804 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Be`
- Belofte is een hemd der dwazen (=een nietszeggende belofte kan toch tijdelijk gelukkig maken)
- Belofte maakt schuld (=als je iets beloofd hebt moet je dat ook nakomen)
- Beminnen als het licht van zijn ogen (=erg graag zien)
- Ben je Belatafeld (=ben je gek)
- Beneden alle peil (=stijlloos)
- Benen maken (=(haastig) weggaan)
- Bepakt en Bezakt (=met (veel) bagage)
- Beproeft alle dingen en Behoudt het goede. (=weet wat er allemaal is, maar doe alleen de goede dingen)
- Bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- Bergen kunnen verzetten (=veel taken kunnen verrichten; heel veel werk aankunnen)
- Berouw komt na de zonde (=als het eenmaal gebeurd is komt pas de berouw)
- Beslagen ten ijs komen (=goed voorbereid zijn)
- Betalen als de paus geus wordt (=nooit betalen)
- Beter blode Jan dan dode Jan (=het is beter zich laf blood te gedragen, dan te sterven, dood te zijn)
- Beter blooie Piet dan dooie Piet (=beter een aarzelend iemand dan iemand die ondoordacht handelt)
- Beter een blind paard dan een leeg halster. (=beter iets dan niets)
- Beter één ezel voor de ploeg dan twee paarden op stal. (=kiezen voor zekerheid.)
- Beter een goede buur dan een verre vriend (=vriendschap op afstand is minder waardevol)
- Beter een half ei dan een lege dop (=beter iets dan helemaal niets)
- Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
- Beter ermee verlegen dan erom verlegen (=liever van iets te veel dan van iets te weinig hebben)
- Beter hard geblazen dan de mond gebrand (=het is beter dat men zich inspant dan dat er door slordigheid of luiheid iets fout gaat)
- Beter kleine meester dan grote knecht (=liever een bescheiden zelfstandige dan een grote knecht bij een baas)
- Beter laat dan nooit (=het is beter dat iets een beetje te laat komt, dan dat het nooit gebeurt)
- Beter onBegonnen dan ongeeindigd (=beter niet beginnen als men het niet kan afwerken)
- Beter rapen aan eigen dis dan elders vlees of vis (=oost West thuis best)
- Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald (=je kan beter iets voortijdig stoppen dan doorgaan tot het helemaal verkeerd gaat)
- Beter thuis rapen eten dan elders gebraad. (=thuis is het altijd nog het beste.)
- Beter van een stad dan van een dorp (=beter dat een rijke betaalt dan een arme)
- Beurs op de knip / Hand op de knip (=geen geld (meer) uitgeven)
- Bezint eer ge Begint (=denk goed na over de gevolgen voordat je actie onderneemt)
- Bezoek en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- bij de neus hebBen (=iets wijsmaken)
- bij schering en inslag geBeuren (=erg vaak gebeuren)
- bijl en blok zijn Behouden. (=vrouw en kind hebben de bevalling overleefd.)
- bot gegeten hebBen (=dom geboren zijn en zo blijven)
- boter op je hoofd hebBen (=zelf ook schuldig zijn)
- brede schouders hebBen (=veel kunnen verdragen)
- breek me de Bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
- brutaal als de Beul (=zeer brutaal)
- daar Ben ik mooi klaar mee (=nu heb ik een probleem)
- daar zijn de daken met vlaaien Bedekt (=daar is men rijk / Daar heeft men overvloed)
- dat geBeurt pas als de Paus een geus wordt (=dat gebeurt nooit)
- dat houdt me op de Been (=dat zorgt ervoor dat ik door kan blijven gaan; daardoor houd ik het vol)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- dat is een ver-van-mijn-Bedshow (=dat is iets waar ik me helemaal niet mee bezighoud; dat is iets dat op grote afstand van hier gebeurt)
- dat is het Begin van het einde (=dat is het begin van iets dat uiteindelijk verkeerd zal aflopen)
- dat ligt hem in zijn mond Bestorven (=daar spreekt hij veel over)
- dat zal hem geen windeieren hebBen gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- dat zijn aamBeien met slagroom (=dat heeft niets met elkaar te maken)
1402 betekenissen bevatten `Be`
- in het donker zijn alle katten grijs/grauw (=als de situatie niet duidelijk is, zijn de zaken niet goed te Beoordelen)
- vis begint aan de kop te stinken (=als een Bedrijf een slecht management heeft)
- als er één schaap over de dam is, volgen er meer (=als één persoon iets nieuws geproBeerd heeft, durven anderen ook wel)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve Beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een Begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan Beginnen aan iets moeilijks)
- als je geschoren wordt, moet je stilzitten (=als er scherpe kritiek op je is (je wordt geschoren), kun je Beter rustig wachten tot het voorbij is, in plaats van erop in te gaan)
- als het huis volbouwd is breekt men de steigers af (=als het doel Bereikt is, vergeet men de helpers)
- het is maar een weet (=als het eenmaal Bekend is, is het niet moeilijk meer)
- berouw komt na de zonde (=als het eenmaal geBeurd is komt pas de Berouw)
- morgen gaat het beter (=als het vandaag niet zo Best is gegaan...)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets Belooft moet die dat ook uitvoeren)
- uitlekken (=als iets ongewenst publiekelijk Bekend wordt)
- lieg ik, dan lieg ik in commissie (=als ik niet de waarheid vertel komt dat omdat ik niet Beter weet of vertel wat anderen vertellen)
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je Bent getrouwd wilt dat niet zeggen dat vrouwen je niet meer interesseren)
- wie zijn ogen sluit, waant zich in Rome (=als je de realiteit negeert, Ben je niet Bewust van wat er werkelijk gaande is.)
- botten blijven platvis (=als je dom Bent dan blijf je dat)
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je een ander geld geeft kun je dat Beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten)
- wie a zegt moet ook b zeggen (=als je eenmaal ergens aan Begonnen Bent, moet je het ook afmaken)
- een zuiver geweten is het beste oorkussen. (=als je eerlijk Bent slaap je gerust)
- wie scheep is moet varen (=als je ergens aan Begonnen Bent moet je er mee voortdoen)
- kunst baart gunst. (=als je ergens Bedreven in Bent zijn anderen toegevender en welwillender)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij Betrokken Bent, geniet je het meeste voordeel ervan)
- grijze haren zijn kerkhofsbloemen (=als je grijze haren krijgt, Ben je niet zo ver van het kerkhof)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in Bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die Bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mee eens Bent, moet je het zeggen)
- niet geschoten is altijd mis (=als je het niet proBeert, komt er ook niks van)
- een spiering is vis als er anders niet is (=als je honger hebt, Ben je niet kieskeurig / bij gebrek aan Beter)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag een Beetje doet komt het karwei uiteindelijk klaar)
- als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand een Beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- belofte maakt schuld (=als je iets Beloofd hebt moet je dat ook nakomen)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al geBeurd is)
- een man een man, een woord een woord (=als je iets hebt Beloofd, dan moet je je daar ook aan houden)
- van uitstel komt afstel (=als je iets niet meteen doet, loop je het risico dat het nooit meer geBeurt)
- die in het voorjaar niet zaait, in het najaar niet maait. (=als je jong Bent moet je sparen voor je eigen oude dag)
- hoop doet leven (=als je kan hopen op Betere tijden, dan krijg je toch weer levenslust / zo lang je nog hoop hebt zijn er ook nog mogelijkheden)
- een goed gelaat is de beste geleidebrief. (=als je knap Bent krijg je veel voor elkaar)
- wie een hond wil slaan, vindt altijd wel een stok (=als je kritiek wil hebBen op iemand, vind je altijd wel een reden)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel Bent, moet je ook met veel delen)
- gereed geld dingt scherp. (=als je meteen Betaalt gaat de verkoop sneller)
- waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien (=als je niet een goed Begin voor iets legt, zal er ook niets van worden)
- geen bericht is goed bericht (=als je niet weet hoe het met iets of iemand gaat, kun je ervan uitgaan dat het goed gaat, zolang je geen slecht Bericht ontvangt)
- gissen doet missen (=als je niet zeker Bent van je zaak maar gokt, gaat het meestal fout)
- een geplaveide weg is des duivels oorkussen (=als je niets doet en lui Bent, doe je ook niks goeds / mensen die zich vervelen omdat ze niets te doen hebBen, kunnen tot de slechts dingen komen daardoor)
- kalmte zal je redden (=als je rustig blijft gaan de dingen Beter)
- wat men afdingt is het eerst betaald (=als men het goedkoop krijgt, is het vlugger Betaald)
- men moet de schapen scheren maar niet villen (=als men uit hebBerigheid de inkomstenbron opoffert heeft men niets meer voor in de toekomst)
- in zijn achterhoofd hebben (=als reserve klaar hebBen)
- haar wil is wet (=als wat zij wil niet geBeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
- zitten alsof men een luis in zijn oor heeft (=alsof hij door zijn geweten Beschuldigd wordt)
35 dialectgezegden bevatten `Be`
- Halven haan Be appelspijs (=Halve kip met appelmoes) (Koersels)
- hè môog ur nie bè zèèn (=hij mocht er niet bij zijn) (Tilburgs)
- Hoe dichtah bè Dogt, hoe rottâh ut wogt (=Hoe dichter bij Dordrecht, hoe enger het wordt) (Haags)
- iemand bè den bok doen (=iemand foppen (Bedriegen) ) (Sint-Niklaas)
- iemand Be den bok doen (=iemand Bedriegen) (Kaprijks)
- iemand bê zijën koljée schjeirn (=iemand bij de kraag vatten) (Kaprijks)
- iemand bê zijnn kollee stêkn (=iemand bij de kraag vatten) (Kaprijks)
- ik bè skippes (=ik Ben weg) (Meers)
- Ik docht ok al hil den tèd bè m'n ège, wè trekket hier mar gin wonder, 't hat mènne vurbroek nog openstoan. (=ik dacht de heletijd al wat tocht het hier, maar mijn gulp stond open.) (Tilburgs)
- ik moet nòg un schôon huudje bè men nuuw kleejke kôope. (=ik moet nog een mooie hoed bij mijn nieuwe jurk kopen.) (Tilburgs)
- immand bé den bok zetten (=iemand Bedriegen) (Meers)
- k-hè-m bè me (=ik heb hem bij me) (Tilburgs)
- kem a Bekanst Be a skabBernakken zelle (=ik heb je bijna bij je kraag) (Liedekerks)
- leigt er ô kop (ô neus) bè als ' t ô nie oastot (=als ge ontevreden Bent....) (Sint-Niklaas)
- léivere (=bè de koitsjers) (Dendermonds)
- moe'k er een tieëkenèngske Be moakn (=Begrijp je het niet) (Kaprijks)
- nau bén ich van menen apropoo (=ik Be de draad kwijt) (Bilzers)
- nie bê 't zijne zijn (=verward zijn) (Kaprijks)
- nog goe Be ‘t zijne zijn / Be't hiuëre (=nog helder van geest zijn) (Kaprijks)
- ons dochter dient bè rijke mengsen (=onze dochter dient, als meid, bij groot volk) (Sint-Niklaas)
- pertang (=waurt dâ véil g'uërt wèrt bè mensje die nik willen èmme) (Dendermonds)
- to Be an anpa (=gek zijn) (Enschedees)
- un krai lee un ai in de klai aater de wai bè de hai (=een kraai legde een ei in de klei achter de wei bij de hei) (Luyksgestels)
- valdaake (=snoeperderèi die g'uëk bè den appetéiker kèn kraige) (Dendermonds)
- vapuir (=vraalaike gewoërwèrrink bè 't kiëre van de joëre) (Dendermonds)
- ve gón Be de vuilou rèèn (S*) (=wij gaan fietsen) (Sintrùins)
- vrugger in Heusde , konder brüt gun koepe bè de smeet en pinte gun pakke bè de bèkker (=vroeger in Heusden, kon je brood gaan halen bij de smid en pinten gaan pakken bij de bakker) (Heusdens)
- Wat doe je bê me? (=Wat maak je me nou?) (Schevenings)
- wei ist bè mig/og/heum/heur/heun (=hoe is het met mij / u / hem / haar / hun) (Heusdens)
- wèlle spelde vreuger bè de mais oep de braai van't kottegoar. (=wij speelden vroeger met de knikkers op de stoep van het politiebureel.) (Tiens)
- wew bê voarn (=voordeel bij halen) (Kaprijks)
- wie bé nen ond slopt, Betropt zén vluën (=gewoontes van iemand overnemen, wie bij de hond slaapt Betrapt zijn vlooien) (Meers)
- Zemme ma bè man kloete! (=Ze hebBen me Beduveld!) (Dilbeeks)
- zèn de knoezels bè öllie al rèèp (=zijn bij jullie de kruisBessen al rijp) (Tilburgs)
- zèn èm bé zènne schreper, ei eent ô zè zeel (=ze hebBen hem liggen (te pakken) ) (Sint-Niklaas)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen