929 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `OE`
- appelen/knollen voor citrOEnen verkopen (=oplichten, bedriegen)
- appels voor citrOEnen verkopen (=iemand oplichten.)
- april dOEt wat hij wil (=april geeft onvoorspelbaar weer)
- aprilletje zOEt, heeft nog wel eens een witte hOEd (=in het begin (de hoed) van april kan het nog wel eens sneeuwen)
- armOE met eren kan niemand deren. (=arm zijn is niet erg als je maar eerlijk bent)
- armOE op de stal is armOE overal (=met te weinig dieren in de stal kun je geen geld verdienen)
- armOEde zOEkt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- barbertje mOEt hangen (=ongeacht of iemand schuldig is moet die gestraft worden)
- bederf geen pannenkOEk om een ei (=op kleine dingen bezuinigen kan grotere gevolgen hebben)
- beprOEft alle dingen en behoudt het gOEde. (=weet wat er allemaal is, maar doe alleen de goede dingen)
- beter één ezel voor de plOEg dan twee paarden op stal. (=kiezen voor zekerheid.)
- beter een gOEde buur dan een verre vriend (=vriendschap op afstand is minder waardevol)
- bezOEk en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- bij de rOEs (=alles door elkaar)
- bij mOEders pappot (=thuis)
- bij mOEders pappot blijven (=thuis blijven - enkel spreken over iets waar men iets over weet)
- bijna is nog niet half en een kOE is nog geen kalf (=iets bijna hebben is hetzelfde als iets helemaal niet hebben)
- bOE noch bah zeggen (=niets zeggen)
- bOEren en varkens worden knorrend vet (=een boer die klaagt heeft daar wellicht geen reden toe)
- bOErenverstand (=zonder scholing toch slim zijn)
- bomen ontmOEten elkaar niet, mensen wel (=de kans dat je iemand toevallig tegenkomt is groot)
- boven het hoofd grOEien (=onoverkomelijk worden)
- buiten zijn bOEkje gaan (=meer doen dan toegelaten)
- buiten zijn hOEfslag gaan (=hij heeft er geen invloed over)
- buurmans gras is altijd grOEner (=bij anderen lijkt het altijd beter (omdat men daar de interne problemen niet van kent))
- daar grOEit het gras in de straten (=daar is het erg saai)
- daar helpt geen lievemOEderen/mOEdertje lief aan (=niets helpt, ook vriendelijke woorden niet)
- daar mOEt de schoorsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- daar wringt de schOEn (=weten waar het probleem zit)
- dan mOEt de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- dank je de kOEkOEk (=mij niet gezien!)
- dát dOEt de deur dicht (=dat wordt niet geaccepteerd)
- dat geeft de burger mOEd (=dat doet goed)
- dat grOEit uit het raam (=dat kan men niet geheim houden)
- dat haal je de kOEkOEk (=mij niet gezien!)
- dat is andere kOEk (=dat is heel iets anders)
- dat is de druppel die de emmer dOEt overlopen (=dat is maar een kleine ergernis, maar samen met wat er al gebeurd is, wordt het niet meer geaccepteerd)
- dat is de goden verzOEken (=te grote risico`s nemen)
- dat is een bal voor open dOEl (=dat is een opmerking waar een zeer voor de hand liggend weerwoord op gegeven kan worden)
- dat is een waarheid als een kOE (=dat is overduidelijk waar)
- dat is lariekOEk (=dat heeft iemand verzonnen)
- dat is mij tegen de bOEg. (=dat is tegen mijn zin)
- dat is nog van voor de zondvlOEd (=dat is al heel oud)
- dat is opgelegd pandOEr (=een duidelijke van te voren afgesproken zaak)
- dat komt als eb en vlOEd. (=het komt en gaat, het wisselt)
- dat mOEt je niet uitpOEtsen/uitvlakken (=dat is ernstiger dan het lijkt)
- dat slaat als een knots op een kangOErOE (=dat choqueert je)
- dat spreekt bOEkdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- dat staat niet in zijn woordenbOEk (=dat kent hij niet, daar doet hij niet aan mee, heeft hij nog nooit van gehoord)
- dat zaakje zal wel doodblOEden (=die kwestie zal geleidelijk aan wel worden vergeten)
1406 betekenissen bevatten `OE`
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets mOEilijks)
- als het hek van de dam is lopen de varkens in het koren (=als er geen tOEzicht is springen kinderen of ondergeschikten uit de band)
- als de kat van honk is dansen de muizen op tafel (=als er geen tOEzicht is, dOEn de ondergeschikten hun zin)
- komt tijd komt raad (=als er genOEg tijd overheen gaat, komt de oplossing vanzelf)
- aan een boom zo vol geladen, mist men een twee pruimpjes niet (=als er van iets grote hOEveelheden zijn, kan er wel wat gemist worden)
- als oude honden blaffen, is het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waarschuwen mOEt je luisteren)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het dOEl bereikt is, vergeet men de helpers)
- het is maar een weet (=als het eenmaal bekend is, is het niet mOEilijk meer)
- allemans werk is niemands werk. (=als iedereen verantwoordelijk is, dOEt niemand het daadwerkelijk.)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets belooft mOEt die dat ook uitvOEren)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan mOEt het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- eén kwade dag maakt de winter niet. (=als iets verkeerd gaat, hOEft nog niet alles verkeerd te gaan.)
- als honden konden bidden zou het kluiven regenen (=als is een niet ter zake dOEnde opmerking)
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je een ander geld geeft kun je dat beter stilhouden want anderen hOEven het niet te weten)
- wie a zegt moet ook b zeggen (=als je eenmaal ergens aan begonnen bent, mOEt je het ook afmaken)
- wie scheep is moet varen (=als je ergens aan begonnen bent mOEt je er mee voortdOEn)
- kunst baart gunst. (=als je ergens bedreven in bent zijn anderen tOEgevender en welwillender)
- gaan doet komen (=als je ergens mOEite voor dOEt komen dingen ook jouw kant op)
- opgestaan is plaats vergaan (=als je even wegloopt kan iemand anders op je stOEl gaan zitten)
- wie niet wil, die niet zal (=als je geen interesse hebt, mOEt je er ook geen deel van uitmaken)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde gOEderen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander mOEt verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mee eens bent, mOEt je het zeggen)
- mejen kan geen paard al lopende beslaan. (=als je het werk gOEd wil dOEn, mOEt je er de tijd voor nemen)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag een beetje dOEt komt het karwei uiteindelijk klaar)
- belofte maakt schuld (=als je iets beloofd hebt mOEt je dat ook nakomen)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets dOEt waarvoor geen tOEstemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten (=als je iets doms dOEt, mOEt je de gevolgen dragen (liefst zonder klagen))
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je dOEl)
- een man een man, een woord een woord (=als je iets hebt beloofd, dan mOEt je je daar ook aan houden)
- van uitstel komt afstel (=als je iets niet meteen dOEt, loop je het risico dat het nooit meer gebeurt)
- uitstel is geen afstel (=als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat dOEn)
- jong te paard, oud te voet (=als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg mOEilijk)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je gOEde naam verliest is die haast niet terug te winnen)
- die in het voorjaar niet zaait, in het najaar niet maait. (=als je jong bent mOEt je sparen voor je eigen oude dag)
- alle havens schutten wind (=als je meedOEt deel je mee in de winsten)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel bent, mOEt je ook met veel delen)
- waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien (=als je niet een gOEd begin voor iets legt, zal er ook niets van worden)
- geen bericht is goed bericht (=als je niet weet hOE het met iets of iemand gaat, kun je ervan uitgaan dat het gOEd gaat, zolang je geen slecht bericht ontvangt)
- een geplaveide weg is des duivels oorkussen (=als je niets dOEt en lui bent, dOE je ook niks gOEds / mensen die zich vervelen omdat ze niets te dOEn hebben, kunnen tot de slechts dingen komen daardoor)
- handen in de schoot geeft geen brood. (=als je niets dOEt verdien je ook niets)
- wie gekheid zaait zal dwaasheid oogsten. (=als je ongebruikelijke dingen dOEt krijg je ook ongebruikelijke resultaten)
- de liefde kan niet van één kant komen (=als je samen iets dOEt zal ieder mOEten bijdragen)
- goed voorbeeld doet goed volgen (=als je zelf op de gOEde manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- goed voorgaan doet goed volgen (=als je zelf op de gOEde manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- een gegeven paard mag men niet in de bek kijken. (=als men een geschenk krijgt, dan mOEt men niet zOEken of er hier of daar wat aan mankeert.)
- wat men afdingt is het eerst betaald (=als men het gOEdkoop krijgt, is het vlugger betaald)
- wat het huis verliest, brengt het weer terug (=als men iets in huis zOEk maakt, komt het meestal vanzelf weer tevoorschijn)
- men moet de schapen scheren maar niet villen (=als men uit hebberigheid de inkomstenbron opoffert heeft men niets meer voor in de tOEkomst)
- oude paarden jaagt men aan de dijk (=als men zijn taak niet gOEd meer aankan, wordt men ontslagen)
- twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee personen van een verschillend geloof trouwen, gaat het zelden gOEd)
50 dialectgezegden bevatten `OE`
- er meij OE klak no slooge (=een gok dOEn) (Hogts)
- Gaje nog vwoort dOEn of OE skiët et (=Wil je verder dOEn aub) (Harelbeeks)
- Gao naor OE mOE en pis de kachel uut (=Ga naar je MOEder en pies de kachel uit) (Zwols)
- Ge goa OE tiejene meuge oatkasje (=Houd u maar klaar bereid je maar gOEd voor) (Schunnebroecks)
- ge koomt OE schaoi mer us terug haole (=Bij een gastvrij onthaal, iemand uitnodigen) (Heezers)
- ge mot nie inèèns van OE wèèrkbrOEk in OE vakaantiebrOEk kruipe (=je mOEt niet meteen vanuit je werk op vakantie gaan) (Kaatsheuvels)
- ge mut ni over OE aaige klappe, da zulle d'aander wel dOEng as ge weg zaait (=je mOEt niet over jezelf praten, dat dOEn de anderen wel als je weg bent) (Antwerps)
- ge vOElt OE eige besodemieterd (=je vOElt jezelf bedondert) (Kaatsheuvels)
- ge zuukt mee OE neusgoaten (=je kunt 't niet vinden) (Tilburgs)
- gij mai OE bullen (=jij met je rotzooi) (Zunderts)
- gimmeleer knapt OE van de kOEz'n (=heel erg zOEt) (Klazienaveens)
- gimmeleer knapt OE van de kOEzen (=heel vals zingen) (Klazienaveens)
- Goa mar gaauw speule in de spultuin van du'n Efteling dan vervilde OE eige nie (=Ga maar spelen in de speeltuin van de Efteling dan verveel je je niet) (Kaatsheuvels)
- God zegent OE en god bewaurd OE (van den dievel en de groten tirk) (=Wat mijn vader zei als ik ging slapen..) (Maldegems)
- godder nog on beginnen of OE zit da 'd ier (=werk nu door) (Sint-Niklaas)
- gu mot mee OE poten van m'n jong blijve (=je mOEt van mijn kind afblijven) (brabants)
- haawt OE gemak tòch es (=hou je toch eens rustig) (Tilburgs)
- had hij je te pakken (=haj OE) (Tilburgs)
- hè de OE wir laote lèème (=heb je, je weer laten overhalen) (Tilburgs)
- hè za OE OEw part geeve (=hij zal je je deel geven) (Tilburgs)
- heb ie juk an OE snuutjen? (=wil je vechten?) (Achterhoeks)
- Hedde stront in OE oren? (=Luister nu eens!) (Bredaas)
- hedde wel us un drei om OE orren gehad? (=heb je wel eens een draai om je oren gehad?) (Helmonds)
- hee gaoperd, kunde nie öt OE dôppe kèèke! (=hé sufferd, kun je niet uitkijken!) (Tilburgs)
- hej OE zear edoane (=heb je je bezeerd) (Lutters)
- hek iets van OE aon? (=Wilt u me niet zo aan kijken?) (Bosch)
- Het is OE uut de konte esneden (=Een sprekende gelijkenis) (Hoogeveens)
- Hij hef 'm an OE egeem (=Hij heeft hem aan jou gegeven) (Hoogeveens)
- Hij is het niet met OE iens (=Hij is het niet met je eens) (Hoogeveens)
- Hij kek OE niet an (=Hij kijkt je niet aan) (Hoogeveens)
- Hij woont bij OE in de buurte (=Hij woont bij jouw in de buurt) (Hoogeveens)
- HOE giet het mit OE (=HOE gaat het met u) (Hoogeveens)
- HOE hij't nou dan, OE is 't d'ur mit? (=HOE is het nu) (Hoogeveens)
- hOE ist mee OE (=hOE gaat het) (Dongens)
- HOE vOElde ge OE eige (=HOE vOEl je je) (Eersels)
- hOEiendag OE is t nOE? (=gOEdendag hOE gaat het) (Zeeuws)
- hOEs`t met OE (=hOE is het met jou) (Achterhoeks)
- Hold OE kreggel! (=Het ga je gOEd!) (Achterhoeks)
- HoudOE bakkes nou mar, want sebiet tets ik OE vur OEw appel (=Pas nou op, anders krijg je zometeen een klap) (Brabants )
- Houw OE bakkus (=Houd je mond) (Liempds)
- houw OE vast (=houd je vast) (Geldermalsens)
- i'kou van OE (=ik hou van je) (brabants)
- Ie mut OE alles met dOEme en wiesvinger in de konte drukk’n (=Je snapt er ook nooit wat van) (Zwols)
- Ie mut OE kOEst hollen (=Je mOEt je rustig houden) (Hoogeveens)
- Ie mut OE ok alles met dOEme en wiesvinger in de konte drukk’n (=Je snapt er ook nooit wat van) (Zwols)
- ie mut toch iets hem'm wat OE plög. (=er is altijd iets wat je dwars zit.) (Vechtdals)
- Iej könt OE pas joonk veulen a'j oald bint en dan is ' te late (=Je kunt je pas jong vOElen als je oud bent en dan is het te laat) (Twents)
- iej mot OE es gebraojen hollen (=Houd je rustig, dOE eens kalm) (Achterhoeks)
- IJ skeld OE de pokkel vol (=Hij scheld je de huid vol) (Zwols)
- ij wies nie OE gaauwdie daor mOEs zien weg te komme (=hij maakte zich snel uit de vOEten) (Oudenbosch)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen