229 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `IL`
- met de beste wIL van de wereld (=hoe graag ik het ook wil, het zal niet lukken)
- met de bILlen bloot (=eerlijk en open zijn over fouten of tekortkomingen.)
- met de kop door de muur wILlen (=het onmogelijke willen)
- met de wolven (in het bos) huILen (=doen wat de meerderheid doet)
- met een nat zeIL thuiskomen (=dronken thuiskomen)
- met een opgestoken zeIL (=driftig, boos)
- met een staand zeIL (=driftig, boos)
- met een waterzeIL thuiskomen (=doornat zijn)
- met een zILveren hengel vissen (=vis kopen in plaats van vangen. Ook: doel bereiken met bedrog)
- met iemand niet wILlen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- met onbevaren volk is het slecht zeILen (=met onervaren mensen is het moeilijk werken)
- met ongebroken lading wegzeILen (=zich zonder gezichtsverlies uit de situatie redden)
- met onwILlige honden is het slecht hazen vangen (=het is moeilijk om samen te werken met mensen die niet willen)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeIL naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
- met stILle trom vertrekken (=vertrekken zonder iemand het te laten weten)
- mijn verstand staat er bij stIL (=dat begrijp ik helemaal niet)
- moeten is dwang en huILen is kindergezang (=ik wil het wel doen, maar niet als het me verplicht wordt)
- naar de FIListijnen (=reddeloos verloren / kapot)
- naar de heILige graal streven (=iets willen bereiken wat niet te bereiken is)
- niets dan wonden en buILen zoeken (=altijd willen vechten)
- omwILle van het smeer likt de kat de kandeleer (=omwille van het loon doet men een werk)
- onder een staand zeILtje is het goed roeien (=met een klein vast inkomen, verdient men al gauw genoeg voor de kost)
- onder zeIL gaan (=gaan rusten of slapen, vertrekken of weggaan)
- op de eerste aprIL zendt men de gekken waar men wIL (=op 1 april worden grappen uitgehaald)
- op een oor na gevILd zijn (=bijna in orde zijn)
- op het schILd verheffen (=tot leider maken)
- op tIL zijn (=dingen zijn op dit moment gaande (met name veranderingen))
- over het paard getILd zijn (=te veel eigendunk hebben of een naar karakter hebben, doordat je zoveel geprezen of verwend bent)
- over het paard tILlen (=er te veel goeds van zeggen / verwend en geprezen zijn)
- over het paard tILlen. (=iemand te veel prijzen, zodat hij verwaand wordt)
- regen in mei, dan is aprIL voorbij (=de natuur kiest vanzelf de goede volgorde)
- schreeuwen of men levend gevILd wordt (=heel hard schreeuwen)
- spreeuwen wILlen wel kersen eten, maar geen bomen planten. (=wel van alles willen profiteren, maar er niets voor willen doen.)
- stILle waters/wateren hebben diepe gronden (=zij die weinig zeggen hebben vaak het onvoorspelbaarste karakter)
- stILstand is achteruitgang. (=stil blijven staan leidt tot relatieve achteruitgang ten opzichte van anderen die vooruitgang boeken)
- tegen wIL en dank (doen/zijn) (=met tegenzin)
- tranen met tuiten huILen/schreien (=heel erg huilen zonder dat het echt erg is)
- trILlen als een juffershondje (=van angst trillen)
- tussen de klippen doorzeILen (=op handige manier alle moeilijkheden vermijden)
- twee joden weten wat een brIL kost (=we hoeven elkaar niets wijs te maken)
- twee ruggen uit een varken wILlen snijden (=uit één ding dubbel het voordeel willen halen)
- uILen naar Athene brengen. (=onzinnig werk (er zijn al wijzen=uilen genoeg in Athene))
- uILen naar Athene dragen (=nutteloos werk verrichten)
- uit vuILe lepels eten (=staat U te wachten als het slecht afloopt)
- van bruILoft komt bruILoft. (=op bruiloften worden vaak nieuwe relaties gevormd)
- van LILlo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- van zijn hart geen moordkuIL maken (=zijn gevoelens niet opkroppen / vrijuit zeggen wat je niet bevalt / eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt)
- vis moet (wIL) zwemmen (=bij een goede maaltijd hoort een goed glas wijn (bier))
- voor de wind is het goed zeILen (=onder gunstige omstandigheden is het gemakkelijker succes te hebben)
- voor een dubbeltje op de eerste rang wILlen zitten (=tegen minimale kosten maximaal voordeel verlangen)
354 betekenissen bevatten `IL`
- gedachten zijn tolvrij (=iedereen mag vrij denken wat diegene wIL)
- iemand doodverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschILderen (doodverf is grondverf)[1])
- iemand de genadeslag geven (=iemand die al in grote moeILijkheden zit nog een probleem erbij geven zodat diegene het niet meer aan kan)
- een Pietje precies (=iemand die de dingen altijd heel precies wIL doen)
- het zwarte schaap van de familie (=iemand die een beetje buiten de famILie staat qua gedrag)
- een stille in den lande zijn (=iemand die erg stIL en ingetogen is of iemand die zich bijna nooit ergens mee bemoeit)
- als apen hoger klimmen willen, ziet men gauw hun blote billen (=iemand die meer wIL dan hij kan, maakt zich snel belachelijk)
- iemand de handschoen toewerpen (=iemand ergens toe uitdagen of met iemand de strijd wILlen aangaan)
- iemand wel achter het behang kunnen plakken (=iemand heel vervelend vinden, waardoor je het liefst even helemaal niets meer met hem of haar te maken zou wILlen hebben)
- iemand op de pijnbank leggen (=iemand het moeILijk maken en daarmee dwingen iets te doen)
- het iemand warm maken (=iemand in moeILijkheden brengen)
- iemand een koud bad geven (=iemand kalmeren , ILlusies ontnemen)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wIL, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- iemand het net over het hoofd halen (=iemand tegen wIL en dank tot iets doen besluiten)
- de hond de jas voorhouden (=iemand valse hoop geven op iets dat hij graag wIL hebben)
- de kat op het spek binden (=iemand volop de gelegenheid geven zich te vergrijpen aan wat hij wIL, maar beslist niet mag hebben)
- iemand de bons geven (=iemand waarmee je een relatie hebt niet meer wILlen zien)
- iets voor geen goud willen doen (=iets absoluut niet wILlen doen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document wILlen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- zwaar op de maag liggen (=iets een moeILijk probleem vinden)
- een Tantaluskwelling zijn (=iets erg graag wILlen maar het (net) niet kunnen verkrijgen)
- er zijn zinnen op zetten (=iets graag wILlen hebben)
- haken en ogen geven (=iets heeft veel moeILijkheden)
- er zijn pink wel voor willen geven (=iets heel graag wILlen hebben)
- een hard gelag zijn (=iets is moeILijk te dragen)
- oogkleppen dragen (=iets niet (wILlen) zien)
- tabak van iets hebben (=iets niet langer wILlen)
- er de balen van hebben (=iets niet meer leuk vinden en wILlen dat het stopt)
- iets met de mantel der liefde bedekken (=iets niet met anderen bespreken maar stILzwijgen en accepteren)
- iets beneden zijn waardigheid achten (=iets niet wILlen doen omdat men vindt dat men een betere taak waard is)
- aan een oor doof zijn (=iets niet wILlen horen)
- iets van haver tot gort vertellen (=iets tot in detaIL vertellen)
- iets in zijn schild voeren (=iets van plan zijn, een geheim hebben, stILzwijgend een plan uitvoeren)
- de voet dwars zetten (=iets verhinderen of bemoeILijken)
- er als een berg tegen opzien (=iets voor zichzelf beschouwen als een zeer moeILijke, of onplezierige, taak of omstandigheid)
- iets op je buik kunnen schrijven (=iets wel kunnen vergeten, dat wat je wILde gaat niet door)
- als de kat om de hete brij heen draaien (=iets wel wILlen, maar het niet durven)
- naar de heilige graal streven (=iets wILlen bereiken wat niet te bereiken is)
- willen vliegen eer men vleugels heeft (=iets wILlen doen nog voor men het geleerd heeft)
- dat zal hem niet glad zitten (=iets zal niet meevallen en moeILijk zijn)
- iets in geuren en kleuren vertellen (=iets zeer uitvoerig en gedetaILleerd vertellen)
- mijn naam is haas (=ik weet nergens van en wIL er niks mee te maken hebben!)
- moeten is dwang en huilen is kindergezang (=ik wIL het wel doen, maar niet als het me verplicht wordt)
- geen haar op mijn hoofd die er aan denkt (=ik wIL hiermee niet akkoord gaan)
- in de penarie zitten (=in grote moeILijkheden zitten)
- aprilletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed (=in het begin (de hoed) van aprIL kan het nog wel eens sneeuwen)
- je maag wel aan de kapstok kunnen hangen. (=in moeILijke financiële omstandigheden verkeren waardoor men weinig eten kan kopen.)
- vuil water blust ook vuur. (=in moeILijke situaties moet je creatief en niet te kieskeurig zijn)
- aan het vinkentouw zitten (=in spanning iets afwachten en graag door wILlen)
- helse steen (=in staafjes gegoten zILvernitraat)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
