167 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ele`
- tweede viool spelen (=een ondergeschikte rol spelen.)
- va banque spelen (=roekeloos spel spelen)
- vele handen maken licht werk (=als een karwei samen wordt opgepakt is het snel en gemakkelijk gedaan)
- vele kleintjes maken een grote (=veel kleine stukjes leveren uiteindelijk ook een geheel op)
- verrijzen als paddenstoelen na een regenachtige dag (=plots tevoorschijn komen)
- voor Sinterklaas spelen (=alle wensen vervullen, alles voor iedereen betalen)
- voor stoelen en banken praten (=maar weinigen die naar iemands verhaal luisteren)
- voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast (=door voorzichtig te zijn, gaan tere zaken langer mee)
- vurige kolen op iemands hoofd stapelen (=iemand een groot schuldgevoel geven door hem onverdiende lof of vriendelijkheid te geven.)
- vurige kool op iemands hoofd stapelen (=iets goeds doen voor een vijandig persoon)
- waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien (=als je niet een goed begin voor iets legt, zal er ook niets van worden)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- wie eten wil moet de kok niet beledigen. (=hou je meerdere te vriend.)
- wie niet horen wil, moet voelen (=wie niet luistert naar wijze raad, of wie ongehoorzaam is, zal de gevolgen wel aan den lijve ondervinden)
- wortelen doet `t gat bortelen. (=het eten van wortelen bevordert de stoelgang.)
- zijn lesje wel geleerd hebben (=die fout niet opnieuw maken)
- zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen (=door zuinig en ijverig te zijn, kan men veel bereiken)
308 betekenissen bevatten `ele`
- iemand laten barsten (=iemand helemaal niet helpen, aan zijn lot overlaten)
- iemand de brokken in de mond tellen (=iemand iets helemaal niet gunnen)
- iemand iets onder de roos vertellen (=iemand in het geheim iets meedelen)
- iemand een loer draaien (=iemand lelijk behandelen, lelijk te grazen nemen)
- iemand iets in de maag splitsen/stoppen (=iemand met iets opzadelen)
- iemand achter de bank schuiven (=iemand minachtend behandelen)
- aan de schors blijven hangen (=iemand of iets alleen op het uiterlijk beoordelen)
- iemand in zijn kielwater zeilen (=iemand op de hielen volgen)
- iemand geen haarbreed in de weg leggen (=iemand op geen enkele manier ergens mee hinderen of tegenhouden)
- de kat op het spek binden (=iemand volop de gelegenheid geven zich te vergrijpen aan wat hij wil, maar beslist niet mag hebben)
- iemand uit kuieren sturen (=iemand wandelen sturen - niet geven wat hij verlangt)
- iemand van haver tot gort kennen (=iemands persoonlijkheid helemaal kennen)
- bijna is nog niet half en een koe is nog geen kalf (=iets bijna hebben is hetzelfde als iets helemaal niet hebben)
- er geen spaan van heel laten (=iets compleet vernielen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- de schurft aan iets hebben (=iets erg vervelend vinden)
- een antenne hebben voor iets (=iets goed aanvoelen)
- er de boot mee ingaan (=iets hebben ondernomen, dat tot een totale mislukking heeft geleid)
- tot moes slaan (=iets helemaal kapot slaan)
- in geen velden of wegen te zien zijn (=iets is helemaal nergens te vinden)
- er geen speld tussen kunnen krijgen (=iets klopt precies, geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen)
- iets met een korreltje zout nemen (=iets niet helemaal voor waarheid aannemen)
- in een glazen huis wonen (=iets op zijn kerfstok hebben / geen privéleven hebben)
- iets soldaat maken (=iets openmaken en helemaal opeten)
- de pil vergulden (=iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen)
- het warm water (her)uitvinden (=iets wat reeds lang bekend is, presenteren alsof het een originele innovatie is. (Niet verwarren met `het wiel opnieuw uitvinden`))
- willen vliegen eer men vleugels heeft (=iets willen doen nog voor men het geleerd heeft)
- dat zal mijn klomp niet roesten (=ik maak me er niet druk om; het kan mij niet schelen)
- aan een balk, die uit het bos gehaald wordt, moet veel gehakt worden, voor hij in het huis past (=in een religieuze groep, vereniging, etc,: je kunt leden uit een gemeenschap winnen, maar hun moet wel geleerd worden zich aan te passen)
- in de aap gelogeerd zijn (=in een vervelende positie beland zijn)
- je maag wel aan de kapstok kunnen hangen. (=in moeilijke financiële omstandigheden verkeren waardoor men weinig eten kan kopen.)
- in troebel water is het goed vissen (=in tijden van onlust of oorlog kan men gemakkelijk voordelen halen)
- een kat komt altijd op z`n pootjes terecht (=ingewikkelde en vervelende dingen kunnen vanzelf weer voor elkaar komen)
- je als een kat in een vreemd pakhuis voelen (=je ergens niet thuis voelen)
- wie bang leeft, gaat ook bang dood (=je gaat zoals je geleefd hebt)
- je als een vis in het water voelen (=je helemaal op je plaats voelen)
- beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald (=je kan beter iets voortijdig stoppen dan doorgaan tot het helemaal verkeerd gaat)
- iets op de hals halen (=je met een probleem laten opzadelen)
- hooi als de zon schijnt (=je moet de gelegenheid gebruiken als die zich voordoet)
- roeien met de riemen die je hebt (=je moet het doen met de middelen die je hebt.)
- wie vis heeft, moet ook de graat hebben (=je moet ook de nadelen accepteren (geen rozen zonder doornen))
- roei met de riemen die je hebt (=je moet werken met de middelen die men heeft)
- de melk optrekken (=je woord terugnemen, je belofte niet helemaal vervullen)
- je op je pik getrapt voelen (=je zwaar vernederd voelen)
- je in de vingers snijden (=jezelf (onbedoeld) benadelen)
- je in de eigen voet schieten (=jezelf benadelen)
- iemand beest maken (=kaartspel : zorgen dat iemand geen enkele slag haalt)
- van een mooie / knappe tafel kun je niet eten. / Van een mooi bord kun je niet eten. (=knap van uiterlijk heeft ook wel eens nadelen.)
- je kaarten op tafel leggen (=laten weten over welke middelen je beschikt om iets gedaan te krijgen)
- omstaan leren (=leren schikken naar de wensen en bevelen van een ander)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
