765 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `IS`
- als het kalf verdronken IS dempt men de put (=pas als het te laat is, neemt men maatregelen)
- als het regent in mei, IS april voorbij (=spreekwoord dat de spot drijft met spreekwoorden die open deuren intrappen)
- als het schip lek IS, gaan de ratten van boord. (=als het verkeerd loopt, laten valse vrienden je in de steek)
- als het varken zat IS, gooit het de bak om. (=gezegd als iemand geen dankbaarheid toont)
- als je alles van tevoren wISt, dan kwam je met een dubbeltje de wereld rond (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als niet komt tot iet dan IS het allemans verdriet (=een `parvenu` heeft dikwijls kapsones)
- als oude honden blaffen, IS het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waarschuwen moet je luisteren)
- andermans boeken zijn duISter te lezen (=de toestand of bedoelingen van een ander zijn moeilijk in te schatten)
- angst IS een slechte raadgever (=laat je niet leiden door angst. / Emoties zijn gevaarlijk)
- arbeid IS voor de dommen. (=gezegd als je liever op twijfelachtige wijze geld verdient dan op een eerlijk manier)
- arbeiden als een galeISlaaf (=erg hard werken)
- armoe op de stal IS armoe overal (=met te weinig dieren in de stal kun je geen geld verdienen)
- armoede zoekt lISt. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- ars longo vita brevIS (=de kunst blijft lang en het leven is kort) (Latijn)
- as IS verbrande turf (=aan een belofte (as = als) heb je niets)
- belofte IS een hemd der dwazen (=een nietszeggende belofte kan toch tijdelijk gelukkig maken)
- beter rapen aan eigen dIS dan elders vlees of vIS (=oost West thuis best)
- beter thuIS rapen eten dan elders gebraad. (=thuis is het altijd nog het beste.)
- bezoek en vIS blijven drie dagen frIS (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- bij eigen zin IS geen gewin. (=eigenwijs zijn is niet goed)
- bij elk heilig huISje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- bij krIS en kras volhouden (=bij hoog en bij laag volhouden)
- bij krIS en kras zweren (=bij hoog en bij laag zweren)
- bij Sint JorIS in de kost zijn (=ergens gratis eten)
- bijna IS nog niet half en een koe IS nog geen kalf (=iets bijna hebben is hetzelfde als iets helemaal niet hebben)
- borgen IS geen kwijtschelden (=uitstel is geen afstel)
- boter bij de vIS (=betaling bij de levering)
- botertje aan de boom zijn / het IS botertje tot de boom (=alles gaat goed zonder problemen)
- botten blijven platvIS (=als je dom bent dan blijf je dat)
- buig de boom als hij jong IS (=goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd)
- buurmans gras IS altijd groener (=bij anderen lijkt het altijd beter (omdat men daar de interne problemen niet van kent))
- cum annexIS (=met bijbehoren) (Latijn)
- cum expensIS (=met (on)kosten) (Latijn)
- cum grano salIS (=met een korreltje zout) (Latijn)
- daar IS een haartje in de boter (=daar is ruzie of wrijving)
- daar IS geen oogje vet meer op (=dat is niet veel meer waard)
- daar IS geen woord Frans/Latijn/Chinees bij (=iedereen kan dat begrijpen)
- daar IS kop noch staart aan te vinden (=daar geraak je niet uit wijs)
- daar IS vlees in de kuip (=daar is het goed)
- daar IS wat aan te kluiven (=daar is werk aan)
- daar IS wel wachten maar geen vasten naar (=dat zal niet gauw gebeuren)
- daarmee IS de kous af. (=er wordt geen aandacht meer aan gegeven)
- dan IS Leiden in last (=dan zijn er problemen!)
- dat hangt als een schijthuIS boven de gracht (=dat is overduidelijk)
- dat IS algabra voor hem. (=daar snapt hij niets van.)
- dat IS alleen voor pater en mater en niet voor het hele convent (=dat is voor jou te hoog gegrepen)
- dat IS andere koek (=dat is heel iets anders)
- dat IS andere peper (=dat is wat anders, dat is moeilijker)
- dat IS andere tabak (=dat is wat anders, dat is moeilijker)
- dat IS andere tabak dan kanaster (=dat is wat anders!)
