40 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `gez`
- Abraham gezien hebben (=50 jaar of ouder zijn)
- bitter in de mond maakt het hart gezond (=ook wat minder aangenaam is, kan gezond of goed zijn)
- dat is makkelijker gezegd dan gedaan (=het valt in de praktijk nog niet mee)
- de koning gezien hebben (=dronken zijn)
- de pest aan iets (gezien) hebben (=er een hekel aan hebben)
- denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
- een gezicht als een oorwurm trekken (=erg ontevreden kijken (omdat er bijv. iets gedaan moet worden))
- een gezicht van ouwe lappen (=een huilerig of lelijk gezicht)
- een haastig woord is gauw gezegd. (=zeg geen dingen zonder eerst na te denken)
- een kort liedje is gauw gezongen (=het onaangename gaat snel genoeg voorbij)
- een lang gezicht trekken/zetten (=laten merken dat men niet tevreden is)
- een vriendelijk gezicht brengt overal licht (=een vrolijk persoon weet vaak meer te bereiken dan een nors persoon)
- eens gezegd, blijft gezegd (=als iemand iets belooft moet die dat ook uitvoeren)
- er gezoden en gebraden liggen. (=ergens heel vaak zijn)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- gepakt en gezakt (=klaar voor vertrek (met alle koffers ingepakt))
- gezegende omstandigheden (=in verwachting)
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- gezien mogen worden (=er goed uitzien)
- gezien worden als een rotte appel/kool bij een fruitvrouw/groenvrouw (=er niet erg welkom zijn)
- gezouten scherts (=bijtende scherts)
- het is dun gezaaid (=het is zeldzaam)
- het is gezond om in het vuur te pissen (=het is goed om hevigheid te kalmeren)
- het liedje is uitgezongen (=het is afgelopen)
- hou je gezicht (=zwijg!)
- iemand ongezouten de waarheid zeggen (=onverbloemd de waarheid zeggen, eerlijk zeggen waar het op staat)
- je gezicht verliezen (=zijn eer verliezen)
- kwaad gezelschap doet dolen. (=vermijdt omgang met mensen die een negatieve invloed op je leven kunnen hebben)
- kwade gezelschappen bederven goede zeden. (=slechte eigenschappen overnemen van slechte vrienden)
- makkelijker gezegd dan gedaan (=het is eenvoudiger om iets te zeggen dan om het ook daadwerkelijk uit te voeren)
- men heeft hem de hoorns opgezet (=iemand (vooral een bekende) heeft een relatie met zijn vrouw)
- met de moedermelk ingezogen hebben (=van jongs af zo geleerd hebben)
- met de sok op de kop gezet (=er onbewust door toedoen van anderen voor joker bijlopen)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
- moeten is dwang en huilen is kindergezang (=ik wil het wel doen, maar niet als het me verplicht wordt)
- poppetje gezien kastje dicht (=we laten het even zien, maar daarna is het voorbij)
- uit iemands aangezicht gesneden zijn (=sterk op iemand lijken)
- verdrinken eer men water gezien heeft (=mislukken voordat het begonnen is)
- wie zijn neus schendt schendt zijn aangezicht (=wie zijn goede naam verliest, komt in moeilijkheden)
- zo gezond als een vis (=heel gezond)
117 betekenissen bevatten `gez`
- wat de heren wijzen moeten de gekken prijzen (=aan beslissingen van het hoger gezag moet men zich onderwerpen)
- gezelligheid kent geen tijd (=als het gezellig is, is het niet erg als het wat later wordt)
- niet in een goed vel steken (=altijd ziek zijn, nooit gezond)
- in het oog houden (=binnen het gezichtsveld houden)
- in het oog hebben (=binnen het gezichtsveld zijn)
- als Hollands welvaren (=blakend van gezondheid)
- dat is er een uit de arke noachs (=dat is er een uit een groot gezin)
- dat spreekt boekdelen (=dat is overduidelijk, bijv. `zijn gezicht spreekt boekdelen`)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- het verloren schaap (zijn) (=de gezochte (zijn))
- het heen en weer krijgen (=diarree krijgen - vooral gezegd van iets dat helemaal niet bevalt)
- thuis is in je schuur (=dit wordt gezegd als je weinig thuis bent)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- een hoofd als een boei krijgen (=een erg rode kleur krijgen in het gezicht, erg blozen)
- samen onder een deken liggen (=een gezamenlijk standpunt innemen)
- een gezicht van ouwe lappen (=een huilerig of lelijk gezicht)
- een krakende wagen (=een onzekere zaak - iemand met een zwakke gezondheid)
- aan een touw trekken (=eensgezind optreden)
- er uitzien als melk en bloed (=er gezond uitzien)
- er schuilt iets achter (=er is meer aan de hand dan op het eerste gezicht lijkt.)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- aardappelbloed hebben (=er ongezond uitzien)
- er komt een dominee voorbij (=er valt een plotselinge stilte in een rumoerig gezelschap)
- daar zitten nogal wat haken en ogen aan (=er zijn meer problemen dan je op het eerste gezicht zou denken)
- de pan uit vliegen (=erg snel stijgen (inz. gezegd over prijzen))
- het gras kunnen horen groeien (=erg verwaand zijn - ook gezegd als het ergens muisstil is)
- ergens kind aan huis zijn (=ergens graag en vaak gezien zijn)
- ergens een potje kunnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- je kan beter naar de bakker dan naar de apotheker gaan. (=eten is gezond, de apotheker bezoek je als je ziek bent.)
- leven als een oester (=geheel van de wereld afgezonderd leven)
- wat baten kaars of bril, als de uil niet zien en wil. (=gezegd als een koppig iemand advies of hulp negeert)
- over de koppen kunnen lopen (=gezegd als het erg druk is)
- je kan er je kont niet keren (=gezegd als het erg druk is)
- je moet om de beurt ademhalen (=gezegd als het erg druk is)
- met de benen buiten hangen (=gezegd als het erg druk is)
- als het varken zat is, gooit het de bak om. (=gezegd als iemand geen dankbaarheid toont)
- de deugd zit in het midden. (=gezegd als iemand tussenin zit)
- er wordt een erfenis verdeeld. (=gezegd als iets erg lang duurt)
- op één been kan je niet lopen. (=gezegd als je één drankje gehad hebt en meer wilt)
- dood gaan we allemaal. (=gezegd als je iets ongezonds doet)
- arbeid is voor de dommen. (=gezegd als je liever op twijfelachtige wijze geld verdient dan op een eerlijk manier)
- achterom is kermis (=gezegd als voorlangs niet de voorkeur heeft)
- een nieuwe voordeur krijgen (=gezegd bij het bereiken van een tiende levensjaar, dus 10, 20, 30 etc.)
- een goede gevel versiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
- als de rechte Adam komt gaat Eva mee (=gezegd van `n meisje dat liever niet wil trouwen)
- beer op sokken (=gezegd van een dik, plomp persoon)
- het regent bakstenen (=gezegd van een hevige hagelbui)
- goed van de tongriem gesneden (=gezegd van een vlotte prater)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
