191 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `sta`
- een twistappel vormen (=een onderwerp van ruzie/conflict/onenigheid zijn)
- een varken heeft wel een krul in zijn staart. (=er is altijd iets om trots op te zijn)
- een vette keuken een mager testament (=wie veel uitgeeft tijdens het leven, laat weinig na)
- er met zijn neus bij staan (=er vlakbij staan)
- er staat een beer aan het hek te rammelen. (=naar het toilet moeten)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- erbij staan of men geen tien kan tellen (=er onnozel bijstaan)
- erbij staan voor Jan met de korte achternaam (=geen zinvolle activiteit hebben)
- ergens een potje te vuur hebben staan (=ergens noch wat zeer ongunstigs te verwachten hebben)
- geen been hebben om op te staan (=geen enkele verantwoording kunnen geven)
- gezegende omstandigheden (=in verwachting)
- goed te boek staan (=een goede reputatie hebben)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- het beste paard van stal halen (=het beste wat men heeft bovenhalen)
- het beste paard van stal vergeten. (=een belangrijk persoon over het hoofd zien)
- het beste paard van stal wordt overgeslagen (=grappige uitspraak wanneer iemand overgeslagen wordt)
- het beste paard van stal. (=de beste die er bij is)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de trieste kant van)
- het is hollen of stilstaan (=van het ene uiterste in het andere belanden)
- het is muis als moer, een staart hebben ze allemaal. (=beide opties zijn vervelend)
- het is onbestaanbaar. (=het zou niet mogen bestaan, het is een schande)
- het krullen van de staart is het fatsoen van de hond. (=iedereen heeft wel een positieve eigenschap)
- het paard ruikt de stal (=opschieten om gauw thuis te komen)
- het staal wordt in de wind gehard. (=moeilijkheden en tegenslagen kunnen je sterker maken)
- het staat geschreven en gedrukt je moet krabben waar het jeukt (=problemen bij de bron aanpakken)
- het venijn zit hem in de staart (=het slechtste komt op het laatste)
- het verstand komt met de jaren (=naarmate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger)
- hij geeft niet om wiens huis in brand staat, als hij zich maar aan de gloed kan warmen (=overal voordeel uit halen, ongeacht gevolgen voor anderen)
- hollen of stilstaan (=van het ene uiterste in het andere vallen)
- iemand ongesuikerd zeggen waar het op staat (=iemand ongegeneerd de waarheid zeggen)
- iemand te woord staan (=naar iemand luisteren en uitleg geven)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- iets staat op losse schroeven (=het is onzeker, er valt niet op te bouwen)
- in de meuk staan (=laten weken om zacht te worden)
- in een goed blaadje staan (=bijzonder gewaardeerd worden)
- in een slechte reuk staan (=iemand die niet goed bekend staat)
- in het verdomboekje staan (=geen goed meer kunnen doen)
- in iemands schaduw staan (=niet opvallen omdat iemand anders meer opvalt)
- in iemands schoenen staan (=het lot van iemand anders ondergaan)
- in vuur en vlam staan (=erg opgewonden zijn / hevig branden)
- in zijn hemd laten staan (=voor schut laten staan)
- je blind staren op (=te veel naar één eigenschap kijken)
- je mannetje kunnen staan (=zich goed kunnen verdedigen)
- je op een afstand houden (=je niet te veel met de zaak bemoeien)
- je verstand gebruiken (=het verstandig aanpakken)
- je woord gestand doen (=doen wat iemand beloofd heeft)
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke persoon)
- komen waar de duivel zijn staart keert (=op een zeer onherbergzame plaats aankomen.)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- liegen of/dat het gedrukt staat (=heel erg hard liegen)
247 betekenissen bevatten `sta`
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- de gekken krijgen de kaart (=dwaze en onverstandige mensen krijgen hun gelijk of ze dat hebben of niet)
- op de lappen (=een beetje opgeknapt - op stap om te drinken)
- een Uriasbrief (=een brief waarin een verschrikkelijk bericht staat)
- onder het mes zitten (=een examen hebben, in angstige omstandigheden zitten)
- samen onder een deken liggen (=een gezamenlijk standpunt innemen)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo rond de zon voorspelt meestal regen)
- een boom(pje) opzetten (=een informele discussie starten)
- een veeg uit de pan krijgen (=een klap incasseren / op zijn donder krijgen / een standje krijgen)
