94 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ds`
- iemands oogappel/ooilam zijn (=iemands lieveling zijn (vaak kind))
- iemands rechterhand zijn (=de belangrijkste assistent zijn)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- iemands voetveeg zijn (=iemands slaaf zijn (zich alles moeten laten welgevallen))
- ijdele tonnen rollen het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- in iemands gareel lopen (=zonder enige tegenwerping doen wat iemand je opdraagt)
- in iemands huid kruipen (=zich in een ander verplaatsen)
- in iemands kielzog varen (=het net zo doen als iemands voorganger)
- in iemands kraam te pas komen (=iets wat iemand nodig had)
- in iemands schaduw staan (=niet opvallen omdat iemand anders meer opvalt)
- in iemands schoenen staan (=het lot van iemand anders ondergaan)
- in iemands vaarwater zitten (=iemand hinderen of concurreren)
- in iemands vel steken (=het lichamelijke lot van iemand anders ondervinden)
- in iemands zakken zitten (=iemand plagen)
- in iemands zwak tasten (=iemand op een gevoelige plek raken)
- je woorden op een goudschaaltje wegen (=uiterst weloverwogen spreken)
- kan uit Nazareth iets goeds komen? (=wanneer iemand een bepaalde opvoeding heeft gehad kan daar niks goeds van verwacht worden)
- kinderen en dronkaards spreken de waarheid (=ze zeggen wat ze vinden, ze zijn ongeremd)
- kolen op iemands hoofd stapelen (=iets goed doen voor een onvriendelijke persoon)
- korte afrekening maakt lange vriendschap (=snel terugbetalen (teruggeven) voorkomt ruzie)
- korte rekeningen maken lange vriendschappen. (=financiële geschillen moet je direct oplossen)
- met iemands woorden naar de markt gaan (=overal rondvertellen wat men elders horen zeggen heeft)
- naar iemands pijpen dansen (=(onderdanig) alles doen wat iemand vraagt)
- niet brandschoon zijn (=dingen misdaan hebben)
- niet in iemands schaduw kunnen staan (=aan iemand absoluut niet kunnen tippen)
- ondank is `s werelds loon (=men wordt zelden bedankt voor een goede daad)
- onder iemands duiven schieten (=klanten van een ander overhalen om klant te worden bij jou)
- op een goudschaaltje leggen/wegen (=heel voorzichtig afwegen)
- op iemands schouders staan (=op andermans werk voortbouwen)
- op iemands tenen trappen (=iemand beledigen)
- over de doden niets dan goeds (=men ziet kwaadspreken over overledenen als iets heel onbeleefd, er mag niet gespot worden met de dood)
- ruim zijn aandeel in `s werelds lief en leed gehad hebben (=genoeg geluk en tegenslagen gekend hebben)
- sinds jaar en dag (=al lange tijd)
- sinds mensenheugenis (=al lange tijd)
- snotterige veulens worden de gladste paarden. (=kwajongens die nergens voor lijken te deugen, worden vaak flinke mannen)
- steeds verder van huis raken (=verder van je doel afraken)
- tot de jaren des onderscheids komen (=oud genoeg zijn om zelf te weten/mogen wat wel en niet mag)
- uit iemands aangezicht gesneden zijn (=sterk op iemand lijken)
- uit iemands hand eten. (=afhankelijk zijn.)
- van kindsbeen af (=van jongsaf aan)
- vurige kolen op iemands hoofd stapelen (=iemand een groot schuldgevoel geven door hem onverdiende lof of vriendelijkheid te geven.)
- vurige kool op iemands hoofd stapelen (=iets goeds doen voor een vijandig persoon)
- werelds goed is eb en vloed (=aardse goederen komen en gaan)
- zo Hollands als haring met uitjes (=typisch Hollands)
124 betekenissen bevatten `ds`
- iemands voetveeg zijn (=iemands slaaf zijn (zich alles moeten laten welgevallen))
- het voorland zijn (=iemands toekomst zijn)
- geen groter venijn, dan vriend tonen en vijand zijn. (=iemands vertrouwen schaden is het gemeenste wat je kunt doen)
- iemands voetstappen drukken (=iemands voorbeeld volgen of hetzelfde beroep gaan doen)
- bij het scheiden van de markt leert men de kooplui kennen (=iemands ware karakter blijkt pas als het erop aankomt)
- het onweer is niet van de lucht (=iets dat steeds blijft doorgaan of iemand die telkens weer kwaad tekeer gaat)
- van zijn mast een schoenpin maken (=iets goeds bederven om iets van weinig waarde te bekomen)
- vurige kool op iemands hoofd stapelen (=iets goeds doen voor een vijandig persoon)
- naar de mutsaard rieken (=iets klopt zeer niet (mutsaard = brandstapel) / verdacht worden van ketterij)
- een ondergeschoven kindje zijn (=iets of iemand is miskend. Zie bedstede voor de letterlijke betekenis)
- uit de hoek komen (=iets onverwachts of verrassends doen.)
- een waarheid als een koe (=iets totaal vanzelfsprekends)
- een pleister op de wonde leggen (=iets troostends aanbieden)
- iets met de paplepel ingegoten krijgen (=iets van kinds af aan leren.)
- de pil vergulden (=iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen)
- het warm water (her)uitvinden (=iets wat reeds lang bekend is, presenteren alsof het een originele innovatie is. (Niet verwarren met `het wiel opnieuw uitvinden`))
- hand over hand toenemen (=iets wordt steeds erger)
- goed gereedschap hangt onder een afdak. (=ik ben wel te dik maar mijn ‘gereedschap` (de penis) werkt nog goed.)
- op het glazen bruggetje geweest zijn (=in doodsgevaar zijn geweest, op het nippertje ontsnappen)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het gelaat is de spiegel der ziel. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het zijn niet al ridders die sporen dragen (=je kunt niet alleen aan iemands uiterlijk afleiden of hij ergens geschikt voor is)
- het laatste hemd heeft geen zakken (=je kunt niets meenemen als je dood gaat (laatste hemd = doodshemd))
- voor stoelen en banken praten (=maar weinigen die naar iemands verhaal luisteren)
- meer pijlen op zijn boog hebben (=meer kunnen dan reeds laten zien)
- het ligt aan de schaatsen en nooit aan de man. (=men geeft het gereedschap eerder de schuld dan zichzelf)
- over de doden niets dan goeds (=men ziet kwaadspreken over overledenen als iets heel onbeleefd, er mag niet gespot worden met de dood)
- de wereld wil bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- geen heilige zo klein of hij wil zijn kaarsje hebben. (=mensen vertellen graag wat voor goeds ze hebben gedaan)
- iemand afschepen (=met een voorwendsel wegzenden)
- de sterke arm der wet (=met gepast geweld optredende overheidsorganisatie, bijvoorbeeld politie of justitie)
- iets dat krom is recht proberen te praten (=met praten proberen een fout iets goeds te laten lijken)
- in geen kerk of kluis komen (=niet godsdienstig zijn)
- met iemand niet willen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- iemand op sleeptouw nemen (=omdat iemand het alleen niet lukt diegene helpen, iemand steeds maar dingen beloven zonder die na te komen, iemand gebruiken voor eigen belang zonder dat die het doorheeft)
- geen zitvlees hebben (=ongedurig zijn - steeds weer opstaan en rondlopen)
- om de haverklap (=op alle mogelijke momenten, steeds weer opnieuw)
- iemand naar de ogen zien (=proberen iemands` wensen te raden)
- een raadsheer met een p (=raadsheer met p is praatsheer, men heeft er niet veel aan)
- veld winnen (=steeds belangrijker worden)
- iemand de oren afzagen (=steeds blijven aandringen)
- de mantel naar de wind hangen (=steeds de opinie van de anderen volgen)
- het op iemand gemunt hebben (=steeds dezelfde persoon die ergens last van heeft)
- van kwaad tot erger komen/vervallen (=steeds erger worden)
- iemand op de vingers kijken (=steeds kijken wat iemand doet, en of die het goed doet)
- de drempel platlopen (=steeds opnieuw bezoeken)
- te pas en te onpas (=steeds opnieuw, of het nu zin heeft of niet)
- een ridder van het lui paard zijn (=steeds smoesjes verzinnen en de schuld buiten jezelf leggen)
- van de os op de ezel springen (=steeds van onderwerp veranderen)
- iemand van twaalf ambachten en dertien ongelukken zijn (=steeds verschillende baantjes hebben maar in geen enkel baantje succesvol zijn)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
