15 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `een on`
- een geluk bij een ongeluk (=terwijl iets mis gaat, gaat iets anders goed)
- een mens is alleen onmisbaar bij zijn begrafenis (=niemand is onmisbaar.)
- een onbekookt plan (hebben) (=een plan hebben waar niet goed over is nagedacht)
- een onbeschreven blad zijn (=nauwelijks bekend zijn)
- een ondergeschoven kindje zijn (=iets of iemand is miskend. Zie bedstede voor de letterlijke betekenis)
- eén onderrok trekt meer dan twee paarden. (=de invloed van een vrouw is heel sterk)
- een ongeletterde boer (=weinig geleerd persoon)
- een ongelikte beer (=een onbeschofterik)
- een ongelovige Thomas zijn (=nooit iets geloven)
- een ongeluk begaan (=zodanig kwaad zijn dat er `n ongeluk van komt)
- een ongeluk komt te paard en gaat te voet (=een ongeluk is snel gebeurd, maar de gevolgen slepen lang aan)
- een ongeluk zit in een klein hoekje (=door een kleine fout kunnen gemakkelijk erg nare ongelukken gebeuren)
- een onzevader bidden in alle kapelletjes (=in alle cafés langsgaan)
- je een ongeluk lachen (=hetzelfde als `In een deuk liggen`, niet meer bijkomen van het lachen)
- wachten tot je een ons weegt (=onmogelijk lang wachten)
45 betekenissen bevatten `een on`
- er voor gaan (=besluiten aan een onzekere onderneming te beginnen en zich er volledig voor in te zetten)
- dat mag met een krijtje aan de balk (=dat is een ongewone gebeurtenis)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- je achter de oren krabben (=door een onverwachte, zorgelijke ontwikkeling tot nadenken gestemd zijn)
- uit de heup schieten (=een discussie ingaan met een ongenuanceerde argumentatie)
- een lijk in de kast (=een onaangename erfenis)
- in de fout gaan (=een onaanvaardbaar of strafbaar feit begaan)
- op de koop toe nemen (=een onbedoeld gevolg accepteren)
- een ongelikte beer (=een onbeschofterik)
- aan de zwabber zijn (=een onbezorgd leventje leiden)
- tweede viool spelen (=een ondergeschikte rol spelen.)
- het sop is de kool niet waard (=een onderwerp is te onbelangrijk om er aandacht aan te geven)
- een speldje bij iets steken (=een onderwerp niet verder uitdiepen, van gespreksonderwerp veranderen)
- een zaak/kwestie aankaarten (=een onderwerp ter discussie brengen)
- een twistappel vormen (=een onderwerp van ruzie/conflict/onenigheid zijn)
- het achtste wereldwonder (=een ongelooflijk prachtig iets)
- een ongeluk komt te paard en gaat te voet (=een ongeluk is snel gebeurd, maar de gevolgen slepen lang aan)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- een echte Hannes (=een onhandig persoon)
- bij Neck om naar Den Haag (=een onnodige omweg maken)
- een gat in de lucht slaan (=een onnozele handeling doen)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waarschuwen dat iets niet goed gaat)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- conditio sine qua non (=een onvermijdelijke voorwaarde)
- een tegenslag (=een onverwacht nadelig feit of voorval)
- als een donderslag bij heldere hemel (=een onverwachte gebeurtenis, die een grote schok teweeg brengt)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- een krakende wagen (=een onzekere zaak - iemand met een zwakke gezondheid)
- doekje voor het bloeden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- je kruit droog houden (=geen onnodige acties ondernemen of energie verspillen.)
- het huisje bij het schuurtje houden/laten (=geen onnodige uitgaven doen)
- er zonder kleerscheuren afkomen (=helemaal niets mankeren na een ongeluk)
- het is trekken aan een dood paard (=het is een onbegonnen zaak)
- trekken aan een dood paard. (=het is een onbegonnen zaak)
- het eet geen brood (=het kost niets om het te bewaren, behoeft geen onderhoud)
- hoe een dubbeltje rollen kan (=hoe iets een onverwacht verloop kan kennen)
- een schurftig paard vreest de roskam (=iemand die aan iets schuldig is, heeft liever niet dat datgeen onderzocht wordt)
- iemand een kool stoven (=iemand op een onprettige manier ertussen nemen)
- een adder aan zijn borst/boezem koesteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke persoon)
- een goed pad krom loopt niet om. (=je kunt beter geen onnodige veranderingen aanbrengen)
- op straat staan/zitten (=ontslagen zijn - geen onderdak meer hebben)
- iets op het tapijt brengen (=over een onderwerp beginnen (te praten))
Eén dialectgezegde bevat `een on`
- één on iedre vinger hûbbe (=veel liefjes hebben) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
