65 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ug`
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- achter de rug om gaan (=iets stiekem doen)
- achter de rug zijn (=voorbij zijn)
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- dat is een brug te ver (=dat is te hoog gegrepen)
- de bal terugkaatsen (=op een vraag die gesteld wordt geen antwoord geven, maar een tegenvraag stellen; op een kritische opmerking van iemand reageren door zelf ook meteen een kritische opmerking te maken over de ander)
- de bietenbrug opgaan (=falen, ten onder gaan, zwaar verliezen)
- de boer op de bok liet de teugels vieren, het paard kende zelf de weg wel. (=je moet niet doen alsof je de beste bent, iemand anders weet ook wel wat)
- de deugd zit in het midden. (=gezegd als iemand tussenin zit)
- de drie h s op de rug hebben (=vast zitten, niet weg kunnen komen)
- de krant brengt de leugens in het land. (=niet alles wat de media schrijft klopt.)
- de lijn/teugels aanhalen (=strenger worden)
- de mug uitzuigen en de kameel doorzwelgen (=de onschuldige straffen en zelf schaamteloos zondigen)
- de teugels afwerpen. (=het loslaten van regels en verantwoordelijkheden)
- de teugels in handen hebben/houden (=de leiding hebben/houden)
- de teugels laten vieren (=een minder streng beleid voeren)
- de zeug loopt met de tap weg (=nalatigheid is hier troef)
- een Augiasstal reinigen (=het opruimen van een vreselijk vuile boel)
- een brede rug hebben (=veel kunnen verdragen)
- een geheugen als een garnaal (=een zeer slecht geheugen hebben)
- een kattenrug maken (=diep buigend groeten)
- een leugentje om bestwil (=een leugen met een goede bedoeling)
- een man zonder vrouw is als een paard zonder teugels. (=in het huwelijk hebben man en vrouw elkaar nodig)
- een voet in de stijgbeugel hebben (=uitzicht hebben op bevordering)
- elk zijn meug, zei de boer en hij at paardenkeutels in plaats van vijgen. (=boeren zijn koppige mensen die hun eigen zin doen)
- er niet van terug hebben (=er geen antwoord op weten)
- gas terugnemen (=het iets rustiger aan gaan doen)
- geef mijn fiets terug (=grapje om Duitsers te wijzen op de Tweede Wereldoorlog, toen er veel fietsen geconfisqueerd werden)
- gevleugelde woorden (=veel gebruikte en breed gedragen uitspraken)
- het geld groeit niet op de rug (=geld komt niet zomaar binnen, er moet hard voor gewerkt worden)
- hoe meer zielen, hoe meer vreugd (=hoe meer mensen er bij zijn, hoe leuker dat het is)
- iemand de teugels uit handen nemen. (=iemand de leiding afnemen)
- iemand de vrije teugel laten. (=iemand zijn eigen gang laten gaan)
- iemand onder zijn vleugels nemen (=iemand beschermen of verzorgen)
- iemands geheugen opfrissen (=iemand ergens aan herinneren)
- je moet geen `hei` roepen voordat je de brug over bent (=vreugde over een goede afloop is pas toepasselijk als er niets meer verkeerd kan gaan)
- kruisjes achter de rug hebben (=tientallen jaren oud zijn)
- leugens hebben korte benen (=met liegen kom je niet ver)
- met de rug tegen de muur staan (=geen kant op kunnen, hooguit een laatste uitweg)
- met een kanon op een mug schieten (=ophef maken om niks / overdreven zware maatregelen nemen)
- naar zijn meug eten (=zoveel eten als men lust)
- niet door de beugel kunnen (=de norm overschrijden van wat aanvaardbaar of behoorlijk is)
- onder de vleugels nemen (=onder zijn hoede nemen)
- op het glazen bruggetje geweest zijn (=in doodsgevaar zijn geweest, op het nippertje ontsnappen)
- over de brug komen (=veel geld moeten betalen)
- praten als Brugman (=gemakkelijk mensen kunnen overtuigen en vlot en boeiend kunnen vertellen)
- rijd een paard de rug niet stuk (=je moet niet altijd te veel eisen)
- ruggespraak houden (=eerst ergens over moeten overleggen)
- sinds mensenheugenis (=al lange tijd)
- tegen de vleug strijken (=prikkelen, boos maken)
54 betekenissen bevatten `ug`
- lapsus memoriae (=aan het geheugen ontsnapt)
- boven water zijn (=alles is bekend geworden of is teruggevonden)
- het ene woord haalt het andere uit (=als de ene persoon een grote mond opzet, krijgt die dat van de ander terug)
- mal moertje mal kindje (=als de moeder te veel toegeeft zal het kind niet deugen)
- na gedane arbeid is het goed rusten (=als een klus geklaard is kan men er tevreden op terug kijken)
- wie kaatst kan/moet de bal verwachten (=als je een ander plaagt, kun je verwachten dat die jou terug gaat plagen)
- jong te paard, oud te voet (=als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg moeilijk)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je goede naam verliest is die haast niet terug te winnen)
- wat men afdingt is het eerst betaald (=als men het goedkoop krijgt, is het vlugger betaald)
- morgen des levens (=de jeugd)
- reageren met de voeten (=door ergens weg te gaan, weg te blijven of niet meer terug te keren, aangeven dat men niet tevreden is)
- de schepen achter zich verbranden (=een beslissing nemen en niet meer terug kunnen)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- een hoofd als een ijzeren pot. (=een heel goed geheugen hebben)
- een taling uitzenden om een eendvogel te vangen (=een kleinigheid opofferen om iets belangrijks terug te krijgen)
- eerlijk duurt het langst (=een leugen komt op den duur altijd uit, maar de waarheid blijft altijd waar)
- een leugentje om bestwil (=een leugen met een goede bedoeling)
- nood doet zelfs oude vrouwen rennen (=een onverwachte situatie kan verrassende kwaliteiten naar boven brengen (vergelijkbaar met `angst geeft vleugels`))
- een geheugen als een garnaal (=een zeer slecht geheugen hebben)
- er kan nog een kabeljauw onderdoor (=er is ruimte genoeg (brug, speling))
- lopen als een kievit (=erg gemakkelijk en vlug lopen)
- er geen been in zien (=geen bezwaar onderkennen. Er niet voor terugschrikken)
- de rode draad (in een verhaal of betoog) (=het centrale thema, hetgeen waar steeds weer op wordt teruggegrepen)
- het is op een oor na gevild (=het is bijna klaar. Het is bijna achter de rug)
- je niet laten kennen (=het niet te vlug opgeven)
- met gelijke munt betalen (=hetzelfde kwaad terugdoen)
- het heilig kruis achterna geven (=hopen dat iets of iemand nooit meer terugkomt)
- iemand iets aan de hand doen (=iemand een suggestie geven)
- iemand een vlieg afvangen (=iemand te vlug af zijn)
- een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen (=iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen)
- met een metworst naar een zij spek gooien (=iets weinig waardevols opofferen om iets waardevols terug te krijgen)
- de melk optrekken (=je woord terugnemen, je belofte niet helemaal vervullen)
- snotterige veulens worden de gladste paarden. (=kwajongens die nergens voor lijken te deugen, worden vaak flinke mannen)
- al is de leugen nog zo snel de waarheid achterhaalt haar wel (=leugens komen altijd uit)
- in het schuitje zitten en mee moeten varen (=mee moeten doen, zich niet meer kunnen terugtrekken)
- terugverlangen naar de vleespotten van Egypte (=naar de goede tijden terugverlangen)
- van alle markten teruggekomen zijn (=nergens voor deugen)
- niet kousjer zijn (=niet deugen)
- met Sint Juttemis als de kalveren op het ijs dansen (=nooit (Sint Juttemis valt op 17 augustus, en dan ligt er geen ijs))
- door de achterdeur weer binnenkomen (=onverwacht terugkomen op een afgeronde situatie)
- oude koeien uit de sloot halen (=oude geschiedenissen terug ten tonele voeren)
- korte afrekening maakt lange vriendschap (=snel terugbetalen (teruggeven) voorkomt ruzie)
- goed bij de tijd zijn (=snugger)
- op hetzelfde aambeeld hameren/slaan (=steeds weer op hetzelfde onderwerp terugkomen)
- een muurbloempje zijn (=stil en teruggetrokken zijn)
- de klok achteruit zetten (=terug naar oude toestanden gaan)
- voor galg en rad opgroeien (=vanaf de jeugd een levenspad volgen dat later waarschijnlijk naar criminaliteit leidt)
- je moet geen `hei` roepen voordat je de brug over bent (=vreugde over een goede afloop is pas toepasselijk als er niets meer verkeerd kan gaan)
- de ene dienst is de andere waard (=wanneer iemand helpt, doet men graag iets terug)
- de verloren zoon is terecht (=wat (of wie) al lang verloren was, is teruggevonden)
2 dialectgezegden bevatten `ug`
- hi drigt ug gen huj in ow schoen (=van hem krijg je niets) (Budels)
- versjtoat ug (=maak geen ruzie) (Susters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
