958 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `le`
- aan alle dingen komt een eind. (=alles verandert)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- aan alles een kleurtje weten te geven (=voor alles wel een uitleg weten)
- aan banden leggen (=de vrijheid beperken)
- aan de dag leggen (=vertonen)
- aan de heidenen overgeleverd (=in zware moeilijkheden - in de macht van mensen zonder scrupules)
- aan de leiband lopen (=erg volgzaam zijn)
- aan de pan blijven hangen/kleven (=zich om bestwil ergens mee bemoeien maar er slecht afkomen)
- aan de Turken overgeleverd zijn (=slecht behandeld, bedrogen, mishandeld worden)
- aan een klein vogeltje past geen grote bek. (=kinderen moeten gehoorzamen)
- aan een oud dak moet je veel herstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aan het (sleep)touw houden (=bezig houden / aan het lijntje houden)
- aan iemands leiband (=door iemand geleid)
- aan je palen trekken (=zonder mededeling inpakken en wegwezen)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- aap wat heb je mooie jongen spelen (=overdreven vriendelijk zijn)
- achter de gordijntjes smullen (=in stilte opeten)
- achter de puttings overboord vallen (=reddeloos verloren zijn)
- achterna kakelen de kippen (=achteraf is het makkelijk kritiek geven)
- achteruit gaan als een hollend paard (=snel terrein verliezen)
- achteruit zeilen (=slechter worden)
- ad acta leggen (=als afgedaan beschouwen) (Latijn)
- ad calendas graecas (=tot in het oneindige uitstellen) (Latijn)
- advocaat van de duivel spelen (=een mening geven waar je het zelf niet mee eens bent, maar die je geeft om reacties uit te lokken)
- Aken en Keulen zijn niet op één dag gebouwd (=voor een uitgebreide klus heb je meer tijd nodig)
- al doende leert men (=door iets vaak te doen, leert men hoe het moet.)
- al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding (=wie zich mooi aankleedt wordt daarmee zelf nog niet mooi)
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- alle beetjes helpen (=ook kleine dingen dragen bij aan het grote geheel)
- alle dagen geen vetpot zijn (=er is armoede)
- alle dingen hebben twee handvatten. (=er zijn vaak meerdere manieren zijn om een situatie aan te pakken)
- alle duivels uit de hel vloeken (=heftig vloeken)
- alle gekheid op een stokje (=maar nu liever ernstig)
- alle goede dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- alle havens schutten geen wind (=niet alles levert een voordeel op)
- alle havens schutten wind (=als je meedoet deel je mee in de winsten)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle hens aan dek (=met alle beschikbare mensen of alle middelen)
- alle hoop de bodem in (laten) slaan (=door iets geen enkele hoop meer (laten) hebben)
- alle hout is geen timmerhout (=niet iedereen beschikt over dezelfde kwaliteiten / niet alles is van voldoende kwaliteit)
- alle kusten bezoeken (=met allerlei slecht volk omgaan)
- alle mensen moeten leven (=gun de anderen ook wat)
- alle molenaars zijn geen dieven (=scheer niet iedereen over dezelfde kam)
- alle molens vangen wind. (=iedereen die meedoet zal een deel van de opbrengst opeisen)
- alle registers opentrekken (=z`n uiterste best doen)
- alle scheuten zijn geen rozen. (=uiterlijk bedriegt; niet alles is van hoge kwaliteit.)
- alle tij heeft zijn weertij (=alles heeft een keerzijde)
- alle vis is geen bakvis (=niet alles is even dienstig (of handelbaar of lekker))
- alle vloed heeft zijn weerloop. (=soms zit het mee en soms zit het tegen)
1333 betekenissen bevatten `le`
- de oude mens afleggen (=(en de nieuwe aantrekken) een nieuw leven beginnen - beterschap beloven)
- naar iemands pijpen dansen (=(onderdanig) alles doen wat iemand vraagt)
- de baron spelen (=(onterecht) baas spelen)
- op de vingers kijken (=(Op een vervelende manier) scherp toezien hoe iemand iets doet, zodat elke fout direct opgemerkt wordt)
- buiten spel blijven (=(willen) proberen niet betrokken te zijn)
- er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan (=aan alles komt een einde)
- op kop staan (=aan de leiding staan)
- aan het lijntje hebben/houden (=aan de praat houden / beloven, maar steeds weer uitstellen)
- aan de veren kent men de vogel (=aan het uiterlijk (verzorging/kleding) kun je zien met wat voor iemand je te maken hebt)
- de kap maakt de monnik niet (=aan het uiterlijke kan men het innerlijke niet beoordelen)
- je hart uitstorten (=aan iemand alles (in vertrouwen) vertellen)
- plat op de buik gaan (=aan iemand toegeven, zich overleveren)
- van een mooi bord kun je niet eten (=aan uiterlijk alleen heb je niets)
- aan de voeten van Gamaliël zitten (=aandachtig luisteren naar de les die een wijs persoon meegeeft)
- in het vat gieten (=aanleggen)
- de tongen losmaken (=aanleiding geven tot gepraat)
- je ziel en zaligheid verkopen (=absoluut alles opofferen)
- op een letter doodblijven (=absoluut niets veranderd willen zien)
- je leven in de waagschaal stellen (=actie ondernemen waarbij het eigen leven in gevaar kwam)
- van God en alle mensen verlaten (=afgelegen; stil)
- op je tabbaard/tabberd zitten (=afranselen)
- op jaren komen (=al een zekere leeftijd bereiken)
- voor heter vuren gestaan hebben (=al groter problemen gekend hebben)
- de lijdensbeker tot de bodem ledigen (=al het slechte, tot het laatste toe, over zich heen krijgen)
- je vergalopperen (=al te snel iets willen doen)
- op je hoede zijn (=alert en voorzichtig zijn.)
- een oogje in het zeil houden (=alert zijn)
- vroeg opstaan (=alert zijn voor bedrog)
- tot de bedelstaf/bedelzak brengen (=alle aardse bezittingen ontnemen)
- de toets kunnen doorstaan (=alle antwoorden op vragen/problemen weten)
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- een oortje gespaard is een oortje gewonnen. (=alle beetjes helpen als je spaart.)
- geen klaviertje over slaan (=alle bijzonderheden in acht nemen)
- het tafellaken doorsnijden (=alle bindingen met iemand verbreken)
- bij elk heilig huisje aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- aan alle kapelletjes aanleggen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- alle heilige huisjes aandoen (=alle cafés onderweg bezoeken)
- het naadje van de kous willen weten (=alle details willen weten)
- de derde streng houdt de kabel. (=alle goede dingen bestaan in drieën)
- het gelag betalen (=alle kosten moeten betalen terwijl ook anderen er schuld aan hebben)
- geld stinkt niet (=alle manieren om aan geld te komen zijn toegestaan)
- alles op haren en snaren zetten (=alle middelen aanwenden / alles in het werk stellen)
- het doel heiligt de middelen (=alle middelen zijn toegelaten, zolang het doel maar bereikt wordt)
- het hart in de schoenen zinken (=alle moed en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- kromme sprongen maken (=alle moeite doen om zich uit een situatie te redden)
- al zijn patronen verschieten (=alle mogelijkheden uitproberen)
- achter de wolken schijnt de zon (=alle nare dingen zijn tijdelijk en daarna wordt het beter)
- voor Sinterklaas spelen (=alle wensen vervullen, alles voor iedereen betalen)
- al het goede komt van boven (=alle zegen komt van god)
- `t Moet al een ruige hond wezen, die twee nesten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
11 dialectgezegden bevatten `le`
- Aan de dunne zijn /racekak hebben/ Aan de schijt zijn/ Buikloop hebben/ ziekte van le mans hebben (=Diarree hebben.) (Utrechts)
- Aater m'n vaase vergeet de wêrd (=Après moi le déluge) (Bilzers)
- lè deggoe gezeed zijn (=laat dat je gezegd zijn) (Brakels (gld))
- Lè goan die banoan! (=Kom op!) (Brakels (gld))
- Lè ma k'èt a langk a (=Laat maar, ik heb het al) (Zeeuws)
- lè ma ket alangka (=laat maar doen ik heb het al lang) (Zeeuws)
- lotte poes mér pisse (=après nous le délûge) (Bilzers)
- Steek et Woar dat De Zunne Nie Een Skinkt (=doe ermee wat le wilt) (Kortrijks)
- te (s) lijnk 'n eenne die moe le (g) n (=wat loopt hij toch nerveus rond) (Waregems)
- zemmenem le z'n klikke en z'n klakke boite gesmete (=ze hebben hem op straat gzet) (Antwerps)
- zijn leen d'r an (d'r achter) le (g) ne (=zich inzetten met volle overgave) (Waregems)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
