62 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `nds`
- `s Lands wijs, `s lands eer (=ieder volk is gehecht aan zijn eigen gewoonten, hoewel anderen ze maar raar vinden)
- aan iemands leiband (=door iemand geleid)
- aan iemands lippen hangen (=aandachtig luisteren)
- aan iemands voeten liggen (=iemand vereren, een absolute fan van iemand zijn)
- allemans werk is niemands werk. (=als iedereen verantwoordelijk is, doet niemand het daadwerkelijk.)
- als een luis in iemands pels zijn (=iemand voortdurend in de weg lopen. Iemand tegenwerken)
- als Hollands welvaren (=blakend van gezondheid)
- de handschoen opnemen (=het gevecht aangaan)
- de ochtendstond/morgenstond heeft goud in de mond (=door vroeg te beginnen kan men meer werk verrichten)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- een goed mondstuk hebben (=goed kunnen spreken)
- een nagel aan iemands doodkist (=een groot verdriet of iemand die een groot verdriet veroorzaakt)
- een rib(be) uit iemands lijf (=een grote uitgave)
- een vogel die te vroeg zingt, wordt `s avonds van de kat gegeten. (=wie al te jong naar genot streeft, gaat te gronde.)
- geen katje om zonder handschoenen aan te pakken (=geen gemakkelijk persoon)
- het grondsop is voor de goddelozen (=gezegd van iemand die het laatste restje uitdrinkt)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
- iemand de handschoen toewerpen (=iemand ergens toe uitdagen of met iemand de strijd willen aangaan)
- iemands bloed wel kunnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die persoon te hinderen)
- iemands doopceel lichten (=zeer uitgebreid vertellen/uitzoeken wie iemand is en wat die in het verleden allemaal gedaan heeft)
- iemands eer te na komen (=iemand beledigen - iemands naam aantasten)
- iemands geduld uitputten (=iemand op de zenuwen werken)
- iemands geheugen opfrissen (=iemand ergens aan herinneren)
- iemands geluid niet horen (=niet naar iemand willen luisteren)
- iemands handen zalven (=iemand iets geven in de hoop een gunst te verkrijgen)
- iemands hete adem in je nek voelen (=merken dat een ander je bijna inhaalt; opgejut of opgejaagd worden)
- iemands levensdraad afsnijden (=doden)
- iemands licht betimmeren (=in de weg staan - het licht benemen)
- iemands maat niet kunnen halen (=aan iemand niet kunnen tippen)
- iemands naam door de slijk halen (=lelijke dingen over iemand vertellen)
- iemands oogappel/ooilam zijn (=iemands lieveling zijn (vaak kind))
- iemands rechterhand zijn (=de belangrijkste assistent zijn)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- iemands voetveeg zijn (=iemands slaaf zijn (zich alles moeten laten welgevallen))
- in iemands gareel lopen (=zonder enige tegenwerping doen wat iemand je opdraagt)
- in iemands huid kruipen (=zich in een ander verplaatsen)
- in iemands kielzog varen (=het net zo doen als iemands voorganger)
- in iemands kraam te pas komen (=iets wat iemand nodig had)
- in iemands schaduw staan (=niet opvallen omdat iemand anders meer opvalt)
- in iemands schoenen staan (=het lot van iemand anders ondergaan)
- in iemands vaarwater zitten (=iemand hinderen of concurreren)
- in iemands vel steken (=het lichamelijke lot van iemand anders ondervinden)
- in iemands zakken zitten (=iemand plagen)
- in iemands zwak tasten (=iemand op een gevoelige plek raken)
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke persoon)
- korte afrekening maakt lange vriendschap (=snel terugbetalen (teruggeven) voorkomt ruzie)
- korte rekeningen maken lange vriendschappen. (=financiële geschillen moet je direct oplossen)
- met iemands woorden naar de markt gaan (=overal rondvertellen wat men elders horen zeggen heeft)
- naar iemands pijpen dansen (=(onderdanig) alles doen wat iemand vraagt)
- niet brandschoon zijn (=dingen misdaan hebben)
39 betekenissen bevatten `nds`
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- iemand kunnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- een spaak in het wiel steken (=door iemands ingrijpen gaat een plan van de ander niet door)
- er als de kippen bij zijn (=er razendsnel bij zijn)
- dood gaan we allemaal. (=gezegd als je iets ongezonds doet)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- vertrouwen komt te voet en gaat te paard (=het is makkelijker om iemands vertrouwen te schaden, dan te verkrijgen)
- in iemands kielzog varen (=het net zo doen als iemands voorganger)
- iemands eer te na komen (=iemand beledigen - iemands naam aantasten)
- iemand warm maken (=iemands interesse opwekken)
- iemand ergens voor warm maken (=iemands interesse voor iets opwekken)
- de kleren maken de man (=iemands kleding bepaalt het aanzien dat hij krijgt)
- zout in de wond strooien (=iemands leed verergeren)
- iemands oogappel/ooilam zijn (=iemands lieveling zijn (vaak kind))
- iemand van haver tot gort kennen (=iemands persoonlijkheid helemaal kennen)
- de pret alleen hebben (=iemands plezier bederven)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- iemands voetveeg zijn (=iemands slaaf zijn (zich alles moeten laten welgevallen))
- het voorland zijn (=iemands toekomst zijn)
- geen groter venijn, dan vriend tonen en vijand zijn. (=iemands vertrouwen schaden is het gemeenste wat je kunt doen)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- bij het scheiden van de markt leert men de kooplui kennen (=iemands ware karakter blijkt pas als het erop aankomt)
- naar de mutsaard rieken (=iets klopt zeer niet (mutsaard = brandstapel) / verdacht worden van ketterij)
- uit de hoek komen (=iets onverwachts of verrassends doen.)
- een waarheid als een koe (=iets totaal vanzelfsprekends)
- een pleister op de wonde leggen (=iets troostends aanbieden)
- iets met de paplepel ingegoten krijgen (=iets van kinds af aan leren.)
- de pil vergulden (=iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het gelaat is de spiegel der ziel. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het zijn niet al ridders die sporen dragen (=je kunt niet alleen aan iemands uiterlijk afleiden of hij ergens geschikt voor is)
- voor stoelen en banken praten (=maar weinigen die naar iemands verhaal luisteren)
- iemand afschepen (=met een voorwendsel wegzenden)
- met iemand niet willen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- iemand naar de ogen zien (=proberen iemands` wensen te raden)
- zo Hollands als haring met uitjes (=typisch Hollands)
- beter een goede buur dan een verre vriend (=vriendschap op afstand is minder waardevol)
- vast in het zadel zitten (=zeker van iemands positie zijn in een organisatie)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen