9 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `het ze`
- alle baat helpt zei de schipper, en hij blies in het zeil (=alle beetjes helpen)
- een oog in het zeil houden (=in de gaten houden)
- een oogje in het zeil houden (=alert zijn)
- een reef in het zeil doen (=besnoeien in de uitgaven, bezuinigen)
- het zeil (hoog) in de top halen (=een grootse vertoning weggeven)
- het zeil in top zetten (=een zo goed mogelijke vertoning weggeven)
- het zeil strijken (=het opgeven / flauw vallen / van iemand verliezen)
- iemand in het zeer tasten (=bij iemand de gevoelige plek raken)
- tegen het zere been schoppen (=een pijnlijke opmerking maken over iets wat gevoelig ligt)
13 betekenissen bevatten `het ze`
- wie zwijgt, stemt toe (=als je het ergens niet mee eens bent, moet je het zeggen)
- twee geloven op een kussen daar slaapt de duivel tussen (=als twee personen van een verschillend geloof trouwen, gaat het zelden goed)
- de broek aan hebben (=de baas spelen (van een vrouw over haar man), het voor het zeggen hebben)
- aan de touwtjes trekken (=de baas zijn, alles regelen, het voor het zeggen hebben)
- een hoge toon aanslaan (=doen alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
- met een rode letter aangetekend staan (=duidelijk vermeld , zodanig dat het zeker niet vergeten wordt)
- advocaat van de duivel spelen (=een mening geven waar je het zelf niet mee eens bent, maar die je geeft om reacties uit te lokken)
- feestelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- iets uit de eerste hand hebben (=ergens zelf bij zijn geweest of hebben gehoord van iemand die het zelf heeft meegemaakt)
- oude schoenen wegwerpen voor men nieuwe heeft (=het onzekere voor het zekere nemen)
- de lakens uitdelen (=het voor het zeggen hebben, de baas spelen)
- doe wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- met andermans kalf ploegen (=terwijl je de hulp van een ander gebruikt, doen alsof je het zelf alleen gedaan hebt)
10 dialectgezegden bevatten `het ze`
- daaj hèt ze nimmei allemoeël oppen raaj (=zij is gek) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae hèt ze ziëker ërgens van de stroët gerop (=waar heeft ze die wel gevonden) (Munsterbilzen - Minsters)
- Dae vink (ze)
dae hét ze nie op n raai
dae mis ter e paor (=Die is niet goed wijs) (Bilzers)
- die het ze achter d'elleboog'n (=die is niet te vertrouwen) (Westerkwartiers)
- hij het ze achter d'elleboog'n (=hij is achterbaks) (Westerkwartiers)
- hij het ze achter de elleboog'n (=hij is niet te vertrouwen) (Westerkwartiers)
- hij was gek op die vrouw (=dae hèt ze been onder zen K autgeloope vër dat vroomes) (Munsterbilzen - Minsters)
- hij zel ze mores leer' n (=hij zal het ze betaald zetten) (Westerkwartiers)
- ielke gek hèt ze gebrek (=aan iedereen mankeert wel wat) (Munsterbilzen - Minsters)
- wat daaj èn hërre kop hèt, hèt ze nie èn hër Ko... (=haar wil is wet) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen