Eén spreekwoord bevat `ganse`
- met je hoed in je hand kom je door het ganse land (maar met je pet op je test kom je er ook best) (=met beleefdheid kun je veel bereiken)
29 dialectgezegden bevatten `ganse`
- 'T es giële dagen bytt'n en bass'n (=ganse dagen is het gesnauw en gebeten) (Harelbeeks)
- aste koeëletraajn verbij wor, moeste vër ganse tüp kiëlkes gon raope wo van de traajn worre gevalle (=onze kolenvoorraad werd aangevuld door het rapen van stukjes kolen die van de trein donderden) (Munsterbilzen - Minsters)
- baeter dat de viëgël den heile daog fleete, dan dat mën fleet den heilen daog voëgëlt (=liever dat de vogels de ganse dag fluiten dan dat mijn madam (fluit) de ganse dag vogelt) (Munsterbilzen - Minsters)
- daaj deed van den heilen daog genen doef (=zij doet de ganse dag niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- daaj hèt gesloeëpe waaj nen os (=zij heeft de ganse nacht gesnurkt) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae deed den heilen daog niks aanëster as z¨n kl...sjoerë (=hij zit de ganse dag op zijn lui gat) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae kraajg ët zwiël onder zën érm van de sjöppëstiël (=hij rust de ganse dag op zijn schup, doet geen klap) (Munsterbilzen - Minsters)
- das nen heilen oremus (=dat is en ganse litanie, een hele opdracht) (Munsterbilzen - Minsters)
- de godsgenojëtëge daog op zën lui kl...ligge (=de ganse dag niks verrichten) (Munsterbilzen - Minsters)
- de raenger vult mèt ganse bèk autte loch (=de regen valt met bakken uit de lucht) (Munsterbilzen - Minsters)
- den heile santekroeëm (santeboetik) (=alles (de ganse boel)) (Munsterbilzen - Minsters)
- die hebbe eine ganse koedeljach (=die hebben veel kinderen) (Venloos)
- Es jederein veur zien eige deur kaert, is de ganse sjtraot reen (=Als ieder zijn eigen stoep veegt, is de hele straat schoon) (Sittards)
- heeël zun santeboetiek (=zijn ganse hebben en houden) (Brugs)
- Lik zen eege hiëfke sjaun te glore, dan zal t onkraud van de geboere dich nie bekore (=Als iedereen voor zijn eigen deur keert, is de ganse straat schoon) (Bilzers)
- Maar mit je pet op je test kojje d'r ok best. (=Met de hoed in de hand komt men door 't ganse land.) (Zaans)
- mê heeël zun santeboetiek (=met zijn ganse hebben en houden) (Brugs)
- mèt ut ganse geneuks of met alle höbbe en houwe (=met het hele hebben en houwen) (Berg en Terblijts)
- nen eljen emmer petetten oan énnen buist en da fleus tegen de zitterse steweg (=een ganse emmer aardappelen aan één struik en dat straks tegen de zittaartse steenweg) (Meerhouts (Gestel))
- Noë nen oëved zaupe, maug ich nogés trop kraupe (=Als mensen dronken zijn kunnen ze de ganse wereld aan) (Bilzers)
- Pak dich ging ganse koo, es-te an ee glaas milk genóg has. (WT) (=Neem niet alles, als je aan een stuk genoeg hebt) (Mechels (NL))
- raengel väör acht ore zal noeëts de ganse daag dore (=ook al start de dag slecht, het weer zal vast beter worden) (Heitsers)
- Van 't ganse vèrke vraete (=Aan alles meedoen, alles meemaken) (Roermonds)
- van ensj tenenje (=over de ganse lengte (van vb een stuk land, een tuin) (Leeds)
- vaneinsteins (=over de ganse lijn) (Brugs)
- waaj vër nog joenk worre moeste vër èn de bës on de deense waajers ganse zek foenkelhoot, sjots en denneknüp gon raope (=in onze jeugdjaren moesten we van onze ouders heel wat zakken kleinhout, boomschors en dennenappels gaan rapen) (Munsterbilzen - Minsters)
- wiltet èn juli nie heete, dan zulste èn augustes wol zweete (=geeft begin juli regen, dan valt de ganse maakt tegen) (Munsterbilzen - Minsters)
- Ze hee vanesteneinden liggen zougen. (=Ze heeft de ganse weg aan het zeuren geweest.) (Bevers)
- zen heil hébben en haage (=zijn ganse bezit) (Bilzers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
