202 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `dr`
- aan de draai houden (=bezig houden)
- aan een zijden draadje hangen (=de kansen zijn nog niet verkeken, maar het scheelt erg weinig)
- aan elkaar hangen als droog zand (=geen enkele samenhang vertonen)
- al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding (=wie zich mooi aankleedt wordt daarmee zelf nog niet mooi)
- alle goede dingen bestaan in drieën (=gezegd van iets waarvan men er twee heeft en een derde wil krijgen)
- als de boter duur wordt, leert men het brood droog eten. (=als het niet anders kan, is men ook met minder tevreden.)
- als de kat om de hete brij heen draaien (=iets wel willen, maar het niet durven)
- als een vis op het droge (=iemand die zijn draai niet kan vinden of daar niet thuis hoort)
- als het in de kajuit regent ,druipt het in de hut (=als de baas problemen heeft, krijgen ook de ondergeschikten hun deel)
- als het kalf verdronken is dempt men de put (=pas als het te laat is, neemt men maatregelen)
- als niet komt tot iet dan is het allemans verdriet (=een `parvenu` heeft dikwijls kapsones)
- altijd brood eten verdriet ook. (=een mens wil ook eens een verzetje.)
- avondrood, mooi weer aan boord (=na een rode avondlucht volgt mooi weer)
- bezoek en vis blijven drie dagen fris (=je moet geen gasten te lang laten logeren want dan ga je je aan hun gewoonten ergeren)
- boter op je hoofd smeren en droog brood eten. (=in de war zijn.)
- brave hendrik (=een persoon die op overdreven wijze de regeltjes volgt)
- dat is de druppel die de emmer doet overlopen (=dat is maar een kleine ergernis, maar samen met wat er al gebeurd is, wordt het niet meer geaccepteerd)
- de appel wegdragen/winnen (=als schoonste erkend worden)
- de bak indraaien (=gevangen genomen worden)
- de bui over laten drijven. (=niet reageren op een moeilijke situatie)
- de dag met manden uitdragen (=tijd verdoen)
- de draad kwijt zijn (=de loop van het verhaal niet meer kunnen volgen)
- de draad oppakken (=doorgaan van de plaats waar je was gestopt)
- de draad van Ariadne (=middel om klaarheid te scheppen in een ingewikkeld iets)
- de draak met iets steken (=ergens niets van geloven en er grapjes over maken)
- de drager kan het beste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- de drempel is glad. (=er komt veel bezoek)
- de drempel platlopen (=steeds opnieuw bezoeken)
- de drie h s meegeven (=iemand (zo mogelijk definitief) wegsturen)
- de drie h s op de rug hebben (=vast zitten, niet weg kunnen komen)
- de druiven hangen te hoog (=van iets dat men niet krijgen kan, zeggen dat men het niet wil)
- de druiven zijn zuur (zei de vos maar hij kon er niet bij) (=van iets dat men niet krijgen kan, zeggen dat men het niet wil)
- de druk is van ketel (=de grootste spanning is voorbij)
- de gek in de mouw dragen (=eigenaardigheden verbergen voor anderen)
- de gestage drup holt de steen (uit) (=door vol te houden wordt uiteindelijk wel het doel bereikt)
- de jongste ezel moet het pak dragen (=de jongste moet de vervelende klusjes opknappen)
- de kast indraaien. (=in de gevangenis komen.)
- de kraan dichtdraaien (=de (financiële) hulp sterk verminderen of stopzetten)
- de kurk waarop de zaak drijft (=de basis (steun) van het geheel)
- de palm wegdragen (=winnen)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- de wereld draait door (=het leven gaat gewoon door, ondanks problemen.)
- de wereld op zijn duim kunnen draaien (=alles doen wat iemand wil)
- de wereld wil bedrogen zijn. (=mensen trappen steeds weer in hetzelfde praatje)
- die geboren is om te hangen, zal niet verdrinken. (=je kunt je lot niet ontlopen.)
- die wijn drinkt kweekt luizen. (=veel alcohol drinken maakt je arm)
- door merg en been gaan/dringen/snijden (=buitengewoon kwetsend of doordringend zijn)
- draaien als een molen (=altijd meegaan met de heersende mening - naar de mond van de toehoorder praten)
- driemaal is scheepsrecht (=de derde keer zal je wel gaan lukken)
- droge stokvis (=een houterig iemand)
280 betekenissen bevatten `dr`
- aan de fep zijn (=(overmatig) drinken)
- de zweep erop leggen (=afdrijven, opjagen)
- vroeg opstaan (=alert zijn voor bedrog)
- de derde streng houdt de kabel. (=alle goede dingen bestaan in drieën)
- het leven is meer dan eten en drinken. (=alleen eten en drinken vult geen leven.)
- lief en leed delen (=allerlei plezierige en droevige dingen met elkaar beleefd hebben)
- alles door het halsgat jagen (=alles opmaken aan eten en drinken)
- vis begint aan de kop te stinken (=als een bedrijf een slecht management heeft)
- eén rotte appel in de mand, maakt al het gave fruit te schand (=als één persoon uit een groep zich misdraagt, wordt de hele groep erop aangekeken. / Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen.)
- er is geen ijs of het kost mensenvleis (=als er ijs op de sloten en vijvers ligt, verdrinken er altijd mensen)
- kunst baart gunst. (=als je ergens bedreven in bent zijn anderen toegevender en welwillender)
- wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten (=als je iets doms doet, moet je de gevolgen dragen (liefst zonder klagen))
- gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander is het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
- de liefde kan niet van één kant komen (=als je samen iets doet zal ieder moeten bijdragen)
- als de kan vol is, loopt zij over. (=als je te veel drinkt komt het er weer uit)
- begaan zijn met (=bedroefd zijn omdat het met iemand niet goed gaat, meeleven met)
- dat is huilen met de pet op (=bedroevend resultaat)
- van je buik een afgod maken (=belang hechten aan lekker eten en drinken)
- er zijn geen rozen zonder doornen (=bij elk geluk is er ook verdriet)
- zo rood worden als een kalkoense haan (=bloedrood worden (van schaamte))
- door merg en been gaan/dringen/snijden (=buitengewoon kwetsend of doordringend zijn)
- dan zwaait er wat (=dan dreigen zware repercussies)
- dat zet geen zoden aan de dijk (=dat is geen bijdrage van serieuze betekenis)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- het kastje bij het muurtje laten blijven (=de dingen niet gaan overdrijven)
- voor iets moeten bloeden (=de gevolgen moeten dragen)
- je huiswerk maken (=de liefde bedrijven)
- de prins op het witte paard (=de man van je dromen)
- als een spin in het web (=de persoon of organisatie waar alles om draait)
- een draai aan iets geven (=de waarheid verdraaien)
- mundus vult decipi (=de wereld wil bedrogen worden)
- het vlees doden (=de zinnelijke behoeften onderdrukken)
- dat varkentje zullen we even wassen (=deze opdracht zullen we even uitvoeren)
- het klopt als een bus (=deze uitdrukking is een contaminatie van het sluit als een bus met: het klopt als een zwerende vinger)
- die is vis (=die is dronken)
- sijmen betaalt (=diegene die het minste verdient draagt de kosten)
- het haasje zijn (=diegene zijn die er voor opdraait, het slachtoffer)
- zoete broodjes bakken (=dingen zeggen om een goede indruk achter te laten bij mensen met invloed)
- de kop in het zand steken (=doen alsof er geen gevaar dreigt en er niets aan doen)
- met een gouden hengel vissen (=door bedrog zijn doel halen)
- buurmans leed troost (=door het verdriet of de pijn van een ander kun je je eigen verdriet en pijn beter verdragen)
- met gesloten beurs betalen (=door middel van een wederzijdse schuld het bedrag verrekenen)
- eigen roem/lof stinkt (=door over jezelf op te scheppen maak je een nare indruk)
- alleen een piepend wiel krijgt olie (=door zich opvallend te gedragen bekomt men aandacht)
- een dronken vrouw is een engel in bed (=drank draagt bij aan het beëindigen van de tegenstand)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- zoet gedronken, zuur betaald. (=drankmisbruik kan veel schade aanrichten)
- in de lucht hangen (=dreigen te gebeuren - onzeker zijn)
- de derde man brengt de spraak aan (=drie hebben gemakkelijker een gesprek dan twee)
- heet gebakerd (=driftig van aard)
50 dialectgezegden bevatten `dr`
- 'k heb ut dr neergelegen! (=Ik heb het er neergelegd!) (Rotterdams)
- 'k verstoan dr gin klootn van (=ik begrijp er niets van) (Ostêns)
- A'j dr bunt, mojje dr ok wean (=Als je er bent, moet je er ook wezen.) (Twents)
- Alna hef n eande, mear n metwors hef dr twee (=Klets maar wat) (Twents)
- as je dr nou nie heul gouw mee uutscheit, dan krieg je een kets (=Ik waarschuw je) (Nijmeegs)
- bin dr die at er nie bin me toch mossen wezen (=er zijn) (Zeeuws)
- da bin dr veestevee (=veel teveel) (Zeeuws)
- de wind dr onder (=goed in de hand hebben) (Zeeuws)
- di bin dr hin viere bedurven (=dat is een paar apart) (Zeeuws)
- Die lácht nog nie as dr 'n stuk stró.nt tege dr muur opkruupt (=Iemand zonder humor) (Genneps)
- dr bin dr hin viere bedurven (=een stel wat niet deugt) (Zeeuws)
- dr ei tn hin kis van eheten (=hij heeft er geen verstand van) (Zeeuws)
- dr elpt hin lievemoederen an (=er helpt niks aan) (Zeeuws)
- dr es geeën droad an ebrookn (=we nemen het u niet kwalijk) (Waregems)
- dr is hin ie-en kleinleuhentje bie (=eerlijk waar) (Zeeuws)
- dr kan hin veuheltje zn stert opligtn of ze bin dr bie (=erbij zijn) (Zeeuws)
- dr muujg af zèn (=Moe zijn) (Liessents)
- dr nie goewd an zèn (=Jezelf niet goed voelen) (Liessents)
- dr op gahn (=naar bed gaan) (Volendams)
- dr zender al schoënder verzoupe (=gezegde bij een niet zo'n mooie man) (Antwerps)
- dr zit een hoar in de boter (=Er is huiselijke ruzie) (Turnhouts)
- dr zit wat in dat de kat nie lust (=heet) (Klazienaveens)
- dr zitte drie maensen en een Oudurper (=Daar zijn weinig mensen) (Flakkees)
- Hebbie dr al gedouwt? (=Ben je al met haar geweest?) (Lopiks)
- hedde dr al un botje in (=kun je hem al omhoog krijgen) (Betuws)
- hej dr iene om heide plukn (=ben je gek) (Drents)
- hij dr ene om heide pluk'n (=niet meer allemaal op een rijtje) (Klazienaveens)
- hoe heet je van achteruh?
Of: Van wie ben jij dr een? (=wat is je achternaam?) (Westlands)
- jassie je cente dr niet deur (=maak je niet al je geld op) (Slands)
- Je dr noar over moaken (=Ergens over in zitten) (Barnevelds)
- k e dr niks van emorken (=ik heb er niks van gemerkt) (Zeeuws)
- k eh dr al glad geen zin mer in (=ik heb er geen zin meer in) (Zeeuws)
- kè dr ard van get (=ik was ernstig ziek) (Geluws)
- ke dr niie fee vedusie in (=niet zien zitten) (Zeeuws)
- khi dr van deur (=kga op stappen) (Zeeuws)
- kijk uut vor dn bullebak of moeneker die je dr in wil trekke (=waarschuwing om kinderen bij de sloot vandaan te houden) (Alblasserdams)
- Kom derin dan ku'j dr oet kiek'n (=Hallo leuk dat u er bent kom binnen) (Twents)
- kop dr veur (=vol er tegenaan gaan) (Klazienaveens)
- Naait dr is un end oit! (=Ja daaag!) (Liessents)
- noa dissen kump dr wal wier nen frissen (=na deze komt er wel weer een nieuwe liefde) (Twents)
- Reusel, Reusel, koeien in dn wei, verkes in dn stal, 't stinkt dr overal. (=Rijmpje over Reusel, een dorp in Brabant) (Eersels)
- t is aaltied hin kermis a stin dr kriimen (=kermis) (Zeeuws)
- t is stille dr a t noeait waait (=t is altijd wat) (Zeeuws)
- t zeil leit dr over (=wanneer Herkingen gesloten is) (Flakkees)
- tblienkt zo je kan je musse dr we in opzetten (=glimmen) (Zeeuws)
- tis stille dr ad noe-ait waait (=onmin) (Zeeuws)
- Van wie bin ie dr eene (=Wie zijn je ouders / familie) (Steenwiekerwolds)
- Van wie bin je dr in (=Wie is je vader / opa) (Slands)
- van wie zedde gij dr inne? (=van wie ben je er een?) (Kaatsheuvels)
- vanwie zai de gai dr een (=wie zijn je ouders) (Betuws)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen