52 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `beê`
- aan een been knagen (=langdurig vergeefs bezig zijn)
- alle beetjes helpen (=ook kleine dingen dragen bij aan het grote geheel)
- als twee honden vechten om een been loopt de derde ermee heen (=als twee mensen ruzie maken, profiteert een derde ervan.)
- beer op sokken (=gezegd van een dik, plomp persoon)
- dat houdt me op de been (=dat zorgt ervoor dat ik door kan blijven gaan; daardoor houd ik het vol)
- de aard van het beestje (=het karakter van iemand)
- de beer is los (=er gebeurt opeens van alles; er ontstaat ruzie of paniek)
- de beest spelen/uithangen (=zich onbeschoft gedragen)
- de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten is (=je moet niet al willen genieten van wat men nog niet verworven heeft)
- door merg en been gaan (=hartverscheurend zijn)
- door merg en been gaan/dringen/snijden (=buitengewoon kwetsend of doordringend zijn)
- een beentje lichten (=doen struikelen (letterlijk of figuurlijk))
- een beer op sokken (=een goedzak)
- een beerput opentrekken (=een geheim onthullen of schandalen blootleggen.)
- een bitter beetje (=een klein beetje)
- een blok aan het been (=een last zijn voor iemand anders.)
- een klap van de molen (beet) hebben (=niet goed bij het verstand zijn)
- een ongelikte beer (=een onbeschofterik)
- een pleister op een houten been (=een nutteloos voorstel)
- er geen been in zien (=geen bezwaar onderkennen. Er niet voor terugschrikken)
- er staat een beer aan het hek te rammelen. (=naar het toilet moeten)
- eten is een goed begin: het ene beetje brengt het ander in. (=letterlijke betekenis.)
- geen been aan de grond krijgen (=voorstel werd niet aangenomen)
- geen been hebben om op te staan (=geen enkele verantwoording kunnen geven)
- geen vlees zonder been (=niets zonder gebreken)
- goed voorbeeld doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- het been stijf houden (=niet toegeven)
- het beestje bij zijn naam noemen (=duidelijk en precies zeggen hoe je over iets of iemand denkt; precies zeggen hoe iets zit)
- het is bij de (wilde) beesten af (=het is verschrikkelijk; het is schandalig)
- hoe groter geest hoe groter beest (=wel verstandig, maar daarom niet goedhartig)
- iemand beest maken (=kaartspel : zorgen dat iemand geen enkele slag haalt)
- iemand op het verkeerde been zetten (=iemand ergens een verkeerde indruk van geven, waardoor hij of zij iets gaat denken wat helemaal niet klopt)
- je beste beentje voor zetten (=je uiterste best doen)
- leringen wekken maar voorbeelden trekken (=je kan mensen iets willen leren , maar geef vooral het goede voorbeeld)
- met een been in het graf staan (=bijna dood, ernstig ziek)
- met het verkeerde been uit bed stappen (=een slecht humeur hebben)
- op de been blijven (=blijven staan; niet ziek worden; niet verslagen worden)
- op één been kan je niet lopen. (=gezegd als je één drankje gehad hebt en meer wilt)
- op hetzelfde aambeeld hameren/slaan (=steeds weer op hetzelfde onderwerp terugkomen)
- steen en been klagen (=constant en hevig klagen. (klagen bij alles wat heilig is, bv. botten (=been) in een graf (=steen)))
- steen en been vriezen. (=heel hard vriezen (alles wordt zo hard als steen en botten))
- tegen het zere been schoppen (=een pijnlijke opmerking maken over iets wat gevoelig ligt)
- tussen hamer en aanbeeld (=tussen twee slechte dingen moeten kiezen)
- van kindsbeen af (=van jongsaf aan)
- vel over been zijn (=erg mager zijn)
- verkoop de huid niet voordat de beer geschoten is (=je moet niet geld uitgeven voordat je het hebt verdiend)
- vlees en been bezitten (=niet mager en eerder groot zijn)
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
- weer op de been zijn (=niet langer ziek zijn)
- wie een paard uit de wei wil halen, moet het beest niet eerst met het halster tegen de kop slaan. (=je bereikt meer met vriendelijkheid, dan met strengheid)
62 betekenissen bevatten `beê`
- haarscherp (=(van een afbeelding) getrouw tot in fijne details)
- bij iemand nog wel kunnen schoolgaan (=aan iemand nog een voorbeeld kunnen nemen)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- een oortje gespaard is een oortje gewonnen. (=alle beetjes helpen als je spaart.)
- zonder geluk vaart niemand wel (=alleen met hard werken komt men er niet, ook een beetje geluk is nodig om ergens te komen)
- als er één schaap over de dam is, volgen er meer (=als één persoon iets nieuws geprobeerd heeft, durven anderen ook wel)
- niet geschoten is altijd mis (=als je het niet probeert, komt er ook niks van)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag een beetje doet komt het karwei uiteindelijk klaar)
- als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand (=als je iemand een beetje helpt, wil diegene altijd je hulp)
- het is altijd koekoek éénzang (=altijd hetzelfde verhaal vertellen of zelfde voorbeeld geven)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snoezig, hartveroverend, snoeperig.)
- in de luren leggen (=beetnemen)
- exempli gratia (=bijvoorbeeld)
- verbi causa (=bijvoorbeeld)
- verbi gratia (=bijvoorbeeld)
- steen en been klagen (=constant en hevig klagen. (klagen bij alles wat heilig is, bv. botten (=been) in een graf (=steen)))
- dat gaat je niet in de kouwe/koude kleren zitten (=dat is heel ingrijpend. Daar ben je niet snel overheen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring))
- dat kan ik wel in mijn holle kies stoppen (=dat is wel een heel klein beetje)
- zo heer zo knecht (=de knechten volgen het voorbeeld van de bazen)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- een dronken vrouw is een engel in bed (=drank draagt bij aan het beëindigen van de tegenstand)
- op de lappen (=een beetje opgeknapt - op stap om te drinken)
- iets aan het handje hebben (=een beetje verkering hebben)
- zand schuurt de maag (=een beetje zand eten is niet erg (meer algemeen: stel je niet aan!))
- een verborgen agenda hebben (=een doel hebben dat voor de anderen verborgen gehouden wordt, bijvoorbeeld in een samenwerkingsverband)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- een bitter beetje (=een klein beetje)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- het uitmaken (=een relatie beëindigen)
- een bonte kraai maakt nog geen winter (=één voorbeeld is niet genoeg om een definitief besluit te nemen)
- er een puntje aan kunnen zuigen (=er een goed voorbeeld aan kunnen nemen)
- er niet aan kunnen tippen (=er een voorbeeld aan kunnen nemen)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- beter laat dan nooit (=het is beter dat iets een beetje te laat komt, dan dat het nooit gebeurt)
- het mag geen naam hebben (=het is onbetekenend (bijvoorbeeld een verwonding))
- er is tuk aan de hengel (=hij heeft beet (krijgt zijn zin))
- er loopt bij hem een streep door (=hij is een beetje gek)
- wie een kluitje heeft, heeft er graag een turfje bij (=ieder probeert zijn bezittingen te vermeerderen)
- iemand om de tuin leiden (=iemand beetnemen of bedriegen)
- het gelijk van de vismarkt hebben (=iemand die (altijd) probeert men een grote mond zijn gelijk te krijgen)
- het zwarte schaap van de familie (=iemand die een beetje buiten de familie staat qua gedrag)
- voor het blok zetten (=iemand onverwacht in een lastige positie brengen; bijvoorbeeld iemand dwingen te reageren die dat eigenlijk niet wil, of iemand dwingen een keuze te maken.<>)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- goedkoop is duurkoop (=iets goedkoops kan later kosten veroorzaken, bijvoorbeeld door slechte werking, reparaties of onderhoud)
- leringen wekken maar voorbeelden trekken (=je kan mensen iets willen leren , maar geef vooral het goede voorbeeld)
- je mening niet onder stoelen of banken steken (=je mening niet verbergen, openlijk voor je standpunten uit durven komen, bij voorbeeld van afkeuring van iets)
- ten voeten uit (=letterlijk: de volledige gestalte is afgebeeld; figuurlijk: een getrouwe persoonsbeschrijving)
- beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
3 dialectgezegden bevatten `beê`
- 't bee smokt ransj (=zurig, het bier smaakt zurig) (Dilbeeks)
- Je leit 'r bee os een ferwenteld skéép (=In een ongelukkige houding liggen) (Texels)
- Veake bee te bange! (=Vaak ben je te bang!) (Staphorsts)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