951 betekenissen bevatten `IS`
- gedeeld geheim, verloren geheim. (=als je een geheim doorvertelt IS het geen geheim meer)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wil houden, zal men mISbruik van je maken.)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming IS gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd IS)
- van uitstel komt afstel (=als je iets niet meteen doet, loop je het rISico dat het nooit meer gebeurt)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je goede naam verliest IS die haast niet terug te winnen)
- gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander IS het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
- een groene Kerstmis een witte Pasen. (=als Kerst warm IS wordt Pasen koud)
- meeuwen op het land, onweer aan het strand. (=als meeuwen het binnenland intrekken omdat er slecht weer op zee IS)
- oude liefde roest niet (=als men al lang verliefd IS, verdwijnt die liefde niet meer)
- wat men afdingt is het eerst betaald (=als men het goedkoop krijgt, IS het vlugger betaald)
- wat het huis verliest, brengt het weer terug (=als men iets in huIS zoek maakt, komt het meestal vanzelf weer tevoorschijn)
- de kruik gaat zo lang te water tot ze barst/breekt (=als men steeds rISico`s blijft nemen, gaat het een keer mIS)
- op de kloosters reizen (=altijd bij vrienden of kennISsen logeren)
- armoe met eren kan niemand deren. (=arm zijn IS niet erg als je maar eerlijk bent)
- iets aan de kaak stellen (=bekend maken wat niet in orde IS)
- elk heeft genoeg in eigen tuin te wieden. (=bekritISeer geen anderen als je zelf niet perfect bent)
- het tij wacht op niemand. (=benut kansen voor het te laat IS)
- twee koetsiers op één dak. (=beter IS er maar één baas)
- op heterdaad betrappen (=betrappen tijdens de mISdaad)
- met hangende pootjes thuiskomen (=bewust van schuld (thuIS)komen / zeer tegen zijn zin)
- per fas et nefas (=bij al wat heilig IS)
- er zijn geen rozen zonder doornen (=bij elk geluk IS er ook verdriet)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemIS aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- waar er twee ruilen moet er een huilen (=bij het ruilen IS de een altijd beter af dan de ander)
- nood breekt wet (=bij moeilijke omstandigheden IS er meer geoorloofd)
- ze waren fout (=collaborateurs en fascISten gedurende de Tweede Wereldoorlog)
- water bij de wijn doen (=compromISsen zien te sluiten)
- steen en been klagen (=constant en hevig klagen. (klagen bij alles wat heilig IS, bv. botten (=been) in een graf (=steen)))
- daar heb je het gedonder in de glazen (=daar begint de mISerie)
- daar groeit het gras in de straten (=daar IS het erg saai)
- daar is vlees in de kuip (=daar IS het goed)
- visnamig (=daar IS het goed vISsen, er zit daar veel vIS)
- daar zijn de daken met vlaaien bedekt (=daar IS men rijk / Daar heeft men overvloed)
- dat kan al het water van de zee niet afwassen (=daar IS niets aan te doen - dat kan je niet wegpraten)
- dat vlas is niet te spinnen (=daar IS niets mee te beginnen)
- daar is een haartje in de boter (=daar IS ruzie of wrijving)
- daar valt wel een mouw aan te passen (=daar IS wel een oplossing voor te vinden)
- daar is wat aan te kluiven (=daar IS werk aan)
- men heeft daar latten op het dak (=daar wordt afgeluISterd)
- dan zijn we nergens (=dan IS er geen oplossing)
- al krijg ik geld mee! (=dat doe ik beslISt niet!)
- morgen brengen (=dat geloof je toch zelf niet! dat doe ik beslISt niet!)
- zo gaan er dertien in een dozijn (=dat heeft weinig waarde, IS niet zo bijzonder)
- hoc est (=dat IS)
- dat is nog van voor de zondvloed (=dat IS al heel oud)
- dat heb ik nog nooit op een klomp horen spelen (=dat IS al te gek)
- dat is een stuk! (=dat IS een aantrekkelijk persoon)
- dat staat als een paal boven water (=dat IS een absolute zekerheid)
- dat is van de Chinese kerk. (=dat IS een gerucht.)
- dat is een alikruik van een vent. (=dat IS een kleine dikke man.)
50 dialectgezegden bevatten `IS`
- 'keb eur IS goe gepakt (=ik ben met haar naar bed geweest) (Antwerps)
- 'n aaner zien moaltied IS altied vet (=bij een ander lijkt het beter te zijn) (Westerkwartiers)
- 'n Dudsel (=Vrouw die de weg een beetje kwijt IS) (Wells)
- 'n echte pinegel (=iemand die altijd tegendraads IS) (Hoogstraats)
- 'n ezel wordt nooit 'n peerd (=men kan beter doen waar hij goed in IS) (Westerkwartiers)
- 'n gezicht zette wi-j 'n schaermoês (=iemand die bang IS) (Weerts)
- 'n goed begun IS 'n doalder weerd (=een goed begin werkt positief) (Westerkwartiers)
- 'n goed begun IS 't haalve waark (=een goed fundament IS erg belangrijk) (Westerkwartiers)
- 'n goeie boer let zien hond d'r met dit weer niet eens uut (=buiten IS het noodweer :) (Westerkwartiers)
- 'n goeie haan die IS niet vet (=gezegd over een magere man) (Westfries)
- 'n IS mé 'n aorige sies (zuid-beveland) (=Hij springt van de hak op de tak) (Zeeuws)
- 'n kienderhaand IS gauw gevuld (=een kind IS met een kleinigheid al blij) (Westerkwartiers)
- 'n klèèn pötje IS gauw heete (=snel aangebrand zijn) (Twents)
- 'n kotlett, das IS e stukske van e vèrke zenne rug (=een kortelet, das een stuk van een varken) (Lummens)
- 'n liek man IS 'n riek man (=men kan beter geen schulden hebben) (Westerkwartiers)
- 'n loopn'de hond vangt altied wel 'n bot (=iemand die onderweeg IS krijgt altijd wel iets) (Westerkwartiers)
- 'n meanse IS nooit te old umme te leern (=een mens IS nooit te oud om te leren) (Vechtdals)
- 'n mens IS moar één joar kaalf, moar blift altied ezel (=een mens blijft tijdens zijn leven fouten maken) (Westerkwartiers)
- 'n mens IS zien eig'n moaker niet (=lach niet om een gehandicapt medemens) (Westerkwartiers)
- 'n ons geluk IS meer as 'n pond verstand (=zonder geluk vaart niemand wel) (Westerkwartiers)
- 'n ons gelök IS mieër waerd as 'ne kilo verstând (=geluk IS soms meer waard dan verstand) (Weerts)
- 'n schêj wi-j de verlingdje beekstraot (=de scheiding in het haar IS niet recht) (Weerts)
- 'n schip op 't strand, IS 'n boak'n ien zee (=houdt het ongeval van iemand anders voor ogen) (Westerkwartiers)
- 'n Snee pap mi 'n hoondenaa (=Op de vraag `wat gaan we eten` indien er niets IS) (Bevers)
- 'n vliégende krei viendt lichtig wat (=Iemand die geregeld op pad IS vindt nog wel eens een voordeeltje.) (Wells)
- 'n vrouwehand en 'ne paerdstand staon noeëts stil (=een vrouw IS altijd bezig met een werkje) (Weerts)
- 'n zweeloeër (=iemand die net doet of ie niet gehoord heeft wat er IS gezegd) (Weerts)
- 'ne aezel haat neet ummer lang oere (=aan de buitenkant IS niet te zien of iemand dom IS) (wijlres)
- 'nen allemanswies (=een hond die met alle mensen bevriend IS) (Sint-Niklaas)
- 'oe lomper den boer, oe groëter zen petetten (=Hij IS een echte gelukzak) (Melseels)
- 'R zit weer 'n oar in de beutr' (=Er IS weeral ruzie in het gezin) (Harelbeeks)
- 's es verrijkt (=ze IS bevallen) (Ouwegems)
- 't 'n e gieën woar (=het IS niet waar) (Waregems)
- 't 'n e nie meu'lijk! (=het IS onmogelijk!) (Waregems)
- 't 'n es geeën woar (=het IS niet waar) (Waregems)
- 't 'n es nie doenlijk (=het IS onhaalbaar / onvoorstelbaar) (Waregems)
- 't 'n trekt er nie ip (=het IS ondermaats) (Waregems)
- 't ('n) es de moeide (nie) (='t IS de moeite (niet) waard) (Waregems)
- 't aat IS verduurt (=het hout IS verstikt) (Sint-Niklaas)
- 't ael es nog nie van au gat gespoeld [hoewel dit nergens terug te vinden IS moet `ijl` hier `vruchtwater`betekenen] / ge zèe nog nie druëg achter au uëren (=je komt net kijken) (Wichels)
- 't benn'n aalmoal hapkloare brokk'n (=het IS allemaal goed voorbereid) (Westerkwartiers)
- 't bezikt de perche (=het IS overdreven) (Zottegems)
- 't bladje IS omkeert (=de rollen zijn nu gedraaid) (Westerkwartiers)
- 'T book IS al òmgedraage. (=Je bent te laat, alles IS op.) (Roermonds)
- 't book IS òmgedrage (=Het IS afgegelopen / over!!) (Steins)
- 't Book IS um gedrage (=Je bent te laat voor het eten) (Mechels (NL))
- 't book IS um-gedrage (=je bent te laat) (Heerlens)
- 't book IS umgedrage (=als iemand te laat IS) (Weerts)
- 't boov'mste moet eerst uut de zak (=waar men vol van IS praat men over) (Westerkwartiers)
- 't breigoaren zit in de knossel (=het breigaren IS verward) (Sint-Niklaas)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen