929 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OE`
- dat zal je de dood niet aandOEn (=iets is niet zo erg is als het lijkt)
- dat zal mijn klomp niet rOEsten (=ik maak me er niet druk om; het kan mij niet schelen)
- de aanval blOEdt dood (=de aanval komt geleidelijk uit op een mislukking)
- de bezem in de mast vOEren (=de baas zijn en leiding hebben)
- de blOEmetjes buiten zetten (=uitbundig vieren)
- de bOEken sluiten (=ermee stoppen - bankroet gaan)
- de bOEl aan kant maken (=opruimen)
- de bOEl de bOEl laten. (=tijdelijk afstand nemen van een lastige situatie of probleem)
- de bOEl erbij neergooien (=ermee stoppen)
- de bOEl in het honderd sturen (=in de war maken/verstoren)
- de bOEr eet vis als het spek op is (=je moet tevreden zijn met wat je hebt)
- de bOEr op de bok liet de teugels vieren, het paard kende zelf de weg wel. (=je moet niet doen alsof je de beste bent, iemand anders weet ook wel wat)
- de bOEr op gaan (=de (niet-fysieke) markt opgaan om iets te verkopen / verdwalen / de stad verlaten)
- de boon van de kOEk gekregen hebben (=geluk gehad hebben)
- de boter alleen op zijn kOEk willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- de boventoon vOEren (=het hoogste woord hebben)
- de brOEk aan hebben (=de baas spelen (van een vrouw over haar man), het voor het zeggen hebben)
- de brOEk lappen en het garen tOEgeven (=er veel verlies aan overhouden)
- de buikriem/brOEkriem aanhalen (=spaarzamer worden)
- de daad bij het woord vOEgen (=onmiddellijk doen wat men zegt te zullen doen)
- de dampen aandOEn (=pesten)
- de das omdOEn (=iets dat problemen geeft)
- de dingen bij hun naam nOEmen (=zeggen waar het op staat)
- de domste bOEren hebben de dikste aardappelen (=met geluk komt men vaak verder dan met verstand)
- de drager kan het beste zeggen waar de schOEn wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- de duvelstOEjager (=iemand die overal goed in is)
- de grond onder zich vOElen wegzinken (=beschaamd zijn , geen oplossing meer zien)
- de hand aan de plOEg slaan (=flink aan het werk gaan)
- de hand in eigen bOEzem steken (=zijn eigen fout inzien)
- de handschOEn opnemen (=het gevecht aangaan)
- de haren ten berge (dOEn) rijzen (=ergens erg van (doen) schrikken)
- de heler is net zo gOEd als de steler (=wie gestolen goed koopt is even slecht als de dief)
- de hOEk in de keel hebben (=verliefd zijn)
- de jongste ezel mOEt het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
- de kOE bij de horens vatten (=met de lastige zaak beginnen)
- de kOE is vergeten dat hij kalf geweest is. (=zeurende ouderen vergeten dat ze vroeger ook wild waren)
- de kOE trekt de melk op. (=je krijgt niet wat je verwachtte)
- de kOE van de pastoor eet iedere dag mals gras (=wie trouw is aan machtige mensen, heeft een heerlijk leven)
- de kOEk is op (=het maximaal haalbare is bereikt, meer zit er niet in)
- de kOEkOEk en de sijs hebben niet dezelfde wijs. (=iedereen is anders)
- de koperen plOErt (=de zon)
- de lange weg maakt een mOEde man (=een langdurige ziekte leidt tot uitputting)
- de lever dOEn schudden (=doen schaterlachen)
- de manchetten aandOEn (=boeien aandoen)
- de mOEd in de schOEnen dOEn zinken (=wanhopig worden en de moed verliezen)
- de mond rOEren (=van zich laten horen, spreken)
- de mond snOEren (=tot zwijgen brengen)
- de morgen dOEt het werk. (=`s morgens ben je het productiefst)
- de mossel dOEt de vis afslaan. (=veel slechte waar op de markt doet de prijzen van de goede waar dalen)
- de nacht is een gOEde raadsman. (=een nachtje slapen is goed bij het nemen van beslissingen)
1406 betekenissen bevatten `OE`
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene tOE te eigenen waar om gestreden wordt)
- semper virens (=altijd grOEn)
- met alle winden waaien (=altijd iedereen gelijk geven / door alles en iedereen laten beïnvlOEden)
- draaien als een molen (=altijd meegaan met de heersende mening - naar de mond van de tOEhoorder praten)
- onder een gelukkig gesternte geboren zijn (=altijd voorspOEd hebben en gelukkig zijn)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armOEde betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- armoede zoekt list. (=armOEde dwingt om op zOEk te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmOEd zijn slechte eigenschappen)
- keur baart angst. (=bang zijn om niet de gOEde keuze te maken door een teveel aan opties)
- de paal door de oven werken (=bankrOEt gaan)
- de paal door de oven steken (=bankrOEt gaan, zich te gronde richten)
- aan de grond zitten (=bankrOEt of totaal uitgeput zijn)
- begaan zijn met (=bedrOEfd zijn omdat het met iemand niet gOEd gaat, meeleven met)
- dat is huilen met de pet op (=bedrOEvend resultaat)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snOEzig, hartveroverend, snOEperig.)
