzaken)
- een knuppel in het honderd gooien (=kritiek geven zonder namen te noemen)
- een koperen bruiloft (=een 12½-jarig huwelijk)
- een luchtje happen (=even buiten gaan wandelen)
- een luchtje scheppen (=even buiten gaan wandelen)
- een meid en een aardappel kies je zelf (=een vrouw kun je niet door iemand anders laten uitkiezen)
- een mens is geen aardappel (=iedereen heeft zo nu en dan behoefte aan ontspanning)
- een onzevader bidden in alle kapelletjes (=in alle cafés langsgaan)
- een oogje dichtdrukken/toeknijpen/luiken (=niet optreden tegen iets wat eigenlijk niet mag. Iets gedogen)
- een open boek zijn (=wanneer je karakter eenvoudig te doorzien is)
- een open deur intrappen (=iets doen wat niet nodig is of iets wat al gezegd of gedaan is nog een keer doen)
- een open oog voor iets hebben (=voor iets open staan)
- een oud paard hoort graag het klappen van de zweep. (=een oud persoon hoort graag verhalen over het oude vakmanschap)
- een oud voerman hoort nog graag het klappen van de zweep (=iemand die oud is vindt het fijn te praten over dingen van vroeger)
- een pechvogel (=iemand die steeds tegenslag heeft)
- een peer op hebben (=dronken zijn)
- een roepende in de woestijn zijn (=niemand die naar je wil luisteren (bij raad/waarschuwingen))
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- een schot voor open doel. (=iets zo eenvoudig dat het bijna onmogelijk is om te falen)
- een speld heeft ook een kop. (=kinderen doen het liefst wat ze zelf willen)
- een speld in de hooiberg zoeken (=iets onmogelijks proberen)
- een speldje bij iets steken (=een onderwerp niet verder uitdiepen, van gespreksonderwerp veranderen)
- een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen (=iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen)
- een sprong in het diepe wagen (=een risico nemen en iets nieuws proberen.)
- een twistappel vormen (=een onderwerp van ruzie/conflict/onenigheid zijn)
- een uiltje knappen (=een dutje doen (zogenaamd een vlinder vangen))
- een volle buik peinst op geen lege. (=iemand die genoeg te eten heeft is niet bezig is met de zorgen van een ander)
- een wet van Meden en perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- een wig drijven tussen twee personen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- een zeperd halen (=afgaan)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- elkaar de bal toespelen (=elkaar voordeeltjes bezorgen)
- en petit comité (=in een klein genootschap, in het geheim)
- er als de kippen bij zijn (=er razendsnel bij zijn)
- er een muisje van hebben horen piepen (=er iets van gehoord hebben)
- er een nachtje over willen slapen (=er eerst over na willen denken)
- er een streepje door lopen (=erg vreemd zijn/gedragen)
- er gaan veel makke schapen in een hok (=met inschikkelijke mensen is meer mogelijk)
- er geen drol van begrijpen (=ergens niets van begrijpen)
- er geen fluit van begrijpen (=iets niet begrijpen)
- er geen hoge pet van op hebben (=geen hoge verwachting hebben van iets)
435 betekenissen bevatten `pe`
- uit de brand zijn (=geholpen zijn, problemen opgelost)
- het vel over de oren halen/trekken (=geld afpersen)
- geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt (=gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen)
- zo glad als een aal (=geslepen, uitgekookt, iemand die zich overal uitpraat)
- hete bliksem (=gestoofde aardappels met appel)
- hoog spel spelen (=gevaarlijk spel spelen, veel inzetten)
- beer op sokken (=gezegd van een dik, plomp persoon)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
- in de kleinste potjes zit de beste pommade/zalf (=gezegd van uitzonderlijk kleine personen)
- de vogel over het net laten vliegen (=goede kansen niet aangrijpen)
- de sokken erin zetten (=hard weglopen)
- zo zat als een deur (=helemaal bezopen zijn)
- kruit noch lood hebben (=helemaal ongewapend zijn)
- averechts uitpakken (=helemaal verkeerd aflopen. Tegengesteld uitpakken)
- de hand lenen tot (=helpen)
- weer in het zadel helpen (=helpen om weer door te kunnen gaan)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- het houdt geen rooi (=het gaat de perken te buiten)
- niet om de knikkers, maar om het spel (=het gaat niet om het winnen, maar om het spel)
- hoog van de toren blazen (=het grote woord willen hebben / opscheppen)
- zo klaar als een klontje voor iemand zijn (=het helemaal begrijpen)
- de eerste viool spelen (=het hoogste woord hebben en de baas spelen)
- het liedje is uitgezongen (=het is afgelopen)
- het is gedaan met kaatje (=het is afgelopen)
- dat loopt op zijn einde (=het is bijna afgelopen)
- het hooi is op en de koe is dood. (=het is een hopeloze zaak)
- er is geen chocola van te maken (=het is niet te begrijpen)
- het is niet om de knikkers maar om het recht van het spel (=het is niet voor persoonlijk voordeel, maar omwille van de rechtvaardigheid)
- het is boter aan de galg gesmeerd (=het is zinloos, het kan niet helpen)
- het onder de pet houden (=het niet in de openbaarheid brengen)
- er niet bij kunnen (=het niet kunnen begrijpen)
- er met de pet niet bij kunnen (=het niet willen/kunnen snappen)
- het oog wil ook wel wat (=het uiterlijk van iets speelt ook een rol)
- de lakens uitdelen (=het voor het zeggen hebben, de baas spelen)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- de Hebreeërs bouwden het, maar de Egyptenaren hebben het. (Exodus 1:11-14) (=het vuile werk door anderen opknappen en het resultaat zelf pakken)
- er kunnen inkomen (=het wel kunnen begrijpen)
- het zal erom houden (=het zal op het nippertje zijn)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil meemaken.)
- vol gas geven (=het zo snel mogelijk doen verlopen)
- een eitje met iemand te pellen hebben (=hetzelfde als: een appeltje met iemand te schillen hebben. Nog iets met iemand moeten oplossen.)
- het kwartje is gevallen (=hij heeft het begrepen)
- zijn land ligt in zijn schoenen (=hij is een grote opschepper)
- er is geen doen aan (=hij is niet te overtuigen, niets kan helpen)
- grote vissen scheuren het net (=hooggeplaatste personen worden niet zo gemakkelijk gestraft)
- tussen hoop en vrees dobberen (=hopen dat het goed gaat, maar tegelijkertijd vrezen dat het mis gaat)
- tussen hoop en vrees zweven (=hopen dat het goed gaat, maar tegelijkertijd vrezen dat het mis gaat)
- het kruis nageven (=hopen dat hij vooral nooit meer weerkomt)
- het heilig kruis achterna geven (=hopen dat iets of iemand nooit meer terugkomt)
- alle molens vangen wind. (=iedereen die meedoet zal een deel van de opbrengst opeisen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
