95 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en zijn`
- aan handen en voeten gebonden zijn (=geen kant op kunnen)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- Aken en Keulen zijn niet op één dag gebouwd (=voor een uitgebreide klus heb je meer tijd nodig)
- alle scheuten zijn geen rozen. (=uiterlijk bedriegt; niet alles is van hoge kwaliteit.)
- als door een adder gebeten zijn (=opeens fel reageren)
- als ik ze niet hoef te hoeden laat ik de ganzen ganzen zijn (=ik bemoei me niet met andermans zaken als het niet hoeft)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- bekeken zijn (=op orde zijn, niets meer aan hoeven doen)
- bij de mieren zijn (=dood)
- bij de pinken zijn (=snel dingen begrijpen, Handig en flink zijn, Vroeg opstaan)
- binnen mikken zijn (=geborgen zijn)
- binnen zijn (=geborgen zijn)
- boven zijn theewater (=dronken)
- buiten zijn boekje gaan (=meer doen dan toegelaten)
- buiten zijn hoefslag gaan (=hij heeft er geen invloed over)
- buiten zijn rekening gaan. (=als het anders loopt dan verwacht)
- de boog kan niet altijd gespannen zijn (=men moet zich soms ook kunnen ontspannen)
- de druiven zijn zuur (zei de vos maar hij kon er niet bij) (=van iets dat men niet krijgen kan, zeggen dat men het niet wil)
- de kaap te boven zijn (=het probleem overwonnen hebben)
- de laatste der Mohikanen zijn (=de laatste zijn die nog ergens in gelooft)
- de ogen zijn de spiegels der ziel (=in de ogen van een persoon herkent men het karakter)
- de rapen zijn gaar (=er is een probleem waar direct iets aan gedaan moet worden)
- de rijpste pruimen zijn geschud (=het belangrijkste werk is gedaan of grootste deel van de oogst is binnengehaald)
- de snoeren zijn mij in lieflijke plaatsen gevallen (=ik ben op goede plaatsen beland)
- de wereld wil bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- dood en begraven zijn (=definitief voorbij zijn.)
- een dak boven zijn hoofd hebben (=woonruimte hebben, onderdak hebben)
- een gek en zijn geld blijven nooit lang bij elkaar (=geld uitgeven aan nutteloze en onnodige dingen)
- een paard dat stormt en een meisje dat wil trouwen zijn niet tegen te houwen. (=niet tot iets anders te bewegen)
- een wet van Meden en Perzen zijn (=een regel waarvan nooit mag worden afgeweken)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- fietsen zijn (=weg zijn, ervandoor zijn)
- gedachten zijn tolvrij (=iedereen mag vrij denken wat diegene wil)
- gegeven brokken zijn gauw gegeten. (=weldadigheid gaat meestal niet ver.)
- getroffen zijn door (=wat je bijzondere gevoelens geeft, geraakt zijn door)
- grijze haren zijn kerkhofsbloemen (=als je grijze haren krijgt, ben je niet zo ver van het kerkhof)
- iemand van twaalf ambachten en dertien ongelukken zijn (=steeds verschillende baantjes hebben maar in geen enkel baantje succesvol zijn)
- iets beneden zijn waardigheid achten (=iets niet willen doen omdat men vindt dat men een betere taak waard is)
- in behouden haven zijn (=veilig ergens zijn (bv na een reis))
- in de bonen zijn (=verward zijn)
- in de kerk geboren zijn (=de deur open laten staan)
- in de wolken zijn (=erg blij en gelukkig zijn)
- in geen velden of wegen te zien zijn (=iets is helemaal nergens te vinden)
- in goede dorpen zijn/geraken (=genoeg verdiend hebben om niet meer te hoeven werken)
- in kannen en kruiken zijn (=alles is geregeld)
- in nood leert men zijn vrienden kennen (=wanneer men in de problemen zit wordt duidelijk welke vrienden daadwerkelijk iets voor je willen betekenen)
- in zijn wiek geschoten zijn (=zich beledigd voelen)
- Jan Rap en zijn maat (=het gewone volk)
- Keulen en Aken zijn niet op een dag gebouwd (=grote projecten kosten tijd (en vergen geduld))
- koffen en smakken zijn waterbakken (=dat soort dingen kan veel doorstaan)
95 betekenissen bevatten `en zijn`
- het lood al in de bil hebben (=al gestraft zijn voor iets. (geschoten zijn met een loden kogel))
- geld stinkt niet (=alle manieren om aan geld te komen zijn toegestaan)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn toegelaten, zolang het doel maar bereikt wordt)
- achter de wolken schijnt de zon (=alle nare dingen zijn tijdelijk en daarna wordt het beter)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- kies het minste van twee kwaden (=als er enkel slechte oplossingen zijn, kiest men de minst slechte)
- aan een boom zo vol geladen, mist men een twee pruimpjes niet (=als er van iets grote hoeveelheden zijn, kan er wel wat gemist worden)
- oude paarden jaagt men aan de dijk (=als men zijn taak niet goed meer aankan, wordt men ontslagen)
- het hoogste woord hebben (=baas zijn (of willen zijn))
- onder de groene zoden liggen (=begraven zijn)
- met hangende pootjes thuiskomen (=bewust van schuld (thuis)komen / zeer tegen zijn zin)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- elk zijn meug, zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=boeren zijn koppige mensen die hun eigen zin doen)
- groot bal op kleine aardappelen (=boven zijn stand leven)
- het laatste woord willen hebben (=de baas willen zijn)
- aan een zijden draadje hangen (=de kansen zijn nog niet verkeken, maar het scheelt erg weinig)
- de wind waait uit een andere hoek (=de meningen/omstandigheden zijn veranderd)
- de bordjes zijn verhangen (=de omstandigheden zijn veranderd)
- eind goed, al goed (=de tegenslagen zijn gauw vergeten als het goed afloopt)
- oude wijn in nieuwe zakken (=de zaken zijn anders gepresenteerd, maar niet wezenlijk veranderd)
- schijn bedriegt (=dingen zijn niet altijd zoals ze zich voordoen)
- op til zijn (=dingen zijn op dit moment gaande (met name veranderingen))
- bot gegeten hebben (=dom geboren zijn en zo blijven)
- de Paus van dichtbij zien. (=dronken zijn)
- lazarus zijn (=dronken zijn)
- de prins spreken (=dronken zijn)
- een stuk in zijn kraag hebben (=dronken zijn)
- een snee in het oor hebben (=dronken zijn)
- een snee in de neus hebben (=dronken zijn)
- een peer op hebben (=dronken zijn)
- de koning gezien hebben (=dronken zijn)
- een laars aanhebben (=dronken zijn)
- in de olie zijn (=dronken zijn)
- een kwade dronk hebben (=dronken zijn en slecht geluimd)
- een bom inhebben. (=dronken zijn.)
- de kool en de geit sparen (=een oplossing vinden waar beide partijen tevreden mee kunnen zijn)
- met de billen bloot (=eerlijk en open zijn over fouten of tekortkomingen.)
- ergens gezien zijn als een rotte kool bij een groenvrouw (=er niet graag gezien zijn)
- er niet over uit kunnen (=er niet over kunnen zwijgen, er zwaar door getroffen zijn)
- over het paard tillen (=er te veel goeds van zeggen / verwend en geprezen zijn)
- alle dingen hebben twee handvatten. (=er zijn vaak meerdere manieren zijn om een situatie aan te pakken)
- het tiend betaald hebben (=erg afgevallen zijn)
- in vuur en vlam staan (=erg opgewonden zijn / hevig branden)
- ergens kind aan huis zijn (=ergens graag en vaak gezien zijn)
- ergens een potje kunnen breken (=ergens graag gezien zijn)
- tussen kop en staart zit de beste vis. (=extremen zijn zelden wenselijk )
- binnen zijn (=geborgen zijn)
- binnen mikken zijn (=geborgen zijn)
- uit de brand zijn (=geholpen zijn, problemen opgelost)
- ter ziele zijn / ter ziele gaan (=gestorven zijn of sterven, ook figuurlijk: iets dat niet meer bestaat of actief is)
4 dialectgezegden bevatten `en zijn`
- Eure vin goa me zinne noe en zinne non, no de pos, achter gêl (=Haar man gaat met zijn hoed op, en zijn hond, naar de post, om geld) (kortrijks)
- hij met zien pazziepant'n (=hij en zijn kornuiten) (Westerkwartiers)
- Kie daor, een ooievaar mee een strik in het huir en zijn vaor is mijonair (=Zie eens daar, een ooievaar met een strik in het haar) (Arnhems)
- moetekes ston èn de stal, mèr kaaver loope iëveral (=trouwen is zijn rechten halveren en zijn plichten verdubbelen) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
