360 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `wi`
- `s Lands wijs, `s lands eer (=ieder volk is gehecht aan zijn eigen gewoonten, hoewel anderen ze maar raar vinden)
- aan de zwier zijn (=uitgaan, drinken)
- afwijzend beschikken op (=het verzoek weigeren)
- al te wit is gauw vuil. (=al te grote liefde is niet bestendig)
- alle havens schutten geen wind (=niet alles levert een voordeel op)
- alle havens schutten wind (=als je meedoet deel je mee in de winsten)
- alle molens vangen wind. (=iedereen die meedoet zal een deel van de opbrengst opeisen)
- alle winden hebben hun weerwinden. (=soms zit het mee, soms zit het tegen)
- alleen een piepend wiel krijgt olie (=door zich opvallend te gedragen bekomt men aandacht)
- als apen hoger klimmen willen, ziet men gauw hun blote billen (=iemand die meer wil dan hij kan, maakt zich snel belachelijk)
- als de bruid verpatst is wordt zij gewild. (=wat niet meer beschikbaar is lijkt aantrekkelijker voor anderen)
- als de dagen lengen begint de winter te strengen. (=wanneer de dagen korter worden komt de winter eraan)
- als de kat zich wast, komt er gewis een gast (=als de kat zich wast komt er visite.)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- als het bier is in de man dan is de wijsheid in de kan (=van dronkaards verwacht men geen verstandige woorden)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als sneeuw voor de zon verdwijnen (=ergens niets van over blijven)
- als winnaar/beste uit de bus komen (=iets of iemand blijkt het beste te zijn)
- als zwijnen aan de bak gaan (=zonder te bidden gaan eten.)
- april doet wat hij wil (=april geeft onvoorspelbaar weer)
- aprilletje zoet, heeft nog wel eens een witte hoed (=in het begin (de hoed) van april kan het nog wel eens sneeuwen)
- arbeider in de wijngaard des heren (=geestelijk beroep (priester,dominee) uitoefenend)
- bij eigen zin is geen gewin. (=eigenwijs zijn is niet goed)
- bij tijd en wijle. (=zo nu en dan)
- borgen is geen kwijtschelden (=uitstel is geen afstel)
- dat gaapt zo wijd als een oven (=dat is hoogst onwaarschijnlijk)
- dat is iemand met een gebruiksaanwijzing (=dat is iemand waarvan je weet hoe je met diegene om moet gaan)
- dat raak je aan de straatstenen niet kwijt (=dat is niet te verkopen)
- dat zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- dat zijn ze niet die `t wilhelmus blazen (=dat zijn onze vrienden niet)
- de aanhouder wint (=wie volhoudt, zal uiteindelijk succes hebben.)
- de appel wegdragen/winnen (=als schoonste erkend worden)
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- de dood wil een oorzaak hebben. (=het is belangrijk onm te weten waarom iets gebeurt)
- de draad kwijt zijn (=de loop van het verhaal niet meer kunnen volgen)
- de geest is gewillig maar het vlees is zwak. (=geef niet toe aan verboden verleidingen)
- de gestadige jager wint (=regelmatig doorzetten geeft het beste resultaat)
- de harp aan de wilgen hangen (=de bezigheden stopzetten)
- de huik naar de wind hangen (=meeheulen - altijd andermans standpunt volgen)
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen willen het het best weten)
- de kluts kwijt zijn (=in de war zijn)
- de koekoek en de sijs hebben niet dezelfde wijs. (=iedereen is anders)
- de lier aan de wilgen hangen (=zijn bezigheden stopzetten)
- de maan met de handen willen grijpen (=het onmogelijke willen doen)
- de mantel naar de wind hangen (=steeds de opinie van de anderen volgen)
- de mens wikt, maar God beschikt (=de mensen maken allerlei plannen, maar het is niet aan hen of dat ook gebeurt)
- de oudste moet de wijste zijn (=van het oudste kind wordt het meeste verwacht)
- de pot verwijt de ketel dat die zwart ziet (=een ander aanwijzen als schuldige, terwijl die zelf hetzelfde gedaan heeft)
- de prins op het witte paard (=de man van je dromen)
- de rokende vlaswiek niet uitblussen (=de ijverigheid niet doven)
417 betekenissen bevatten `wi`
- buiten spel blijven (=(willen) proberen niet betrokken te zijn)
- aan de voeten van Gamaliël zitten (=aandachtig luisteren naar de les die een wijs persoon meegeeft)
- op een letter doodblijven (=absoluut niets veranderd willen zien)
- verandering van weide doet de koeien goed. (=afwisseling en verandering positieve effecten kunnen hebben)
- je vergalopperen (=al te snel iets willen doen)
- het naadje van de kous willen weten (=alle details willen weten)
- het gelag betalen (=alle kosten moeten betalen terwijl ook anderen er schuld aan hebben)
- de wereld op zijn duim kunnen draaien (=alles doen wat iemand wil)
- zo vrij als een vogeltje in de lucht (=alles kunnen doen en laten wat iemand wil)
- je hebben en houwen verliezen (=alles wat iemand bezit kwijtraken)
- er ei of kuiken van willen hebben. (=alles willen weten)
- waar meerderman komt moet minderman wijken (=als een machtig persoon iets zegt, moet de minder machtige zwijgen)
- als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een zaak bankroet gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je bent getrouwd wilt dat niet zeggen dat vrouwen je niet meer interesseren)
- kunst baart gunst. (=als je ergens bedreven in bent zijn anderen toegevender en welwillender)
- mejen kan geen paard al lopende beslaan. (=als je het werk goed wil doen, moet je er de tijd voor nemen)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wil houden, zal men misbruik van je maken.)
