162 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `IND`
- vrij buurmans` kIND, dan weet je wat je vINDt. (=het is verstandig om vast te houden aan wat bekend en vertrouwd is)
- waar meerderman komt moet mINDerman wijken (=als een machtig persoon iets zegt, moet de minder machtige zwijgen)
- wanneer de boeren niet meer klagen, nadert het eINDe der dagen (=boeren klagen altijd)
- wat de boer aan het koren verliest zal hij aan het spek wel terugvINDen (=waar iemand iets verliest zal iemand (anders) iets winnen)
- weten uit welke hoek de wIND waait (=weten hoe het in elkaar zit, wie de baas is)
- wie een hond wil slaan, vINDt altijd wel een stok (=als je kritiek wil hebben op iemand, vind je altijd wel een reden)
- wie wIND zaait zal storm oogsten (=wie kwaad doet, zal er uiteindelijk zelf de gevolgen van dragen)
- ziende blIND en horende doof zijn (=slechte dingen niet willen zien en horen)
- zo blIND als een mol (=stekeblind)
- zo de wIND waait, waait zijn jasje (=iemand zonder principes, die zonder eigen mening anderen naar de mond praat)
- zo dom als het achtereIND van een koe/varken (=erg dom)
- zo onschuldig als een pasgeboren kIND (=zeer onschuldig)
244 betekenissen bevatten `IND`
- geen profeet is in zijn (eigen) land geëerd (=in tegenstelling tot vreemden, zijn mensen uit je woonplaats mINDer bereid te luisteren)
- via de achterdeur (=INDirect, onopgemerkt, stiekem)
- zonder mijn en dijn zou de wereld hemels zijn (=jaloezie en hebzucht maken de wereld een stuk mINDer fraai)
- vette en magere jaren (hebben) (=jaren met meer welvaart en mINDer werkloosheid en jaren met mINDer welvaart en meer werkloosheid)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vINDt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- je tussen hangen en wurgen bevinden (=je in gevaarlijke en moeilijke omstandigheden bevINDen)
- men kan zijn kinders wel minnen maar niet zinnen (=je kan je kINDeren graag zien, maar ze hebben een eigen aard)
- je kan wel dansen al is het niet met de bruid (=je kan ook wel tevreden zijn met iets mINDer dan het beste)
- kleine potjes hebben grote oren (=je moet uitkijken met wat je zegt als er kINDeren bij zijn)
- Jantje lacht en Jantje huilt (=kIND dat vaak huilt maar direct ook weer lacht)
- een speld heeft ook een kop. (=kINDeren doen het liefst wat ze zelf willen)
- zo vader, zo zoon (of: Zo moeder, zo dochter) (=kINDeren erven de eigenschappen van hun ouders)
- jong bier moet gisten (=kINDeren hebben recht op plezier)
- de appel smaakt bomig. (=kINDeren lijken op hun ouders.)
- de appel valt niet ver van de stam/boom (=kINDeren lijken vaak op de ouders)
- aan een klein vogeltje past geen grote bek. (=kINDeren moeten gehoorzamen)
- het ei wil wijzer zijn dan de kip (=kINDeren willen wijzer zijn dan de ouders)
- met de witte perdekies naar Velzeke rijden (=krankzinnig worden. In Velzeke bevINDt zich een sanatorium; de `witte perdekies` (witte paardjes) verwijzen naar een ziekenwagen, waarmee de geestesgestoorde afgevoerd wordt. Uitdrukking uit het zuiden van Oost-Vlaanderen)
- aan zijn trekken komen (=krijgen wat diegene graag wilt en fijn/leuk vINDt)
- denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido Gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij INDien nodig)
- een streepje voor hebben (=meer mogen dan een ander, mINDer gauw straf krijgen)
- hoe kaler, hoe royaler. (=mensen met mINDer geld zijn guller dan mensen met veel geld)
- zuidwest, regennest. (=met een zuidwesten wIND komt vaak regen)
- een veer (moeten) laten (=met mINDer genoegen moeten nemen)
- eieren voor je geld kiezen (=met mINDer genoegen nemen dan men eerder wilde)
- een rak in de wind (=met veel werk langzaam vooruit komen (een lang recht stuk tegenwIND zeilen))
- de riem toehalen. (=mINDer eten.)
- een toontje lager zingen (=mINDer opscheppen, mINDer grote mond hebben)
- niet graag in iemand schoenen staan (=niet graag willen ervaren hoe het is iemand anders te zijn die in een moeilijke of onprettige situatie zich bevINDt)
- onder de plak zitten (=niets durven tenzij de partner het goed vINDt)
- een stok vinden om de hond te slaan (=om maar iemand te kunnen bekritiseren een nadelig punt vINDen)
- geen zo kleine sant of hij wil zijn kaars hebben (=ook de mINDere machten moet men gunstig stemmen)
- bitter in de mond maakt het hart gezond (=ook wat mINDer aangenaam is, kan gezond of goed zijn)
- in de luwte vallen (=op mINDer luide toon verder praten)
- hou ouder, hoe gekker. (=ouderen maken zich mINDer druk om wat anderen van hen denken)
- de baard in de keel hebben (=overgang van kINDerstem naar volwassen stem)
- over zijn nek gaan (=overgeven, braken, iets vies vINDen)
- het eindje draagt de last. (=pas aan het eIND komen de problemen tevoorschijn)
- wie het laatst lacht, lacht het best (=pas aan het eINDe kan je zien we gewonnen heeft)
- ook een raspaard schijt als een karhengst. (=rangen en standen maken mensen niet meer of mINDer waard)
- een garnaal heeft ook een hoofd (=schertsend gezegd van een kIND dat koppig aan zijn mening vasthoudt)
- zo blind als een mol (=stekeblIND)
- als David zijn volk telde verloor hij de strijd (=tel de winst pas uit bij het eINDe van de strijd)
- katjes die muizen miauwen niet (=tijdens het eten wordt er veel mINDer gesproken)
- bakzeil halen (=toegeven dat je ongelijk hebt / aanzienlijk mINDer hoge eisen stellen dan je eerder deed)
- tot in lengte van dagen (=tot het eINDe der tijden)
- ad infinitum (=tot in het oneINDige)
- ad calendas graecas (=tot in het oneINDige uitstellen)
- het hoofd breken over iets (=trachten een antwoord te vINDen op een moeilijke vraag)
- geen koren zonder kaf (=tussen al het goeie zit altijd ook wel iets mINDer goeds)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen