584 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `on`

1. de tongen losmaken (=aanleiding geven tot gepraat)
2. de toon aangeven (=bepalen welke richting het op gaat)
3. de tramontane kwijt zijn (=het spoor bijster zijn)
4. de uitzondering bevestigt de regel (=overal zijn er uitzonderingen)
5. de verloren zoon is terecht (=wat (of wie) al lang verloren was, is teruggevonden)
6. de vermoorde onschuld spelen (=net doen alsof je van niets weet)
7. de vinger op de wond leggen (=precies aangeven waar het probleem zit)
8. de vrucht der ervaring rijpt niet aan jonge takken (=de verstandigste opmerkingen komen van oudere mensen)
9. de wereld is een schouwtoneel elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
10. de wind eronder hebben (=de ondergeschikten hebben angst)
11. de woorden uit de mond halen/nemen (=zeggen wat de ander ook net wou zeggen)
12. de zee is altijd zonder water. (=hebberige mensen willen altijd meer)
13. de zon in het water kunnen zien schijnen (=kunnen verdragen dat een ander ook iets krijgt)
14. de zon niet in het water kunnen zien schijnen (=jaloers zijn, iets niet kunnen verdragen)
15. de zondebok zijn (=ergens de schuld van krijgen)
16. die niets ontbreekt is rijk. (=wie tevreden is heeft geen geld nodig)
17. die wel doet, wel ontmoet. (=wie anderen goed behandelt, kan zelf goede behandeling verwachten.)
18. dode honden bijten niet (al zien ze lelijk) (=van doden is geen gevaar te duchten)
19. doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. (=blijf vooral normaal doen)
20. donderbuien zuiveren de lucht. (=een ruzie kan een hangende situatie oplossen)
21. donkere morgens mooie dagen. (=een slecht begin hoeft geen mislukking te zijn)
22. door een donkere bril bekijken (=op een pessimistische manier bekijken)
23. een andere toon aanslaan (=op een andere manier tegen iemand gaan praten)
24. een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
25. een blauwe boon (=een kogel)
26. een bonte kraai maakt nog geen winter (=één voorbeeld is niet genoeg om een definitief besluit te nemen)
27. een dag is nooit zo nat of de zon schijnt altijd wat (=ook bij nare situaties zijn er lichtpuntjes)
28. een dronkemansgebed doen (=het geld natellen (als het zo goed als op is))
29. een dronken vrouw is een engel in bed (=drank draagt bij aan het beëindigen van de tegenstand)
30. een fluwelen tong hebben (=met gladde woorden mensen kunnen overtuigen)
31. een geluk bij een ongeluk (=terwijl iets mis gaat, gaat iets anders goed)
32. een gladde tong hebben (=goed kunnen praten, het goed kunnen uitleggen)
33. een goed mondstuk hebben (=goed kunnen spreken)
34. een grote mond hebben/opzetten (=brutaal zijn)
35. een haastige hond werpt blinde jongen. (=te snel of impulsief handelen heeft slechte gevolgen)
36. een hark zonder steel (=iets waardeloos)
37. een hartje zonder zorg (=een zorgeloos iemand)
38. een heilig boontje zijn (=erg braaf doen, maar niet altijd braaf zijn)
39. een hoge toon aanslaan (=doen alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
40. een hond is stout op zijn eigen dam. (=op bekend terrein durf je meer)
41. een jan-contant (=solide koopman / iemand die contant betaalt)
42. een kat in het donker/nauw maakt rare sprongen (=in een benarde situatie doet men vreemde dingen)
43. een knuppel in het honderd gooien (=kritiek geven zonder namen te noemen)
44. een kort liedje is gauw gezongen (=het onaangename gaat snel genoeg voorbij)
45. een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo rond de zon voorspelt meestal regen)
46. een kronkel in je hersens hebben (=vreemde gedachtes hebben)
47. een krul meer in zijn staart hebben dan een gewoon mens (=zich een beetje aanstellen)
48. een kwade dronk hebben (=dronken zijn en slecht geluimd)
49. een land van melk en honing zijn (=een land waar het goed en voorspoedig leven is)
50. een losse tong hebben (=te veel babbelen)

1039 betekenissen bevatten `on`

1. dat kan Bruin(tje) niet trekken (=dat kunnen we ons niet veroorloven (afgeleid van een populaire naam voor trekpaarden))
2. dat zijn ze niet die `t Wilhelmus blazen (=dat zijn onze vrienden niet)
3. uit het oog, uit het hart (=de aandacht voor iemand verliezen, als die persoon niet meer in de nabijheid is)
4. volgens Bartjens (=de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef))
5. het beste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
6. de rubicon overtrekken (=de beslissende stap ondernemen)
7. primus inter pares (=de beste onder zijns gelijken)
8. de touwtjes in handen hebben (=de controle hebben over een situatie.)
9. het stuur kwijt zijn (=de controle verloren hebben)
10. mastiek maken (=de dagelijkse schoonmaak verrichten)
11. in de tredmolen lopen (=de dagelijkse sleur volgen - zich onderwerpen)
12. die de minste tanden hebben, kauwen het meest (=de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord)
13. achter de coulissen kijken (=de echte toestand zien (ontdekken))
14. de economie zit in de lift (=de economie groeit)
15. de eigen boontjes doppen (=de eigen zaken regelen zonder hulp van anderen)
16. herenzonden boerenleed. (=de gewone mensen boeten voor de fouten van de mensen met macht)
17. zoals de ouden zongen piepen de jongen (=de jongeren leren het van de ouderen)
18. de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
19. de bazuin steken (=de lof verkondigen)
20. van de troon stoten (=de macht ontnemen)
21. van zijn voetstuk stoten (=de macht ontnemen - ontmaskeren)
22. de groten rijden te paard en de kleinen hangen tussen hemel en aarde. (=de machtige lui leven op kosten van de gewone man)
23. de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde personen wegsturen, de minder goede dingen sorteren van de goede dingen)
24. het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
25. ijdele tonnen rollen het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
26. holle vaten klinken het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
27. nomen nescio (=de niet genoemde persoon)
28. de wind eronder hebben (=de ondergeschikten hebben angst)
29. de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
30. Hansje in de kelder. (=de ongeboren baby)
31. op de pianist schieten (=de onschuldige (de brenger van het nieuws) straffen)
32. de mug uitzuigen en de kameel doorzwelgen (=de onschuldige straffen en zelf schaamteloos zondigen)
33. als een spin in het web (=de persoon of organisatie waar alles om draait)
34. met zijn talenten woekeren (=de persoonlijke mogelijkheden/gaven goed gebruiken)
35. het lieve leventje gaande (=de ruzie begonnen - de poppen aan het dansen)
36. de hel breekt los (=de ruzie is begonnen.)
37. ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels (=de schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename zaken)
38. er de wind onder hebben (=de schrik erin hebben zitten bij ondergeschikten)
39. eb en vloed wachten op niemand (=de tijd gaat gewoon door)
40. met de helm (op) geboren zijn (=de toekomst kunnen voorspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
41. er geen doekjes om winden (=de waarheid onverbloemd vertellen)
42. het gras voor de voeten wegmaaien (=de woorden uit de mond nemen - alle kansen ontnemen)
43. de molen is/loopt door de vang (=de zaak of persoon is in de war (gek))
44. het vlees doden (=de zinnelijke behoeften onderdrukken)
45. de koperen ploert (=de zon)
46. de grote kaars gaat uit (=de zon gaat onder)
47. een zondagse steek houdt geen week (=de zondag is geen werkdag maar de dag des Heeren)
48. de oude adam (=de zondige natuur (aard))
49. bezint eer ge begint (=denk goed na over de gevolgen voordat je actie onderneemt)
50. het klopt als een bus (=deze uitdrukking is een contaminatie van het sluit als een bus met: het klopt als een zwerende vinger)

50 dialectgezegden bevatten `on`

1. Ge kund'is on mennen tap gaon hange joeng (=Je moet niet denken dat ik dat ga doen, man) (Antwerps)
2. ge meut ur nie òn dènke (=je mag er niet aan denken) (Tilburgs)
3. ge mot nie òn dè bölleke pölleke. (=je moet niet aan dat balletje peuteren.) (Tilburgs)
4. gee woëd mei on vaul maoke (=niet meer over praten) (Munsterbilzen - Minsters)
5. gee woëd on vaul maoke (=niets over zeggen) (Bilzers)
6. geene noegel emme ve on a gat te krabbe (=geen bezittingen hebben) (Overijses)
7. get on de graute klok hange (=de kat de bel aanbinden) (Munsterbilzen - Minsters)
8. get on zene meteur höbbe (=een zwak hart hebben) (Munsterbilzen - Minsters)
9. giejn naugel emmen ve on zen gat te krabben (=straatarm zijn) (Moorsel)
10. gisteren hochech gét on menen tram : ich misde oppen hoeër de bus, mér gelékkëg hochten traajn vertraogeng (=een ramp : tram, bus en trein) (Bilzers)
11. godder nog on beginnen of oe zit da 'd ier (=werk nu door) (Sint-Niklaas)
12. gods genojetige! (nog on tau...) (=verdorie!) (Munsterbilzen - Minsters)
13. godsgenoje (nog on tau) (=lieve hemel) (Bilzers)
14. haaj bèn ich on haan en viet gebonne (=ik ben machteloos in deze situatie) (Munsterbilzen - Minsters)
15. haat tich bij want dae hèt viël grond on zen haan hange (=trouw maar gauw want hij heeft veel eigendom) (Munsterbilzen - Minsters)
16. haat tich vas on het graojs of on ze geloof! (=vertrouw alleen op je zelf en het geloof) (Munsterbilzen - Minsters)
17. haatech vas on ze geloof, nae, ich haat mich vas onnet graos (=in hoogste nood is de redding nabij) (Munsterbilzen - Minsters)
18. hae èster nog altijd kènd on haus (=hij heeft er altijd bij gehoord) (Munsterbilzen - Minsters)
19. hae gifte pijp on Matte (=de tabaksverkoper is de sigaar) (Munsterbilzen - Minsters)
20. Hae gojt 't on diëre ên vinsters aut (=Hij is erg verspilziek) (Bilzers)
21. hae hèt get on zene meteûr (=er mankeert wat aan zijn hart) (Munsterbilzen - Minsters)
22. hae hèt ne blok on ze been (=de aanemer klaagt steen en been) (Munsterbilzen - Minsters)
23. hae hèt zen ziel verkoch on den dievel (=hij heeft verraad gepleegd) (Munsterbilzen - Minsters)
24. hae héttet on zene slinger (buijel) (=hij heeft het zitten!) (Bilzers)
25. hae hoch et on zen kloete (=de gynaecoloog was het kind van de rekening) (Munsterbilzen - Minsters)
26. hae hoch et pak on zen been (=de expediteur stuurde alles in 't honderd) (Munsterbilzen - Minsters)
27. hae hoch pietsje den daud on wërke (=de dakdekker lag in de goot) (Munsterbilzen - Minsters)
28. hae plekde on mich waajen strontvlieg (=de imker smeerde honing aan de mond) (Munsterbilzen - Minsters)
29. hae zoo zen eege wol on de kop konne slon (=hij kon zichzelf wel voor de kop slaan) (Munsterbilzen - Minsters)
30. hang dat on de kat hërre stat (=dat gelooft toch niemand) (Munsterbilzen - Minsters)
31. hè ston al vruug òn zun pèpke te lörreke (=hij stond al vroeg aan zijn pijpje te zuigen) (Tilburgs)
32. hè-s òn ut pratte (=hij is aan de suk kel) (Tilburgs)
33. hëbste paajn on het lepke (=wat heb je aangevangen, ik zie dat je een verband om je...hebt) (Munsterbilzen - Minsters)
34. Hei-je het hooi òn de róók? (=Is je vrouw in verwachting, heb je iemand zwanger gemaakt?) (Texels)
35. het watter steed em tot on de mond (=de brouwer is het zat) (Munsterbilzen - Minsters)
36. hij eeget on zen lits (=hij heeft het aan zijn been) (Overijses)
37. hij leej òn daachterste mèm. (=hij komt er bekaaid vanaf.) (Tilburgs)
38. ich ben on haan en viet gebonne (=ik mag niets zeggen of doen) (Bilzers)
39. ich bèn on hand en voet gebonne (=ik sta werkelijk machteloos) (Munsterbilzen - Minsters)
40. ich gonnem on de kapstok hange (=het is ermee gedaan) (Munsterbilzen - Minsters)
41. ich hëb paajn on mën goesting (=ik heb geen goesting) (Munsterbilzen - Minsters)
42. ich heirde et al on zenen ojem (=ik had het al rap door!) (Munsterbilzen - Minsters)
43. ich hoch men eege wol on de kop konne howe (=ik had er (te laat) spijt van) (Munsterbilzen - Minsters)
44. Ich hüb den Dikke Zjenderm nog dèk zien op te loop gon mèt zen aa kammenët as de waolen on Den Danmark (laoter Jaws) mèt e man of tein zen kammenet wolle ümgoeje (=Lachwekkend was vooral het optreden van Den Dikke (gendarme) om de orde te herstellen in de Danmark (van Twanneke van Zjeif) ; als de Waaltjes wervraak namen op zijn rijkswachtcamionette was hij rap verdwenen) (Munsterbilzen - Minsters)
45. ich hüb paajn on men goesteng (=ik zou wel eens willen) (Bilzers)
46. ich höb mér één aur on ielke kant (=ik kan ook niet alles weten) (Munsterbilzen - Minsters)
47. ich kos men eege wol on de kop howe (=ik was een grote stommerik) (Munsterbilzen - Minsters)
48. ich kos mich van piere sjangering wol on de kop howe (=ik was boos op mezelf) (Munsterbilzen - Minsters)
49. ich wol daste de krampe on zên k krieëgs (=krijg nou wat!) (Munsterbilzen - Minsters)
50. ich wol daste de kremp on zen K. kriëgs (=krijg nu toch wat!) (Bilzers)

Bronnen

De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.

• Nederlandstalige spreekwoorden
• Nederlandstalige gezegden
• Lijst van Nederlandse spreekwoorden
• schmidt Zeevis - 155 spreekwoorden

Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.

Zie ook:

• vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
• debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
• Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen