94 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ds`
- `s Lands wijs, `s lands eer (=ieder volk is gehecht aan zijn eigen gewoonten, hoewel anderen ze maar raar vinden)
- aan iemands leiband (=door iemand geleid)
- aan iemands lippen hangen (=aandachtig luisteren)
- aan iemands voeten liggen (=iemand vereren, een absolute fan van iemand zijn)
- allemans werk is niemands werk. (=als iedereen verantwoordelijk is, doet niemand het daadwerkelijk.)
- als een luis in iemands pels zijn (=iemand voortdurend in de weg lopen. Iemand tegenwerken)
- als Hollands welvaren (=blakend van gezondheid)
- dat is een ver-van-mijn-bedshow (=dat is iets waar ik me helemaal niet mee bezighoud; dat is iets dat op grote afstand van hier gebeurt)
- de breedste riemen worden uit andermans leer gesneden (=het is gemakkelijk met kwistige hand te beschikken over wat een ander toebehoort)
- de handschoen opnemen (=het gevecht aangaan)
- de nacht is een goede raadsman. (=een nachtje slapen is goed bij het nemen van beslissingen)
- de ochtendstond/morgenstond heeft goud in de mond (=door vroeg te beginnen kan men meer werk verrichten)
- de oudste moet de wijste zijn (=van het oudste kind wordt het meeste verwacht)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
- de sleutel op de doodskist leggen (=een erfenis weigeren)
- de tand des tijds (=de sleet door de ouderdom)
- een doodshemd heeft geen zakken. (=je hebt niets aan je geld als je dood bent)
- een goed mondstuk hebben (=goed kunnen spreken)
- een kind om een boodschap sturen. (=niet de juiste persoon iets op laten lossen)
- een nagel aan iemands doodkist (=een groot verdriet of iemand die een groot verdriet veroorzaakt)
- een raadsheer met een p (=raadsheer met p is praatsheer, men heeft er niet veel aan)
- een rib(be) uit iemands lijf (=een grote uitgave)
- een stadspraatje duurt maar drie dagen. (=mensen vergeten snel)
- een vogel die te vroeg zingt, wordt `s avonds van de kat gegeten. (=wie al te jong naar genot streeft, gaat te gronde.)
- elke dag een draadje is een hemdsmouw in een jaar (=als je iedere dag een beetje doet komt het karwei uiteindelijk klaar)
- er komt moord en doodslag van (=het komt tot grote problemen)
- geen boodschap aan iets hebben (=er zich niets van aantrekken)
- geen katje om zonder handschoenen aan te pakken (=geen gemakkelijk persoon)
- goed gereedschap hangt onder een afdak. (=ik ben wel te dik maar mijn ‘gereedschap` (de penis) werkt nog goed.)
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- goedschiks of kwaadschiks (=met of tegen de zin)
- het grondsop is voor de goddelozen (=gezegd van iemand die het laatste restje uitdrinkt)
- het waren allebeiden vuilaards. (=de een verwijt de ander iets waaraan hij zich)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
- holle vaten bommen/klinken het hardst (=wie er het minste verstand van heeft, verkondigt het luidst zijn mening)
- holle vaten klinken het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- iemand de handschoen toewerpen (=iemand ergens toe uitdagen of met iemand de strijd willen aangaan)
- iemand om een boodschap sturen (=iemand een opdracht laten uitvoeren)
- iemands bloed wel kunnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die persoon te hinderen)
- iemands doopceel lichten (=zeer uitgebreid vertellen/uitzoeken wie iemand is en wat die in het verleden allemaal gedaan heeft)
- iemands eer te na komen (=iemand beledigen - iemands naam aantasten)
- iemands geduld uitputten (=iemand op de zenuwen werken)
- iemands geheugen opfrissen (=iemand ergens aan herinneren)
- iemands geluid niet horen (=niet naar iemand willen luisteren)
- iemands handen zalven (=iemand iets geven in de hoop een gunst te verkrijgen)
- iemands hete adem in je nek voelen (=merken dat een ander je bijna inhaalt; opgejut of opgejaagd worden)
- iemands levensdraad afsnijden (=doden)
- iemands licht betimmeren (=in de weg staan - het licht benemen)
- iemands maat niet kunnen halen (=aan iemand niet kunnen tippen)
- iemands naam door de slijk halen (=lelijke dingen over iemand vertellen)
124 betekenissen bevatten `ds`
- aan het lijntje hebben/houden (=aan de praat houden / beloven, maar steeds weer uitstellen)
- aan de lopende band (=aan één stuk door; steeds maar weer)
- werelds goed is eb en vloed (=aardse goederen komen en gaan)
- al etende krijgt men trek / honger. (=al etende krijgt men steeds meer trek (ook figuurlijk).)
- tot de bedelstaf/bedelzak brengen (=alle aardse bezittingen ontnemen)
- alles malletje naar malletje doen/maken (=alles steeds weer op precies dezelfde manier doen)
- een geplaveide weg is des duivels oorkussen (=als je niets doet en lui bent, doe je ook niks goeds / mensen die zich vervelen omdat ze niets te doen hebben, kunnen tot de slechts dingen komen daardoor)
- geen spreker die een zwijger verbetert. (=als je niets zegt zeg je niets verkeerds)
- de kruik gaat zo lang te water tot ze barst/breekt (=als men steeds risico`s blijft nemen, gaat het een keer mis)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- dat is een haspel in een fles (=dat is een raadsel)
- dat is Beulemans Frans (=dat is slecht Frans spreken. In België zeggen de Vlamingen dat over Waals. Walloniërs op hun beurt vinden Vlaams weer slecht Nederlands)
- het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- holle vaten klinken het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- ijdele tonnen rollen het hardst. (=de minst competente persoon is vaak ook de luidste)
- iemand kunnen maken en breken (=de mogelijkheid hebben te beslissingen over iemands leven en dood en welbevinden)
- tegen de muur zetten (=doodschieten)
- een spaak in het wiel steken (=door iemands ingrijpen gaat een plan van de ander niet door)
- met gesloten beurs betalen (=door middel van een wederzijdse schuld het bedrag verrekenen)
- iemand de les lezen (=duidelijk zeggen dat iemand iets verkeerds gedaan heeft)
- een oorblazer (=een kwaadspreker)
- terminus ad quem (=eindpunt van de tijdsberekening)
- er als de kippen bij zijn (=er razendsnel bij zijn)
- voor ogen houden/staan (=er steeds rekening mee blijven houden)
- voor ogen (=er steeds weer aan denken)
- over het paard tillen (=er te veel goeds van zeggen / verwend en geprezen zijn)
- dood gaan we allemaal. (=gezegd als je iets ongezonds doet)
- gouden handdruk (=grote afscheidspremie)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- het einde van het liedje (=het einde van iets goeds)
- bergafwaarts gaan (=het gaat steeds slechter, bijvoorbeeld met iemands gezondheid)
- het is er als dood katoen. (=het is er doodsaai)
- vertrouwen komt te voet en gaat te paard (=het is makkelijker om iemands vertrouwen te schaden, dan te verkrijgen)
- als de dagen lengen, gaan de nachten strengen (=het koudste deel van de winter valt na de kortste dag)
- in iemands kielzog varen (=het net zo doen als iemands voorganger)
- de sigaar zijn (=het slachtoffer zijn / de doodstraf krijgen (een sigaar wordt `onthoofd` voor gebruik))
- wat de boer niet kent, dat vreet hij niet (=hij wenst uitsluitend gerechten te nuttigen die hij reeds kent)
- iemands eer te na komen (=iemand beledigen - iemands naam aantasten)
- een zondagskind (=iemand die steeds geluk heeft)
- een man van de klok zijn (=iemand die steeds precies op tijd is)
- een pechvogel (=iemand die steeds tegenslag heeft)
- iemand blij maken met een dode mus (=iemand iets goeds in het vooruitzicht stellen, dat uiteindelijk waardeloos zal blijken te zijn)
- iemand warm maken (=iemands interesse opwekken)
- iemand ergens voor warm maken (=iemands interesse voor iets opwekken)
- de kleren maken de man (=iemands kleding bepaalt het aanzien dat hij krijgt)
- zout in de wond strooien (=iemands leed verergeren)
- iemands oogappel/ooilam zijn (=iemands lieveling zijn (vaak kind))
- iemand van haver tot gort kennen (=iemands persoonlijkheid helemaal kennen)
- de pret alleen hebben (=iemands plezier bederven)
- de poten onder iemands stoel wegzagen (=iemands positie verzwakken)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