- als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- waar een wil is is een weg (=als je iets echt wilt, dan zul je ook slagen /de weg vinden naar je doel)
- uitstel is geen afstel (=als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je goede naam verliest is die haast niet terug te winnen)
- wie een hond wil slaan, vindt altijd wel een stok (=als je kritiek wil hebben op iemand, vind je altijd wel een reden)
- alle havens schutten wind (=als je meedoet deel je mee in de winsten)
- wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft (=als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten)
- oude liefde roest niet (=als men al lang verliefd is, verdwijnt die liefde niet meer)
- haar wil is wet (=als wat zij wil niet gebeurt, dan ontstaan er grote conflicten)
- wie veel begeert veel ontbeert (=altijd meer willen maakt ongelukkig)
- niets dan wonden en builen zoeken (=altijd willen vechten)
- armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- het hoogste woord hebben (=baas zijn (of willen zijn))
- wie hoog klimt kan laag vallen (=belangrijke zaken snel kwijt raken door kleine dingen)
- vis moet (wil) zwemmen (=bij een goede maaltijd hoort een goed glas wijn (bier))
- daar is kop noch staart aan te vinden (=daar geraak je niet uit wijs)
- dat snijdt geen hout (=dat heeft er niets mee te maken; het bewijst niets)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- id est (=dat wil zeggen)
- volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
- de boter alleen op zijn koek willen hebben (=de anderen niets gunnen - zelf alles willen hebben)
- het laatste woord willen hebben (=de baas willen zijn)
- pap in de benen hebben (=de benen willen niet meer vooruit)
- het waren allebeiden vuilaards. (=de een verwijt de ander iets waaraan hij zich)
- de jongste schepen wijst het vonnis (=de kinderen willen het het best weten)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- fris gewaagd is half gewonnen (=de moedigste heeft de meeste kansen om iets te winnen)
- een streep door de rekening halen (=de schuld van iemand kwijtschelden en het er niet meer over hebben)
- genade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
- op het eind van de fuik vangt men de vis. (=de volhouder wint)
- lector benevolente (=de welwillende lezer)
- mundus vult decipi (=de wereld wil bedrogen worden)
14 dialectgezegden bevatten `wi`
- hoen kuukske wi de hèn (=wat voor een koekje wil je) (Tilburgs)
- ie goa scheetn loatn wi (=hij weet niet waar hij aan begint) (West-vlaams)
- Je moet niet blièvn wi (=Eet al je eten op) (Poperings)
- kalle wi -j Tieske Toêtgaât (=zo maar wat zeggen) (Weerts)
- mo go wi (i van pit) (=maar enfin) (Veurns)
- noe weet je wi a de wind van din komt (=op je plaats gezet) (Zeeuws)
- Te jin vant college wi (=Hij heeft een dikkenek) (West-Vlaams)
- tès et zuste wi (=het is juist hoor) (Harelbeeks)
- ti wô wi (=het is waar) (Brugs)
- We zyn weg wî (=We gaan vertrekken) (Langemarks)
- wi bin jie bloeat e rehend wi eit je wiege gestae (=waar ben jij geboren) (Zeeuws)
- wi bin jie ewist (=waar ben je geweest) (Zeeuws)
- wi de peut beure (=moet je een pak slaag hebben) (Tilburgs)
- wie klunnër wi dapper, wie grutter wie slappër (=sterkte zit niet altijd in de grootte van een mens) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
