52 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `eil`
- achteruit zeilen (=slechter worden)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- als een pilaarheilige (=onbeweeglijk, stijf)
- bakzeil halen (=toegeven dat je ongelijk hebt / aanzienlijk minder hoge eisen stellen dan je eerder deed)
- beneden alle peil (=stijlloos)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- de bramzeilen bijzetten (=alles op alles zetten)
- de kust is veilig (=alles is in orde - er is niemand in de buurt)
- de wind in de zeilen hebben (=voorspoed hebben)
- de zeilen hijsen (=opstaan, vertrekken)
- dweilen met de kraan open (=geen kans op succes hebben, omdat men de symptomen bestrijdt zonder de oorzaak aan te pakken)
- een heilig boontje zijn (=erg braaf doen, maar niet altijd braaf zijn)
- een heilig huisje (=een herberg - een (voor de betrokkene) onaantastbare waarheid)
- een heilige koe (=iets waar je niet aan mag komen en zuinig op bent, voor sommige mensen is dat bijv. een auto)
- een oog in het zeil houden (=in de gaten houden)
- een oogje in het zeil houden (=alert zijn)
- een reef in het zeil doen (=besnoeien in de uitgaven, bezuinigen)
- er geen heil in zien (=er geen voordeel in zien)
- er geen peil op kunnen trekken (=er niet van op aan kunnen)
- er is geen land met hem te bezeilen (=je kan met hem niets aanvangen, omdat hij niet wil meewerken)
- ergens verzeild raken (=ergens onbedoeld terechtkomen)
- geen heil verwachten (=niets positiefs zien)
- geen heilige zo klein of hij wil zijn kaarsje hebben. (=mensen vertellen graag wat voor goeds ze hebben gedaan)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn toegelaten, zolang het doel maar bereikt wordt)
- het heilig kruis achterna geven (=hopen dat iets of iemand nooit meer terugkomt)
- het is er zo veilig als vlees in een hondenkot (=het is er volkomen onveilig)
- het is moeilijk de oude mens af te leggen. (=gewoonten zijn moeilijk af te leren)
- het zeil (hoog) in de top halen (=een grootse vertoning weggeven)
- het zeil in top zetten (=een zo goed mogelijke vertoning weggeven)
- het zeil strijken (=het opgeven / flauw vallen / van iemand verliezen)
- iedere heilige komt zijn kaarsje toe (=iedere medewerker moet delen in de eer)
- iemand de wind uit de zeilen nemen (=iemand dwars zitten)
- iemand in zijn kielwater zeilen (=iemand op de hielen volgen)
- iets of iemand in de peiling hebben (=iets of iemand begrijpen)
- in een geur van heiligheid (=uiterst godvruchtig)
- in een moeilijk parket zitten (=moeilijkheden hebben)
- met een nat zeil thuiskomen (=dronken thuiskomen)
- met een opgestoken zeil (=driftig, boos)
- met een staand zeil (=driftig, boos)
- met een waterzeil thuiskomen (=doornat zijn)
- met onbevaren volk is het slecht zeilen (=met onervaren mensen is het moeilijk werken)
- met ongebroken lading wegzeilen (=zich zonder gezichtsverlies uit de situatie redden)
- met opgestoken/opgestreken/opgezet zeil naar iemand toe gaan (=boos naar iemand toe gaan of boos bij iemand binnen komen)
- naar de heilige graal streven (=iets willen bereiken wat niet te bereiken is)
- onder een staand zeiltje is het goed roeien (=met een klein vast inkomen, verdient men al gauw genoeg voor de kost)
- onder zeil gaan (=gaan rusten of slapen, vertrekken of weggaan)
- tussen de klippen doorzeilen (=op handige manier alle moeilijkheden vermijden)
- voor de wind is het goed zeilen (=onder gunstige omstandigheden is het gemakkelijker succes te hebben)
93 betekenissen bevatten `eil`
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- het is maar een weet (=als het eenmaal bekend is, is het niet moeilijk meer)
- jong te paard, oud te voet (=als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg moeilijk)
- per fas et nefas (=bij al wat heilig is)
- nood breekt wet (=bij moeilijke omstandigheden is er meer geoorloofd)
- goede raad is duur (=bijna te moeilijk om raad te kunnen geven)
- steen en been klagen (=constant en hevig klagen. (klagen bij alles wat heilig is, bv. botten (=been) in een graf (=steen)))
- daar zit `em de kneep/knoop (=daar zitten de moeilijkheden/problemen)
- dat is andere peper (=dat is wat anders, dat is moeilijker)
- dat is andere tabak (=dat is wat anders, dat is moeilijker)
- geen zorgen voor morgen, elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=de moeilijkheden van vandaag zijn genoeg om je zorgen over te maken)
- andermans boeken zijn duister te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- een harde noot kraken (=dingen bespreken die moeilijk liggen, een moeilijk karwei doen)
- een zware pijp roken (=door eigen schuld in moeilijkheden komen)
- een proefballonnetje oplaten (=door het doen van een uitspraak de mening van anderen peilen)
- een heet hangijzer (=een moeilijk onderwerp waar veel discussie over bestaat)
- de bot kunnen gallen (=een moeilijke taak aankunnen)
- een appeltje voor de dorst (=een reserve voor moeilijke tijden die mogelijk nog gaan komen)
- een harde knoest heeft een scherpe bijl nodig (=een slechte gewoonte is moeilijk te verdringen)
- een pilaarbijter (=een zeer schijnheilig / hypocriet persoon)
- niet over rozen gaan (=er zijn nogal wat moeilijkheden)
- zo glad als boter (=erg glad - moeilijk te pakken te krijgen)
- zuur opbreken (=ergens mee in moeilijkheden komen (later))
- het is moeilijk de oude mens af te leggen. (=gewoonten zijn moeilijk af te leren)
- in de knoei zitten (=grote moeilijkheden of zorgen hebben)
- met een lantaarn te zoeken (=heel zeldzaam , moeilijk te vinden)
- het is er zo veilig als vlees in een hondenkot (=het is er volkomen onveilig)
- wat de vos niet weet, weet de haas ook niet (=het is moeilijk iets te weten als het je nooit verteld is)
- het is kwaad stelen waar de waard een dief is. (=het is moeilijk om een bedrieger te bedriegen)
- met onwillige honden is het slecht hazen vangen (=het is moeilijk om samen te werken met mensen die niet willen)
- er is maar een f in het abc (=het juiste midden vinden, is moeilijk)
- de duivel schijt altijd op de grootste hoop (=het ongeluk treft meestal degenen die al in moeilijkheden verkeren.)
- onkruid vergaat niet (=het slechte is moeilijk uit te roeien)
- het lot valt altijd op Jonas. (=het zijn altijd dezelfde personen die onheil meemaken.)
- er is geen huis met hem te houden (=hij is niet tevreden te stellen, je kan er geen land mee bezeilen)
- zoveel hoofden, zoveel zinnen (=iedereen heeft een eigen mening waarbij men moeilijk samen tot een oplossing kan komen)
- iemand de genadeslag geven (=iemand die al in grote moeilijkheden zit nog een probleem erbij geven zodat diegene het niet meer aan kan)
- iemand op de pijnbank leggen (=iemand het moeilijk maken en daarmee dwingen iets te doen)
- het iemand warm maken (=iemand in moeilijkheden brengen)
- zwaar op de maag liggen (=iets een moeilijk probleem vinden)
- haken en ogen geven (=iets heeft veel moeilijkheden)
- een hard gelag zijn (=iets is moeilijk te dragen)
- de voet dwars zetten (=iets verhinderen of bemoeilijken)
- er als een berg tegen opzien (=iets voor zichzelf beschouwen als een zeer moeilijke, of onplezierige, taak of omstandigheid)
- dat zal hem niet glad zitten (=iets zal niet meevallen en moeilijk zijn)
- in de penarie zitten (=in grote moeilijkheden zitten)
- je maag wel aan de kapstok kunnen hangen. (=in moeilijke financiële omstandigheden verkeren waardoor men weinig eten kan kopen.)
- vuil water blust ook vuur. (=in moeilijke situaties moet je creatief en niet te kieskeurig zijn)
2 dialectgezegden bevatten `eil`
- assem ne vinger gûfs, pakker zen (h) eil hand (=die is niet vlug tevreden) (Bilzers)
- Vuel eil in zegen in et neije joar, geluckig nei-joar (=Gelukkig nieuwjaar) (Urkers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
