33 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `rec`
- a contrecoeur (=met tegenzin)
- als de rechte Adam komt gaat Eva mee (=gezegd van `n meisje dat liever niet wil trouwen)
- averechts uitpakken (=helemaal verkeerd aflopen. Tegengesteld uitpakken)
- de rechte man op de rechte plaats (=de juiste man voor de juiste taak)
- de rechte weg is de beste (=eerlijkheid loont)
- de slaap der rechtvaardigen slapen (=een schoon geweten hebben)
- de verloren zoon is terecht (=wat (of wie) al lang verloren was, is teruggevonden)
- driemaal is scheepsrecht (=de derde keer zal je wel gaan lukken)
- een kat komt altijd op z`n pootjes terecht (=ingewikkelde en vervelende dingen kunnen vanzelf weer voor elkaar komen)
- een kat komt altijd weer op zijn poten terecht. (=uiteindelijk komt het toch weer in orde.)
- een Pietje precies (=iemand die de dingen altijd heel precies wil doen)
- geld dat stom is, maakt recht wat krom is (=mensen kunnen door financiële bevoordeling ertoe gebracht worden om onrecht toe te laten)
- genade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
- het bij het goede/rechte eind hebben (=gelijk hebben)
- het hart op de rechte plaats hebben (=eerlijk zijn)
- het is niet om de knikkers maar om het recht van het spel (=het is niet voor persoonlijk voordeel, maar omwille van de rechtvaardigheid)
- het recht in eigen hand nemen (=eigenmachtig optreden)
- iemands rechterhand zijn (=de belangrijkste assistent zijn)
- iets dat krom is recht proberen te praten (=met praten proberen een fout iets goeds te laten lijken)
- iets rechtzetten (=na een fout deze goed maken)
- laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet (=als je een ander geld geeft kun je dat beter stilhouden want anderen hoeven het niet te weten)
- lijnrecht tegenover iets staan (=volledig het omgekeerde zijn of denken)
- op je pootjes terecht komen (=het komt vanzelf wel voor elkaar)
- op rechte wegen gaan (=niet zondig leven)
- precies in mijn straatje zijn (=me precies goed uitkomen op het juiste moment)
- proberen is het naaste recht. (=je kunt iets altijd proberen.)
- recht door zee gaan (=altijd eerlijk blijven/zijn)
- recht en slecht (=eenvoudig en eerlijk)
- recht in zijn schoenen lopen/staan (=eerlijk zijn, niets misdaan hebben)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- recht voor zijn raap (=zonder omwegen gezegd)
- rechter in eigen zaak zijn (=zijn eigen zaak kunnen beoordelen)
- waar niets is verliest de keizer zijn recht (=van wie niets heeft, kan men niets vorderen)
93 betekenissen bevatten `rec`
- de baron spelen (=(onterecht) baas spelen)
- met zijn gat in de boter vallen (=(onverwacht) goed terechtkomen)
- met zijn neus in de boter vallen (=(Onverwacht) goed terechtkomen)
- op de vingers kijken (=(Op een vervelende manier) scherp toezien hoe iemand iets doet, zodat elke fout direct opgemerkt wordt)
- in de schoenen schuiven (=(vaak onterecht) beschuldigen)
- bakkerskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitoefent, besteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- alles malletje naar malletje doen/maken (=alles steeds weer op precies dezelfde manier doen)
- wie de pot breekt betaalt de scherven (=de veroorzaker van schade moet de situatie zelf rechtzetten.)
- lik op stuk (=direct afstraffen)
- op stel en sprong (=direct en zonder uitstel.)
- het hart op de tong dragen (=direct zeggen wat iemand denkt, ongeacht of dat slim is of niet)
- zinken als een baksteen (=direct zinken (niet kunnen zwemmen))
- op de man af (=direct, zonder omwegen)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- het beestje bij zijn naam noemen (=duidelijk en precies zeggen hoe je over iets of iemand denkt; precies zeggen hoe iets zit)
- een Frans compliment. (=een compliment wat niet zo oprecht of positief is als het aanvankelijk leek)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- je in het hol van de leeuw wagen (=een groot risico nemen , rechtstreeks bij de vijand te rade gaan)
- het hart op de goede plaats hebben (=een oprecht en menslievend karakter hebben)
- de vierschaar spannen. (=een rechtzitting houden. (vierschaar = middeleeuws gerechtelijk bestuur))
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- de rapen zijn gaar (=er is een probleem waar direct iets aan gedaan moet worden)
- onder de schoenzolen schrijven (=ergens niets van terecht komen)
- ergens verzeild raken (=ergens onbedoeld terechtkomen)
- korte rekeningen maken lange vriendschappen. (=financiële geschillen moet je direct oplossen)
- geen grond houden (=geen steek houden - niet correct zijn)
- het is niet om de knikkers maar om het recht van het spel (=het is niet voor persoonlijk voordeel, maar omwille van de rechtvaardigheid)
- iets naar zijn hand zetten (=het precies (laten) doen zoals hij wil)
- in de roos schieten (=het precies goed raden/doen)
- fiat justitia (=het recht moet zegevieren)
- fiat justitia et pereat mundus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld)
- wat de boer niet kent, dat vreet hij niet (=hij wenst uitsluitend gerechten te nuttigen die hij reeds kent)
- ter wereld is er geen dodelijker venijn, dan vriend te schijnen en vijand te zijn (=hoed je voor onoprechte vrienden)
- een Pietje precies (=iemand die de dingen altijd heel precies wil doen)
- wie het grootste hoofd heeft, moet de grootste hoed hebben (=iemand die het recht heeft op het grootste deel, moet dat ook krijgen)
- een man van de klok zijn (=iemand die steeds precies op tijd is)
- iemand een bril op de neus zetten (=iemand terechtwijzen of dwingen gehoorzaam te zijn)
- er geen speld tussen kunnen krijgen (=iets klopt precies, geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen)
- op de pof komen (=iets kopen zonder direct te betalen)
- onbekend maakt onbemind (=iets wat nog onbekend is, kan ook niet geapprecieerd worden)
- aan de bedelstaf raken (=in een situatie terechtkomen waarin je geen geld of bezittingen meer hebt)
- via de achterdeur (=indirect, onopgemerkt, stiekem)
- je bedje is gespreid (=je komt in een situatie terecht waarin alles al voor je geregeld is)
- je kunt wel dansen, ook al is het niet met de bruid (=je kunt je best amuseren ook al is het niet altijd precies wat je zou willen)
- Jantje lacht en Jantje huilt (=kind dat vaak huilt maar direct ook weer lacht)
- jong bier moet gisten (=kinderen hebben recht op plezier)
- de wind van voren krijgen (=kritiek krijgen, direct gezegd worden wat er mis is)
- er blijft veel aan maat en strijkstok hangen (=lang niet alles komt op zijn plaats terecht)
- laten we elkaar geen mietje noemen (=laten we precies zeggen hoe we denken over de ander)
- wat de vrouw graag mag, eet de man elke dag. (=mannen eten wat hun vrouw kookt, ook als het niet hun favoriete gerecht is)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