- te goeder naam en faam bekend staan (=bekend staan voor gOEde dingen)
- eer is teer (=beledigd worden dOEt pijn)
- ik wil hogerop, zei de jongen en hij kwam aan de galg. (=bereik je dOEl op een eerlijke manier)
- een reef in het zeil doen (=besnOEien in de uitgaven, bezuinigen)
- om kaneelwater lopen (=beuzelwerk dOEn - van het kastje naar de muur gestuurd worden)
- vis moet (wil) zwemmen (=bij een gOEde maaltijd hoort een gOEd glas wijn (bier))
- de kerk in het midden laten (=bij een meningsverschil geven beide personen wat tOE om het eens te worden)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien (=bij gebrek aan het gOEdkope, het dure gebruiken)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone mOEt men zijn tOEvlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- iemand in het zeer tasten (=bij iemand de gevOElige plek raken)
- nood breekt wet (=bij mOEilijke omstandigheden is er meer geoorloofd)
- op je laatste benen lopen (=bijna niet meer kunnen van vermOEidheid)
- goede raad is duur (=bijna te mOEilijk om raad te kunnen geven)
- de lakense bril erbij opzetten (=bijzonder scherp tOEkijken)
- doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. (=blijf vooral normaal dOEn)
- zo rood worden als een kalkoense haan (=blOEdrood worden (van schaamte))
- de paternosters aandoen (=bOEien aandOEn)
- de manchetten aandoen (=bOEien aandOEn)
- wanneer de boeren niet meer klagen, nadert het einde der dagen (=bOEren klagen altijd)
- in februari klagen de boeren het minst. (=bOEren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- elk zijn meug, zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=bOEren zijn koppige mensen die hun eigen zin dOEn)
- men poot de aardappelen wanneer men wil, ze komen toch niet in april (=bOErenregel. Aardappelen komen pas in mei uit)
- de aardappelen komen niet voor de eikenblaren (=bOErenregel. De aardappelplant begint te grOEien als de eik in het blad komt)
- uit de klei getrokken (=bOErs)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand tOE gaan of boos bij iemand binnen komen)
- zin noch wit hebben (=buiten jezelf zijn van wOEde)
- onder de mensen komen (=buitengaan , mensen ontmOEten)
- daar geboren en getogen (=daar geboren en opgegrOEid)
- dat kan het paard niet trekken. (=daar heb ik onvoldOEnde geld voor)
- het is daar armoe troef (=daar heerst grote armOEde)
- daar is vlees in de kuip (=daar is het gOEd)
- visnamig (=daar is het gOEd vissen, er zit daar veel vis)
- daar zijn de daken met vlaaien bedekt (=daar is men rijk / Daar heeft men overvlOEd)
- dat kan al het water van de zee niet afwassen (=daar is niets aan te dOEn - dat kan je niet wegpraten)
- daar zit `em de kneep/knoop (=daar zitten de mOEilijkheden/problemen)
50 dialectgezegden bevatten `OE`
- Ik ben bliede da'k OE zie (=Ik ben blij dat ik je zie) (Hoogeveens)
- Ik bun gek met OE, ik hoal voan OE (=Ik hou van je) (Twents)
- ik drink èègelek nôot, mar zo meejèndan meude wèl es van OE gelêûf valle. (=ik drink eigenlijk nooit alcohol, maar zo nu en dan mag je wel eens zondigen.) (Tilburgs)
- Ik gleuf OE niet (=Ik geloof je niet) (Hoogeveens)
- ik haaw van OE war (=ik hou van jou) (Waalwijks)
- ik heb met OE nog wat te vehapstukkn (=ik met jou nog een appeltje te schillen) (Twents)
- Ik heb OE dikker gezien (=Ik heb je vaker gezien) (Hedels)
- Ik heb OE niet eziene (=Ik heb je niet gezien) (Hoogeveens)
- Ik heur OE nie! (=Ik hoor je niet!) (Eindhovens)
- Ik hOE van OE (=Ik hou van jou) (brabants)
- ik hôlle van OE (=ik hou van je) (Veessers)
- ik kan OE gOEd lije war. of, ik zie OE gerre war. (=ik mag je graag) (Waalwijks)
- ik kan OE misse as kaaw pap. (=ik ben je spuugzat.) (Tilburgs)
- Ik kan OE nie heure! (=Ik kan je niet verstaan!) (Helenaveens)
- ik ken OE wè, OE va hef dOEv' n (=ik ken jou wel, jouw vader heeft duiven) (Vaassens)
- ik kom OE wa wier an (=ik haal je wel weer in) (Twents)
- Ik maaj OE daele (=Ik sla je neer) (Enschedees)
- ik schiet OE af (=ik dOE je wat) (Bredaas)
- ik schup OE helemaal los (=ik schop je helemaal in elkaar) (Achterhoeks)
- ik sloa OE subiet meepesaant mee ow bakkus tege denne kaaibaand (=Als je niet uitkijkt sla ik je tegen de stOEprand) (Tilburgs)
- ik stamp OE un gat in OEwe pens waor unnen hond uit slobberen kan (=ik sla je in elkaar) (Zaltbommels)
- ik stomp OE op OEwn baast (=ik sla je op je bek) (Kerkdriels)
- ik vroag OE tog ok nig of ne koo gras lus? (=ik vraag je toch ook niet of een kOE gras lust (iets onbenulligs vragen) (Twents)
- ik wil OE nie kwiet (=ik wil je niet kwijt) (Drents)
- Ik wil OE veur gin dOEzend geulden missen, mer ak OE kwiet bin wik OE veur ' n kwartje nog nich wier hebn! (=Ik wil je nog voor geen duizend gulden missen, maar als ik je kwijt ben wil ik je nog voor geen kwartje weer hebben.) (Twents)
- Ik zal ' t OE eve gauw vertelle (=Als inleiding tot een terechtwijzing) (Ossendrechts)
- Ik zal OE een schup verkopen (=Ik zal je een schop verkopen) (Hoogeveens)
- Ik zee het nog tegen OE (=Ik heb het nog tegen je gezegt) (Eindhovens)
- is OE tuntje int zoat gezet (=ben je zwanger) (Dongens)
- issie neffe OE of ging tie wijer (=is hij bij je, of is hij verder) (Bredaas)
- je wit nie OE dad e koë en oze vangt (=het kan lukken) (Veurns)
- Je wit nooëit OE dat e kOEë een oaze vangt! (=Je weet nooit hOE je geluk hebt!) (Veurns)
- Je wit nwoit OE da e kOE e noze vangt (=het onmogelijke kan altijd) (Langemarks)
- k versleet OE vor un aander (=ik dacht dat jij iemand anders was) (Oudenbosch)
- k-zie OE nie dikkels mir (=ik zie je niet vaak meer) (Tilburgs)
- K'eb ut OE gezeet gad (=Ik heb het je gezegd) (Bredaas)
- k'rieg OE wel (=ik krijg je wel) (Veessers)
- kaan OE 'n kop kossen (=de dupe worden) (Enschedees)
- kek naor OE ege (=kijk naar jezelf) (Geldermalsens)
- Kèk noar OE eige (=kijk naar jezelf!) (Bosch)
- kèkt tòch öt OE sOEpôoge! (=kijk toch uit je doppen!) (Tilburgs)
- Kiek ik OE an en ie kiekt mi-j an, dan kieke wi-j naor mekare. (=Als ik jou aankijk en jij kijkt mij aan, dan kijken we elkaar aan.) (Sallands)
- Kik mar uit, of ik slaon OE op OEw bakkus (=Kijk maar uit, anders sla je op je gezicht) (Oudenbosch)
- Kik noar OE eige (=Kijk naar jezelf) (Ossies)
- kik OE 'n hol ut eet (=kijk eens naar die dikke billen) (`t-Heikes)
- Kmis OE (=Ik mis je) (Geffes)
- koppaain, das vaar van OE gat dor mOEtte ni OEp zitte (=hoofdpijn) (Antwerps)
- kwol OE wie-zer em-m (=ik had je wijzer geschat, ik had een hogere dunk van jou) (Sallands)
- kwol OE wiezer hem' m (=ik wou je wijzer hebben) (Sallands)
- kzal OE ' n lik veur de bek geem (=ik zal je een klap geven) (Sallands)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen