285 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `mo`
- `t moet al een ruige hond wezen, die twee nesten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
- aalmoezen geven verarmt niet (=van een aalmoes te geven wordt men zelf niet armer)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- aan een balk, die uit het bos gehaald wordt, moet veel gehakt worden, voor hij in het huis past (=in een religieuze groep, vereniging, etc,: je kunt leden uit een gemeenschap winnen, maar hun moet wel geleerd worden zich aan te passen)
- aan een oud dak moet je veel herstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aap wat heb je mooie jongen (=sarcastische opmerking over iemand die wat al te trots is op iets)
- aap wat heb je mooie jongen spelen (=overdreven vriendelijk zijn)
- al moesten de kraaien het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- alle mensen moeten leven (=gun de anderen ook wat)
- alle molenaars zijn geen dieven (=scheer niet iedereen over dezelfde kam)
- alle molens vangen wind. (=iedereen die meedoet zal een deel van de opbrengst opeisen)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- als de berg niet tot mohammed komt, zal mohammed tot de berg gaan (=genoegen nemen met wat er beschikbaar/mogelijk is)
- als een marmot (=slapen als een marmot : diep, rustig)
- als een vlag op een modderschuit (=dat is veel te mooi voor die situatie)
- als het niet gaat zoals het moet, dan moet het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, moet je je aanpassen aan de omstandigheden.)
- als je geschoren wordt, moet je stilzitten (=als er scherpe kritiek op je is (je wordt geschoren), kun je beter rustig wachten tot het voorbij is, in plaats van erop in te gaan)
- armoe met eren kan niemand deren. (=arm zijn is niet erg als je maar eerlijk bent)
- armoe op de stal is armoe overal (=met te weinig dieren in de stal kun je geen geld verdienen)
- armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- avondrood, mooi weer aan boord (=na een rode avondlucht volgt mooi weer)
- barbertje moet hangen (=ongeacht of iemand schuldig is moet die gestraft worden)
- beter hard geblazen dan de mond gebrand (=het is beter dat men zich inspant dan dat er door slordigheid of luiheid iets fout gaat)
- bij moeders pappot (=thuis)
- bij moeders pappot blijven (=thuis blijven - enkel spreken over iets waar men iets over weet)
- bij nacht zijn alle katjes grauw en alle mondjes even nauw (=als het erop aankomt zijn we allen gelijk)
- bitter in de mond maakt het hart gezond (=ook wat minder aangenaam is, kan gezond of goed zijn)
- bomen ontmoeten elkaar niet, mensen wel (=de kans dat je iemand toevallig tegenkomt is groot)
- bouw geen molen om een bak zaad (=voor een kleinigheid moet men teveel moeite doen.)
- daar ben ik mooi klaar mee (=nu heb ik een probleem)
- daar helpt geen lievemoederen/moedertje lief aan (=niets helpt, ook vriendelijke woorden niet)
- daar moet de schoorsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- daar valt wel een mouw aan te passen (=daar is wel een oplossing voor te vinden)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- dat gaat zo tussen neus en mond (=dat gebeurt in een verloren ogenblik)
- dat geeft de burger moed (=dat doet goed)
- dat is koren op zijn molen (=hij zal dat meteen gebruiken als argument voor wat hij toch al wilde)
- dat komt als mosterd na de maaltijd (=dat komt op een moment dat het geen nut meer heeft)
- dat ligt hem in zijn mond bestorven (=daar spreekt hij veel over)
- dat moet je niet uitpoetsen/uitvlakken (=dat is ernstiger dan het lijkt)
- de gek in de mouw dragen (=eigenaardigheden verbergen voor anderen)
- de handen dicht mogen knijpen (=van geluk mogen spreken)
- de handen uit de mouwen steken (=aan de slag gaan en aanpakken)
- de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
- de kap maakt de monnik niet (=aan het uiterlijke kan men het innerlijke niet beoordelen)
- de laatste der mohikanen zijn (=de laatste zijn die nog ergens in gelooft)
- de lange weg maakt een moede man (=een langdurige ziekte leidt tot uitputting)
- de Mammon dienen (=alleen maar belangstelling hebben voor geld)
- de moed in de schoenen doen zinken (=wanhopig worden en de moed verliezen)
487 betekenissen bevatten `mo`
- de morgen doet het werk. (=`s morgens ben je het productiefst)
- wat de heren wijzen moeten de gekken prijzen (=aan beslissingen van het hoger gezag moet men zich onderwerpen)
- een kleine aardappel moet je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
- het gelag betalen (=alle kosten moeten betalen terwijl ook anderen er schuld aan hebben)
- het hart in de schoenen zinken (=alle moed en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- kromme sprongen maken (=alle moeite doen om zich uit een situatie te redden)
- al zijn patronen verschieten (=alle mogelijkheden uitproberen)
- alles op het spel zetten (=alles inzetten en mogelijk alles verliezen)
- voor niets gaat de zon op (=alles kost geld en/of moeite)
- iemand om zijn vinger (kunnen) winden (=alles van iemand gedaan (kunnen) krijgen of alles mogen)
- het ene woord haalt het andere uit (=als de ene persoon een grote mond opzet, krijgt die dat van de ander terug)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- als het niet gaat zoals het moet, dan moet het zoals het gaat (=als de ideale situatie niet haalbaar is, moet je je aanpassen aan de omstandigheden.)
- als de herder dwaalt dolen de schapen (=als de leider het verkeerd doet weten de mensen die hem volgen niet wat ze doen moeten)
- mal moertje mal kindje (=als de moeder te veel toegeeft zal het kind niet deugen)
- waar meerderman komt moet minderman wijken (=als een machtig persoon iets zegt, moet de minder machtige zwijgen)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- als oude honden blaffen, is het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waarschuwen moet je luisteren)
- het is maar een weet (=als het eenmaal bekend is, is het niet moeilijk meer)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets belooft moet die dat ook uitvoeren)
- dan moet de wal het schip maar keren (=als iemand niet vooraf rekening houdt met een naderend probleem, dan moet het probleem maar daadwerkelijk in volle omvang ontstaan, en dan alsnog worden opgelost)
- wie a zegt moet ook b zeggen (=als je eenmaal ergens aan begonnen bent, moet je het ook afmaken)
- wie scheep is moet varen (=als je ergens aan begonnen bent moet je er mee voortdoen)
- gaan doet komen (=als je ergens moeite voor doet komen dingen ook jouw kant op)
- wie niet wil, die niet zal (=als je geen interesse hebt, moet je er ook geen deel van uitmaken)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mee eens bent, moet je het zeggen)
- mejen kan geen paard al lopende beslaan. (=als je het werk goed wil doen, moet je er de tijd voor nemen)
- belofte maakt schuld (=als je iets beloofd hebt moet je dat ook nakomen)
- wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten (=als je iets doms doet, moet je de gevolgen dragen (liefst zonder klagen))
- een man een man, een woord een woord (=als je iets hebt beloofd, dan moet je je daar ook aan houden)
- jong te paard, oud te voet (=als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg moeilijk)
- die in het voorjaar niet zaait, in het najaar niet maait. (=als je jong bent moet je sparen voor je eigen oude dag)
- hoop doet leven (=als je kan hopen op betere tijden, dan krijg je toch weer levenslust / zo lang je nog hoop hebt zijn er ook nog mogelijkheden)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel bent, moet je ook met veel delen)
- de liefde kan niet van één kant komen (=als je samen iets doet zal ieder moeten bijdragen)
- een gegeven paard mag men niet in de bek kijken. (=als men een geschenk krijgt, dan moet men niet zoeken of er hier of daar wat aan mankeert.)
- draaien als een molen (=altijd meegaan met de heersende mening - naar de mond van de toehoorder praten)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- nood breekt wet (=bij moeilijke omstandigheden is er meer geoorloofd)
- op je laatste benen lopen (=bijna niet meer kunnen van vermoeidheid)
- goede raad is duur (=bijna te moeilijk om raad te kunnen geven)
- onder de mensen komen (=buitengaan , mensen ontmoeten)
- het is daar armoe troef (=daar heerst grote armoede)
- daar zit `em de kneep/knoop (=daar zitten de moeilijkheden/problemen)
- die snaar moet men niet aanroeren (=daarover moet niet gesproken worden)
50 dialectgezegden bevatten `mo`
- 'k wo nog mo gewillig ... (=ik was nog maar net ...) (Wevelgems)
- 'k zeg a mo da (van het frans 'je ne te dis que ça' (=om aan te duiden dat iets heel goed of opmerkelijk is) (Hals)
- 't is mo de rook die deur de kave got en 't ligt nog e zak op (=gierig huishouden) (Veurns)
- 't zien mo zegg'nde wooërd’n (=niets is gescheven of ondertekend) (Veurns)
- ' k mo ' t oal è (=ik moet het allemaal hebben) (Zeeuws)
- Aafdu mo e bèkke keut (=Hou u maar in) (Leuvens)
- aaft aven doemp mo in (=hou het rustig) (Overijses)
- as g'et mo wet (=als je het maar weet) (Brussels)
- Bèèndig Zin.... mo nog Slichter dan Nen Bèèndegoar ès: Nen Tèès... (=geld sparen) (Kortrijks)
- beld mo gi-ëne klank op televieze (=stilzwijgend conflict thuis) (Rotselaars)
- bie em is 't mo geld die telt (=geldbezit is zijn enige betrachting) (Veurns)
- da mag mo da mut ni (=dat mag maar het hoeft niet) (herenthouts)
- Das mo hosklos zuelle (=Slecht werk afgeleverd) (Herentals)
- di mo i je boeantjes menie op te wie-e-ken lenn (=daar moet je niet te vast op rekenen) (Zeeuws)
- di mo k er of plumen van en (=daar moet ik het mijne van weten) (Zeeuws)
- doe't mo mij, 't it gin brooëd (=neem het vast mee, dat kost je niets) (Veurns)
- E kan zo schoein zingen as e pjeit mo zoe et nie loeipen! (=Zijn zangtalent is twijfelachtig) (Teralfens)
- Elk hoas hij zen kroas mo vroagt gen aander want dan kunde het nie mier droage (=Ieder huisje heeft zijn kruisje) (Herentals)
- ge mo nie so naauw kijke jong (=jij bent veel te precies) (Oudenbosch)
- ge mo nie van elke scheet un donderslag maoke (=je moet niet steeds zo overdrijven) (Oudenbosch)
- Gèf mo beuzze! (=aanmanen tot snelheid en actie) (Dilbeeks)
- geif mo beuzze (=doe maar voort) (Brussels)
- geif mo beuzze! (=geef maar katoen!) (Brussels)
- geif mo buizze (=doe maar voort) (tervurens)
- gif mo chette (=geef maar gas) (Roeselaars)
- gif mo schette (=haast je) (Veurns)
- gif mo sjette (=doe voort) (Poperings)
- Gif mo sjette. (=Doe maar snel door.) (west-vlaams)
- ik blaaf mo reskes (=ik blijf maar eventjes) (Nijlens)
- ik kan zingen gelek e pjied mo kan zoe noag nie loeëpen (=ik kan zingen zoals een paard maar kan niet zo hard lopen) (Denderleeuws)
- in avuzoath zeggé wie alted moar dekke mó je (=in avezaath zeggen we altijd maar zo neuken moet je) (Betuws)
- is mo juuste noëdig vo (=is enkel nodig om) (Veurns)
- je mo de ratn ant spek zie te ouwen (=flemen) (Zeeuws)
- je mo es an mn vuroead voeln (=denk je dat ik niet wijs ben) (Zeeuws)
- je mo me hoed verstin / behriep mehoed (=begrijpen) (Zeeuws)
- je mo nie so vee witter verkwissn (=niet te veel gebruiken) (Zeeuws)
- k heef ur nie om wat a k mo doen a k ne nie mo werkn (=werken) (Zeeuws)
- k mo mn er nog rie-en (=kmoet mn haar nog kammen) (Zeeuws)
- klagers hen gin noëd, mo gift de boffers e broëd (=klagen) (Veurns)
- kom mo in maain groeb (=jij mag er bij komen) (tervurens)
- kusjt mo je schuppe of (=ga maar weg) (Eernegems)
- lot de boeurrekes mo dessen (=ik zit hier op mijn gemak,ik heb het hier goed, laat de anderen maar werken (letterlijk: laat de boeren maar dorsen)) (Overijses)
- Lotsj ge de boere mo dessn (=Laat de anderen maar werken) (Moorsel)
- Mè ieël Antwaarpe, mô ni me mijë. Me honderdduzend Chineze, mô ni met den deze. (=Met mij wordt niet gespot.) (Antwerps)
- Mé iel A:ntwa:rpe mo ni mé moa (=Je gaat mij niet voor de gek houden.) (Antwerps)
- Mé iel den Ouwe God, mo ni mé deze zot (=je gaat mij niet voor de gek houden) (Antwerps)
- mo 'k ellupe? (=Kan ik je op enigerlei wijze mijn hulp aanbieden?) (Roosendaals)
- mo bing toch (=allé zeg) (Poperings)
- mo gij zé è kaa wijf ze menneke (=Jij bent me der eentje) (Ransts)
- mo go wi (i van pit) (=maar enfin) (Veurns)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