- een scheve schaats rijden (=een misstap begaan. Een morele regel overtreden)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- een zwaluw maakt de lente niet (=een omstandigheid laat nog geen eindconclusie toe)
- een wig drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- een wigge drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- iemand op zijn vestje spuwen (=een standje geven en ongenoegen over iemand uiten)
- iemand op de vingers tikken (=een standje geven, berispen)
- een bokking krijgen (=een standje krijgen)
- het op je boterham krijgen (=een stevig standje incasseren)
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- de gulden middenweg (houden/bewandelen/verkiezen) (=een tussenstandpunt of tussenoplossing verkiezen)
- duizend doden sterven (=enorme angsten uitstaan)
- onze Lieve Heer heeft vreemde kostgangers (=er bestaan nu eenmaal merkwaardige mensen)
- de beer is los (=er gebeurt opeens van alles; er ontstaat ruzie of paniek)
- er geen kaas van hebben gegeten (=er geen verstand van hebben)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- het is een kwade wind die niemand voordeel brengt (=er is altijd wel iemand die van de omstandigheden weet te profiteren)
- erbij staan of men geen tien kan tellen (=er onnozel bijstaan)
- er met zijn neus bij staan (=er vlakbij staan)
- er zijn hoed voor afnemen (=er voor in bewondering staan)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- zo vast staan als een muts met zeven keelbanden (=erg vast staan)
- je ogen uitkijken (=erg verbaasd of nieuwsgierig staan kijken)
- de wijsheid in pacht hebben (=erg verstandig zijn of althans doen alsof)
- met het verstand van een garnaal (=erg weinig verstand, erg dom)
- van iets zoveel verstand hebben als een koe van saffraan eten (=ergens geen verstand van hebben)
- van Teeuwes nog Meeuwes weten (=ergens van helemaal geen verstand hebben)
- verstand hebben van gekookt eten. (=ergens verstand van hebben.)
- niet thuis zijn van (=geen verstand hebben van - niet willen weten van)
- van God los zijn (=gek zijn, boven de wet staan)
- door de bank genomen (=gemiddeld; meestal; gewoonlijk)
- mooi weer spelen (=genieten (meestal van andermans goed) / mooier voordoen dan het is)
- van de kant zijn (=gestart zijn)
- ter ziele zijn / ter ziele gaan (=gestorven zijn of sterven, ook figuurlijk: iets dat niet meer bestaat of actief is)
- ze alle vijf bij elkaar hebben (=goed bij zijn verstand zijn)
- geen voetbreed wijken (=hard op zijn standpunt blijven)
- de rook kan het hangerijzer niet deren (=het heeft geen zin te proberen iets dat vast staat te veranderen)
- als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- vrij buurmans` kind, dan weet je wat je vindt. (=het is verstandig om vast te houden aan wat bekend en vertrouwd is)
20 dialectgezegden bevatten `sta`
- nou brekt mij de klomp (=nu sta ik paf) (Westerkwartiers)
- nuuw zeik mich de stöf uut (=niet te geloven, daar sta ik perflex van) (Opglabbeeks)
- Oep ne plekkop sta giên haar (=Op een kaal hoofd staat geen haar) (Sint-Katelijne-Waver)
- Oestodderna? (=Wat sta je daar nu te kijken?) (Antwerps)
- pak 't mich ni koellek dat ich oech onderbraek (=sta mij toe dat ik u onderbreek) (Bilzers)
- recht a kraum (=kraam) (=sta recht (om weg te gaan)) (Meers)
- sta geschreven en gedrukt daje moe skarten wo dat jukt (=Jeuk hebben) (Lauws)
- stank doa neet te hippetippe (=sta daar niet zo opgewonden te trappelen) (Opglabbeeks)
- stank doa neet te memmen (=sta daar niet te zeveren) (Opglabbeeks)
- stank doa neet te triepelle (=sta daar niet zo nerveus op en af te lopen) (Opglabbeeks)
- stank stil (=sta stil) (Opglabbeeks)
- stank stil (=sta stil) (Veldens)
- steld' oi rechte (=sta op (uit zittende houding) ) (Waregems)
- stoon, iech staon / stong, zie stoonte (=staan, ik sta / stond, zij stonden) (Mestreechs)
- t belangrikste sta tusn aksjtjes (=Die mens heeft o-benen) (West-Vlaams)
- tammoar (=Die dingen gebeuren, maar ik sta er niet achter) (Gronings)
- wat zijde gè dor ont koekeloeren (=naar wat sta jij te kijken?) (Sint-Niklaas)
- wè stoade doar toch te dèdele, dèdelèèr (=wat sta je daar toch te knoeien, knoeipot) (Kaatsheuvels)
- ze sta moortelvet (=ze is dik) (Izegems)
- zit zau nie te bleûke waajën koebeis (=sta daar niet zo als een koebeest te roepen) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
