431 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ra`
- het hart op de tong dragen (=direct zeggen wat iemand denkt, ongeacht of dat slim is of niet)
- het hinkende paard komt achteraan (=de grootste problemen houdt men voor het laatst)
- het in de ramen hebben (=het in de gaten hebben)
- het is als met de koeien van de Farao. (=er is geen goed aan te doen (De koeien van de Farao bleven mager))
- het is een wijze man, die maat ramen kan. (=wijsheid komt van het vermogen om situaties te begrijpen en hoe daar op te reageren)
- het is krabben op de naad (=het eten is op)
- het is niet overal zomer waar de zon schijnt. (=schijn bedriegt)
- het kainsmerk aan zijn voorhoofd dragen (=het is op zijn gezicht te lezen dat hij een schurk is)
- het krieken van de dag/dageraad (=de vroege ochtend)
- het kwaad straft zichzelf (=wie kwaad doet, kwaad ontmoet)
- het moeras insturen (=de verkeerde richting op sturen)
- het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- het staat geschreven en gedrukt je moet krabben waar het jeukt (=problemen bij de bron aanpakken)
- het veulen laten draven. (=gaan plassen)
- het vijfde rad/wiel aan de wagen (=totaal overbodig, ongewenst)
- het zijn niet al ridders die sporen dragen (=je kunt niet alleen aan iemands uiterlijk afleiden of hij ergens geschikt voor is)
- het zijn niet allen koks die lange messen dragen (=schijn bedriegt, je kunt je in mensen vergissen)
- het zijn niet allen monniken die kappen dragen (=schijn bedriegt, je kunt je in mensen vergissen)
- het zijn niet de slechtste vruchten waaraan de wespen knagen (=over goede mensen worden vaak onaardige dingen verteld)
- het zijn sterke benen die de weelde kunnen dragen (=wie in weelde leeft moet oppassen om niet op het slechte pad te raken)
- het zit eraan bij hem/haar (=diegene kan het betalen, er is genoeg)
- hij droomt van schol maar eet graag platvis (=hij verwacht te veel)
- hij geeft niet om wiens huis in brand staat, als hij zich maar aan de gloed kan warmen (=overal voordeel uit halen, ongeacht gevolgen voor anderen)
- hoe eerder dood, hoe eerder begraven. (=een nare klus beter niet uitstellen)
- honger maakt rauwe bonen zoet (=als men honger heeft, smaakt alles)
- hora est (=het is tijd) (Latijn)
- hora ruit (=de tijd vliet snel) (Latijn)
- ieder dubbeltje drie keer omdraaien (=zo gehecht zijn aan geld dat men aarzelt bij iedere uitgave)
- ieder moet zijn eigen kruis dragen (=ieder moet zijn eigen tegenslagen verwerken)
- iedereen moet zijn last dragen (=ieder heeft zijn problemen)
- iemand doodpraten (=op iemand blijven inpraten tot hij versuft van raakt)
- iemand een loer draaien (=iemand lelijk behandelen, lelijk te grazen nemen)
- iemand een poot uitdraaien (=iemand te veel laten betalen)
- iemand een rad voor de ogen draaien (=iemand iets wijsmaken / iemand op gemene wijze bedriegen)
- iemand een warm hart toedragen (=iemand steunen)
- iemand het gras voor de voeten wegmaaien (=iemand alle kansen ontnemen)
- iemand het hemd van het lijf vragen (=erg nieuwsgierig zijn en alles van iemand proberen te vragen)
- iemand in de buik straffen. (=als straf geen eten geven.)
- iemand kunnen verraden en verkopen (=iemand veel te slim af zijn)
- iemand naar de mond praten (=vleien en vriendelijk zijn om iets gedaan te krijgen)
- iemand op handen dragen (=grote bewondering hebben voor iemand)
- iemand op straat zetten (=iemand ontslaan)
- iemand op zijn zeer trappen (=ergens over praten wat door iemand als erg onplezierig ervaren wordt)
- iemand te grazen nemen (=iemand een gemene streek leveren, op gemene manier er tussen nemen)
- iemand uit de brand helpen (=iemand uit de nood helpen)
- iemands levensdraad afsnijden (=doden)
- iets dat krom is recht proberen te praten (=met praten proberen een fout iets goeds te laten lijken)
- iets voor zijn verantwoording nemen (=iets op zich nemen)
- ik zal je krakepitten (=ik zal je krijgen!)
- in de contramine zijn (=tegen alles in gaan of altijd iets anders willen dan anderen)
520 betekenissen bevatten `ra`
- schipbreuk lijden (=het niet tot zijn doel geraken / mislukken)
- in de roos schieten (=het precies goed raden/doen)
- de sigaar zijn (=het slachtoffer zijn / de doodstraf krijgen (een sigaar wordt `onthoofd` voor gebruik))
- een vogel kent men aan zijn veren (=het uitwendige zegt ook iets over de aard, het karakter)
- dat is makkelijker gezegd dan gedaan (=het valt in de praktijk nog niet mee)
- iemand uit de tent lokken (=het voor elkaar krijgen dat iemand ergens een uitspraak over doet)
- de kroon op het werk zetten (=het werk prachtig voltooien)
- het geld brandt hem in de zak (=hij geeft zijn geld graag en gemakkelijk uit)
- met hem kan je paarden stelen. (=hij is overal voor te vinden)
- de broodkruimels steken hem (=hij kan de welstand niet dragen)
- boontje komt om zijn loontje (=hij krijgt wat hij verdient, de gevolgen zal iemand altijd wel een keer moeten gaan dragen)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de trieste kant van)
- met de beste wil van de wereld (=hoe graag ik het ook wil, het zal niet lukken)
- grote vissen scheuren het net (=hooggeplaatste personen worden niet zo gemakkelijk gestraft)
- het kruis nageven (=hopen dat hij vooral nooit meer weerkomt)
- bij iemand aankloppen (=hulp vragen)
- hutje bij mutje leggen (=ieder draagt bij voor het deel dat die kan)
- ieder moet zijn eigen stoep schoonvegen (=ieder moet zijn eigen problemen oplossen - zich afvragen of hij zelf schuldig is)
- het muist al wat van katten komt (=ieder volgt zijn karakter)
- `s Lands wijs, `s lands eer (=ieder volk is gehecht aan zijn eigen gewoonten, hoewel anderen ze maar raar vinden)
- een haas is graag waar hij geworpen is. (=ieder wil graag zijn waar hij geboren is)
- vragen staat/is vrij (=iedereen heeft de gelegenheid om vragen te stellen)
- maak je bed zoals je wilt slapen (=iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen daden)
- men heeft hem de hoorns opgezet (=iemand (vooral een bekende) heeft een relatie met zijn vrouw)
- iemand iets in de schoenen schuiven (=iemand aanwijzen als de schuldige of als de verantwoordelijke voor een mislukking)
- iemand het licht in de ogen niet gunnen (=iemand absoluut niet kunnen verdragen)
- iemand troef geven (=iemand afstraffen)
- iemand op zijn wenken bedienen (=iemand altijd en onmiddellijk geven waar hij om vraagt)
- iemand ter aarde bestellen (=iemand begraven)
- onder de (groene) zoden stoppen (=iemand begraven)
- iemand op het matje roepen (=iemand bij zich laten komen en om uitleg vragen waarom iets zo gedaan is)
- iemand in de arm nemen (=iemand de hulp vragen om te ondersteunen)
- het zwarte schaap van de familie (=iemand die een beetje buiten de familie staat qua gedrag)
- een oud voerman hoort nog graag het klappen van de zweep (=iemand die oud is vindt het fijn te praten over dingen van vroeger)
- de duvelstoejager (=iemand die overal goed in is)
- een gewaarschuwd mens telt voor twee (=iemand die vooraf weet wat er fout kan gaan moet zich er maar op voorbereiden)
- een gladde vogel (=iemand die zich overal weet uit te redden op slinkse wijze)
- als een vis op het droge (=iemand die zijn draai niet kan vinden of daar niet thuis hoort)
- iemand om een boodschap sturen (=iemand een opdracht laten uitvoeren)
- iemand op de hak nemen (=iemand er tussen nemen (grap uithalen) of spottend over iemand praten)
- iemand de vrije hand geven (=iemand geheel vrij laten in de wijze waarop hij een opdracht uitvoert)
- het op iemand begrepen hebben (=iemand goed kunnen verdragen / iemand is altijd de pineut)
- iemand de wet stellen (=iemand iets opdragen te doen)
- iemand een loer draaien (=iemand lelijk behandelen, lelijk te grazen nemen)
- iemand van katoen geven (=iemand met een pak slaag of woorden straffen)
- iets tegen iemand hebben (=iemand niet goed kunnen verdragen)
- liever iemand zijn hielen zien dan zijn tenen (=iemand niet goed kunnen verdragen)
- het niet op iemand hebben (=iemand niet goed kunnen verdragen)
- in iemands zwak tasten (=iemand op een gevoelige plek raken)
- iemand de duimschroeven aanzetten (=iemand scherp ondervragen, onder grote druk zetten)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
