2133 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `an`

1. als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
2. als een blad van een boom veranderen/omkeren (=geheel anders gaan gedragen)
3. als een furie tekeergaan (=in razende woede tekeergaan)
4. als een lam ter slachtbank geleid worden (=weerloos zijn)
5. als een luis in iemands pels zijn (=iemand voortdurend in de weg lopen. Iemand tegenwerken)
6. als een nachtkaars uitgaan (=in een gestaag tempo minder worden en eindigen)
7. als een olifant in de porseleinkast (=buitengewoon onvoorzichtig of tactloos)
8. als een tang op een varken passen/sluiten (=niet bij elkaar passen)
9. als een tang op een varken slaan (=iets heeft totaal niets met een besproken onderwerp te maken)
10. als hamerstuk behandelen (=het voorstel zonder discussie aannemen)
11. als het bier is in de man dan is de wijsheid in de kan (=van dronkaards verwacht men geen verstandige woorden)
12. als het geen broertje is dan is het een zusje. (=het is één of het ander)
13. als het geld op is, is het kopen gedaan (=zonder liquide middelen zijn er geen uitgaven meer mogelijk)
14. als het hek van de dam is lopen de varkens in het koren (=als er geen toezicht is springen kinderen of ondergeschikten uit de band)
15. als het hemd scheurt dan heeft het een gat (=wees niet vooraf al nodeloos bezorgd)
16. als het melk regent, staan mijn schotels omgekeerd (=wanneer ergens iets voordeligs te verkrijgen valt, loop ik het steevast mis)
17. als het niet gaat zoals het moet, dan moet het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, moet je je aanpassen aan de omstandigheden.)
18. als het schip lek is, gaan de ratten van boord. (=als het verkeerd loopt, laten valse vrienden je in de steek)
19. als Hollands welvaren (=blakend van gezondheid)
20. als Ieren en Britten op één land (=twee aartsvijanden in één ruimte)
21. als ik ze niet hoef te hoeden laat ik de ganzen ganzen zijn (=ik bemoei me niet met andermans zaken als het niet hoeft)
22. als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
23. als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
24. als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
25. als je je pet ertegenaan gooit dan blijft hij hangen (=dat stukje verfwerk is niet erg vlak uitgevoerd)
26. als je veel eet, dan ben je lelijk als je dood bent. (=waarschuwing tegen te veel eten.)
27. als jut voor de haakmand staan (=beteuterd, triest)
28. als los zand aan elkaar hangen (=zonder enige samenhang)
29. als men van de duivel spreekt trapt men hem op zijn staart (=degene waarover men spreekt, laat zich dikwijls op dat moment zien)
30. als niet komt tot iet dan is het allemans verdriet (=een `parvenu` heeft dikwijls kapsones)
31. als warme broodjes over de toonbank gaan (=zeer goed verkopen)
32. als zwijnen aan de bak gaan (=zonder te bidden gaan eten.)
33. ambt geeft verstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
34. Amerikaanse toestanden. (=overdreven grote en heftige situatues)
35. andere heren andere wetten (=nieuwe bazen willen nieuwe regels)
36. anderhalve man en een paardenkop (=weinig aanwezigen)
37. andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
38. andermans veren (=iets van een ander (andermans eer))
39. angst is een slechte raadgever (=laat je niet leiden door angst. / Emoties zijn gevaarlijk)
40. armoe met eren kan niemand deren. (=arm zijn is niet erg als je maar eerlijk bent)
41. as is verbrande turf (=aan een belofte (as = als) heb je niets)
42. avondrood, mooi weer aan boord (=na een rode avondlucht volgt mooi weer)
43. bang voor zijn hachje zijn (=weinig durven en bang zijn om gevaar te lopen)
44. bang zijn voor zijn eigen schaduw (=overdreven bang zijn)
45. bang zijn zich aan koud water te branden (=erg voorzichtig zijn)
46. barbertje moet hangen (=ongeacht of iemand schuldig is moet die gestraft worden)
47. bederf geen pannenkoek om een ei (=op kleine dingen bezuinigen kan grotere gevolgen hebben)
48. begaan zijn met (=bedroefd zijn omdat het met iemand niet goed gaat, meeleven met)
49. bekend staan als de bonte hond met de blauwe staart (=berucht)
50. beminnen als het licht van zijn ogen (=erg graag zien)

2469 betekenissen bevatten `an`

1. ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
2. waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
3. een man een man, een woord een woord (=als je iets hebt beloofd, dan moet je je daar ook aan houden)
4. je woorden worden weer thuisgebracht. (=als je iets negatiefs zegt kan dat leiden tot negatieve gevolgen voor jezelf)
5. in de nood eet de duivel vliegen. (=als je in nood verkeert, stel je je tevreden met dingen die je anders zou weigeren.)
6. hoop doet leven (=als je kan hopen op betere tijden, dan krijg je toch weer levenslust / zo lang je nog hoop hebt zijn er ook nog mogelijkheden)
7. wie een hond wil slaan, vindt altijd wel een stok (=als je kritiek wil hebben op iemand, vind je altijd wel een reden)
8. waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien (=als je niet een goed begin voor iets legt, zal er ook niets van worden)
9. geen bericht is goed bericht (=als je niet weet hoe het met iets of iemand gaat, kun je ervan uitgaan dat het goed gaat, zolang je geen slecht bericht ontvangt)
10. gissen doet missen (=als je niet zeker bent van je zaak maar gokt, gaat het meestal fout)
11. ouderdom komt met gebreken (=als je ouder wordt ga je van alles mankeren)
12. gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander is het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
13. kalmte zal je redden (=als je rustig blijft gaan de dingen beter)
14. goed voorgaan doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
15. goed voorbeeld doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
16. wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft (=als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten)
17. meeuwen op het land, onweer aan het strand. (=als meeuwen het binnenland intrekken omdat er slecht weer op zee is)
18. oude liefde roest niet (=als men al lang verliefd is, verdwijnt die liefde niet meer)
19. een gegeven paard mag men niet in de bek kijken. (=als men een geschenk krijgt, dan moet men niet zoeken of er hier of daar wat aan mankeert.)
20. wat het huis verliest, brengt het weer terug (=als men iets in huis zoek maakt, komt het meestal vanzelf weer tevoorschijn)
21. oude paarden jaagt men aan de dijk (=als men zijn taak niet goed meer aankan, wordt men ontslagen)
22. als twee honden vechten om een been loopt de derde ermee heen (=als twee mensen ruzie maken, profiteert een derde ervan.)
23. twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee personen van een verschillend geloof trouwen, gaat het zelden goed)
24. wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
25. haar wil is wet (=als wat zij wil niet gebeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
26. altijd de kwade pier zijn (=altijd als de schuldige aangewezen worden)
27. de pastoor gaat voor en de dominee loopt met hem mee (=altijd eerst de machtige mensen, dan de mindere mens)
28. draaien als een molen (=altijd meegaan met de heersende mening - naar de mond van de toehoorder praten)
29. een bodemloos vat zijn (=altijd te weinig van iets zijn of opraken)
30. in een andere vorm gieten (=anders voorstellen)
31. uit de toon vallen (=anders zijn dan de anderen)
32. of je worst lust! (=antwoord als iemand `Wat?!` zegt)
33. als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
34. armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
35. hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
36. dat is een echte haai (=assertief en bijdehand mens)
37. in de naad zitten (=bang zijn)
38. in de rats zitten (=bang zijn of angst hebben / in de problemen zitten)
39. keur baart angst. (=bang zijn om niet de goede keuze te maken door een teveel aan opties)
40. de paal door de oven werken (=bankroet gaan)
41. de paal door de oven steken (=bankroet gaan, zich te gronde richten)
42. aan de grond zitten (=bankroet of totaal uitgeput zijn)
43. begaan zijn met (=bedroefd zijn omdat het met iemand niet goed gaat, meeleven met)
44. breek me de bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
45. geef het veulen geen haver en het kind geen brandewijn. (=behandel kinderen niet als grote mensen)
46. aan het licht brengen (=bekend maken (bijz. van ongunstige dingen))
47. te goeder naam en faam bekend staan (=bekend staan voor goede dingen)
48. aan het licht komen (=bekend worden van ongunstige dingen)
49. elk heeft genoeg in eigen tuin te wieden. (=bekritiseer geen anderen als je zelf niet perfect bent)
50. gewicht hechten aan (=belang hechten aan)

50 dialectgezegden bevatten `an`

1. Blief van mien af , I-j mag mien wel an de boks kommen, moar alleen at e an den draod hink (=Blijf van me af) (Achterhoeks)
2. d'er an toelêën (=er geld bij inschieten) (Kaprijks)
3. d'er an toesteekn (=extra kosten hebben) (Kaprijks)
4. d'er zijn gat an voaën (=niet veel moeite doen) (Kaprijks)
5. d'r blift 'n baarg an 'e striekstok hang'n (=teveel mensen moeten geld krijgen van deze zaak) (Westerkwartiers)
6. d'r blift nogal wat an zien striekstok hang'n (=hij strijkt veel provisie op) (Westerkwartiers)
7. D'r goat d'r meer dood an 'n draank as van 'n döst (=Er sterven meer mensen aan de drank dan van de dorst) (Twents)
8. d'r is 'n barg wark an 'e winkel (=we moeten nog veel werk doen) (Westerkwartiers)
9. d'r is gien wolkje an 'e lucht (=alles loopt volgens plan) (Westerkwartiers)
10. D'r is gin durkomme an (=Het is erg druk) (Winssens)
11. d'r is stront an 'e knikker (=er is wat aan de hand) (Westerkwartiers)
12. d'r is volk an de deure (=er wordt aangebeld) (Twents)
13. d'r zit gien zinnigheid an (=hij / zij is mak) (Vechtdals)
14. d'r zit stront an de knikker (=deze zaak stinkt) (Westerkwartiers)
15. da blijfd an de rebm plakn (=dat komt binnen (vb slecht nieuws)) (Kaprijks)
16. Da kan ik an mun taand nie veele (=Ergens een enorme hekel aan hebben) (helmonds)
17. Da was naor an de pinne (=Dat was op het nippertje) (Zeeuws)
18. Da zit hemel en arde an vast hoor (=Dat is heel belangrijk hoor) (Bollenstreeks)
19. da's 'n stofke an 'e weegschoal (=die bijdrage betekent niets) (Westerkwartiers)
20. da's boter aan de galg gesmeerd / baoter an de galleg gesmeërd (=Zinloos, niet doen, zonde energie, vergeefse moeite) (Utrechts)
21. Da't raokkie an duh straotstenuh niet kwijt jochie/wijffie/messie (=Ik raak mijn voorraad niet kwijt (handelaar)) (Utrechts)
22. Daar het ik een broergie/broertjie doad an / Daar het ik een grrruuwelaike hekel an (=daar heb ik een hekel aan) (Utrechts)
23. dah he'k een broertjie/broergie doad an (=daar heb ik niet zoveel zin in) (Utrechts)
24. Dan he' j ' t schaop an ' t drieten (=Dan heb je een probleem) (Achterhoeks)
25. Dan he' j de schaop' n ant driet' n an (=Dan heb je de poppen aan het dansen) (Achterhoeks)
26. dan hej 't schoap an 't driet'n (=dan heb je de poppen aan het dansen) (Bathmens)
27. Dao is wer ing an 't bronke. (WT) (=Daar hangt een onweer in de lucht) (Mechels (NL))
28. daor he' k niks mee van doen (=dat is niet mijn baggie an) (Eindhovens)
29. Daor hedde 't schaop al àn 't schiete (=Daar begint de moeilijkheid al) (Wells)
30. daor is gèn koe ân kapot (=dat is geen ramp) (Genneps)
31. Daor zit wel pak an (=Iets stevig kunnen vastpakken) (Giethoorns)
32. dat goank nie an je neuz' angn (=dat zal ik niet aan je neus knopen) (Veurns)
33. dat hangt as lös zaand an 'n anner (=dat zit niet goed in elkaar) (Westerkwartiers)
34. dat hangt as lös zaand an mekoar (=dat zijn allemaal eenlingen) (Westerkwartiers)
35. dat het an 'n hoarke hong'n (=dat scheelde echt maar heel weinig) (Westerkwartiers)
36. Dat kiend is an onder en van boven uut de broek egreui'jt (=Groot geworden. Alle kleren zijn te klein) (Giethoorns)
37. Dat komp an de wortel (=Als het har regent, het komt hard aan) (Giethoorns)
38. dat komt meddertied wel an bod (=dat komt later wel aan de orde) (Westerkwartiers)
39. dat kwam ' er niet an ' e wiet (=dat kon hij niet gewaar worden) (Westerkwartiers)
40. dat lapt 'er an zien leers (=daar trekt hij zich niets van aan) (Westerkwartiers)
41. Dat méénse pröt an ien stuk verdan. (=Die vrouw praat aan een stuk door.) (Sallands)
42. dat mins is ' n steekje an lös (=dat mens is niet helemaal goed) (Westerkwartiers)
43. Dat soort mense moet je nie an je gat oale (=Dat soort mensen moet je je niet mee inlaten.) (Markers (merekers))
44. Dat zal me an me reet roesten (=Dat maakt mij niets uit) (Bargoens)
45. dat zet gien zood'n an 'e diek (=dat helpt ook niet veel) (Westerkwartiers)
46. dat zet gien zood'n an de diek (=dat helpt niet echt veel) (Westerkwartiers)
47. De baker het er gien skuld an 'ehad. (=Iemand is hoogbejaard overleden.) (Zaans)
48. de endjes an mekoar knupp'm (=maar amper rond kunnen komen van je loon) (Westerkwartiers)
49. De gek an steek'n (=In de maling nemen) (Deventers)
50. de gek an steken (=in de maling nemen) (Zwols)

Bronnen

De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.

• Nederlandstalige spreekwoorden
• Nederlandstalige gezegden
• Lijst van Nederlandse spreekwoorden
• schmidt Zeevis - 155 spreekwoorden

Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.

Zie ook:

• vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
• debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
• Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen