431 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ra`
- in de rats zitten (=bang zijn of angst hebben / in de problemen zitten)
- in een haai en een draai (=in een tel)
- in goede dorpen zijn/geraken (=genoeg verdiend hebben om niet meer te hoeven werken)
- in het achterschip geraken (=in zaken achteruit gaan)
- in het donker zijn alle katten grijs/grauw (=als de situatie niet duidelijk is, zijn de zaken niet goed te beoordelen)
- in het gedrang komen (=met moeilijkheden te maken krijgen)
- in het moeras zitten (=moeilijkheden hebben)
- in iemands kraam te pas komen (=iets wat iemand nodig had)
- in mora (=in gebreke) (Latijn)
- in zijn kraag duiken (=de kraag hoog opzetten tegen de koude)
- in zwang komen / raken (=iets wordt een modeverschijnsel)
- Jan rap en zijn maat (=het gewone volk)
- Jantje Contrarie (=iemand die nooit akkoord is)
- je achter de oren krabben (=door een onverwachte, zorgelijke ontwikkeling tot nadenken gestemd zijn)
- je draai nemen (=van mening veranderen)
- je draai niet kunnen vinden (=ergens niet kunnen aarden)
- je draai vinden (=zijn plekje vinden)
- je eigen graf graven/delven (=het voor zichzelf bederven)
- je eigen straatje vegen (=zijn eigen werk doen)
- je er uitdraaien (=je er uit redden)
- je fortuin te grabbel gooien (=geld verspillen)
- je gal spuwen/uitbraken (=iets afkeuren en dat duidelijk laten merken)
- je geradbraakt voelen (=erg moe zijn en diverse pijnen hebben)
- je gram niet kunnen halen (=machteloos woedend zijn)
- je in je graf omkeren (=zelfs na zijn dood er nog door geschokt zijn)
- je kaars aan twee kanten branden (=zijn krachten of mogelijkheden al te vroeg verspillen)
- je mond voorbij praten (=meer zeggen dan dat er gezegd mag worden en/of het verklappen van een geheim)
- je op je pik getrapt voelen (=je zwaar vernederd voelen)
- je schrap zetten (=klaarmaken om de klap op te vangen)
- je vingers aan iets branden (=zich in iets vergissen, nadeel aan iets ondervinden)
- je woorden worden weer thuisgebracht. (=als je iets negatiefs zegt kan dat leiden tot negatieve gevolgen voor jezelf)
- jij raapt nog geen stro van de aarde (=je hebt nog niets verwezenlijkt)
- kant noch wal raken (=totale onzin zijn)
- ken straten voor stegen (=je moet weten tot wie men zich wendt)
- kijken of men water ziet branden (=heel erg verbaasd kijken)
- kind noch kraai hebben (=geen nazaten of andere familieleden hebben, alleen rekening moeten houden met zichzelf)
- kinderen die vragen worden overgeslagen (=brutale kinderen die altijd overal om vragen, worden genegeerd)
- kolen naar Newcastle dragen (=nutteloos werk verrichten)
- komt tijd komt raad (=als er genoeg tijd overheen gaat, komt de oplossing vanzelf)
- kraak nog smaak hebben (=het is niet heel smakelijk)
- krakende wagens lopen/rijden het langst (=nieuw hoeft niet altijd beter te zijn / mensen die vaak ziek zijn worden vaak toch heel oud)
- krokodillentranen huilen (=verdriet veinzen)
- lach als je begraven wordt (=dat is geen reden om te lachen)
- lang genoeg in de kreupelstraat gewoond hebben (=lang genoeg in de problemen gezeten hebben)
- leven als een god in Frankrijk (=een aangenaam en zorgeloos leven hebben)
- luisteren naar groeien van het gras (=erg lui zijn)
- meer laden dan men dragen kan (=te veel hooi op zijn vork nemen)
- meeuwen op het land, onweer aan het strand. (=als meeuwen het binnenland intrekken omdat er slecht weer op zee is)
- meisjes die bloemen dragen, mag je kussen zonder te vragen (=een aanmoediging om meisjes met bloemen te kussen)
- met alle winden draaien (=altijd iedereen gelijk geven)
520 betekenissen bevatten `ra`
- de hond de jas voorhouden (=iemand valse hoop geven op iets dat hij graag wil hebben)
- een hoge Piet (=iemand van hogere rang of stand)
- iemand voor het naadgaren zetten (=iemand voor de schulden laten opdraaien)
- iemand knollen voor citroenen verkopen (=iemand wat wijsmaken, met praatjes foppen)
- zo de wind waait, waait zijn jasje (=iemand zonder principes, die zonder eigen mening anderen naar de mond praat)
- bij het scheiden van de markt leert men de kooplui kennen (=iemands ware karakter blijkt pas als het erop aankomt)
- niet aan het juiste adres zijn (=iets aan de verkeerde persoon vragen)
- een kolfje naar zijn hand (=iets dat hij erg graag doet)
- het werkt als haarlemmerolie (=iets dat overal voor te gebruiken is)
- er de vingers voor durven opsteken (=iets durven aanvaarden - zijn verantwoordelijkheid durven opnemen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- vinger en duim naar iets likken (=iets erg graag lusten)
- vingers en duimen aflikken (=iets erg graag lusten)
- tuk op iets zijn (=iets erg graag lusten of dol op zijn)
- een Tantaluskwelling zijn (=iets erg graag willen maar het (net) niet kunnen verkrijgen)
- goedkoop is duurkoop (=iets goedkoops kan later kosten veroorzaken, bijvoorbeeld door slechte werking, reparaties of onderhoud)
- er zijn zinnen op zetten (=iets graag willen hebben)
- er zijn pink wel voor willen geven (=iets heel graag willen hebben)
- de rode haan laten kraaien (=iets in brand steken)
- gouden appels op zilveren schalen (=iets is erg prachtig/goed/verstandig (verwoord))
- een hard gelag zijn (=iets is moeilijk te dragen)
- dat wast al het water van de zee niet af (=iets is niet meer te veranderen/aan te passen)
- iets achter de knopen hebben (=iets is volbracht of voltooid)
- naar de mutsaard rieken (=iets klopt zeer niet (mutsaard = brandstapel) / verdacht worden van ketterij)
- iets blauw blauw laten (=iets maar laten voor wat het is, er niet meer over praten)
- uit de hoek komen (=iets onverwachts of verrassends doen.)
- een ei in het nest laten (=iets op voorraad hebben)
- naar iets vissen (=iets trachten te achterhalen)
- op de lange baan schuiven (=iets uitstellen of vertragen.)
- rozen op het pad strooien. (=iets veraangenamen.)
- iets zeggen om de kool (=iets zeggen voor de grap)
- doe wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- mijn vingers jeuken (=ik heb zin om eraan te beginnen)
- over mijn lijk (=ik zal mij daar met alle kracht tegen verzetten)
- de rijzende/opgaande zon aanbidden (=in de gunst trachten te komen van iemand die succesvol is)
- tussen de wal en het schip geraken (=in de knel komen, iets raakt per ongeluk verloren of zoek)
- de ogen zijn de spiegels der ziel (=in de ogen van een persoon herkent men het karakter)
- van je á propos gebracht worden (=in de war gebracht worden)
- op poten staan (=in een brief nergens omheen praten)
- hoge bomen/masten vangen veel wind (=in een hoge positie heeft men ook veel verantwoordelijkheid)
- nood leert bidden (=in nood leert men anderen om hulp vragen)
- als een furie tekeergaan (=in razende woede tekeergaan)
- aan het vinkentouw zitten (=in spanning iets afwachten en graag door willen)
- helse steen (=in staafjes gegoten zilvernitraat)
- op je tandvlees lopen (=in totale uitputting voortdoen, zijn laatste krachten gebruiken)
- in zijn vaandel schrijven (=in zijn programma opnemen)
- de zon niet in het water kunnen zien schijnen (=jaloers zijn, iets niet kunnen verdragen)
- zonder mijn en dijn zou de wereld hemels zijn (=jaloezie en hebzucht maken de wereld een stuk minder fraai)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- er is geen doorkomen aan (=je geraakt er niet door)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
