45 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `erst`
- aan een oud dak moet je veel herstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aan het verstand brengen (=duidelijk maken)
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- als hamerstuk behandelen (=het voorstel zonder discussie aannemen)
- ambt geeft verstand. (=een baan gekregen hebben zonder er iets van af te weten)
- boerenverstand (=zonder scholing toch slim zijn)
- de eerste klap is een daalder waard (=een goed begin is het halve werk)
- de eerste stoot opvangen (=de eerste problemen opvangen)
- de eerste viool spelen (=het hoogste woord hebben en de baas spelen)
- de voorsten doen wat de achtersten niet mogen (=wie eerst komt is in het voordeel)
- een goed verstaander heeft maar een half woord nodig (=voor een goed verstaander is een kleine aanwijzing genoeg)
- een groene Kerstmis een witte Pasen. (=als Kerst warm is wordt Pasen koud)
- een Kampersteur (=een domme streek)
- eerst in de boot keur van de riemen (=wie eerst komt, kan eerst kiezen)
- eerst komt het eten dan de moraal. (=overleven is belangrijker dan het volgen van regels.)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- het achterste van je tong (niet) laten zien (=zich (niet) meteen laten kennen; (n)iets verbergen)
- het achterste voor (=omgekeerd)
- het eerste gewin is kattengespin (=wie het eerste spelletje wint, verliest soms alle volgende spelletjes)
- het onderste uit de kan willen (=het uiterste willen)
- het verstand komt met de jaren (=naarmate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger)
- iets uit de eerste hand hebben (=ergens zelf bij zijn geweest of hebben gehoord van iemand die het zelf heeft meegemaakt)
- in het eerst (=aanvankelijk)
- je verstand gebruiken (=het verstandig aanpakken)
- met het verstand van een garnaal (=erg weinig verstand, erg dom)
- met iemand niet willen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- mijn verstand staat er bij stil (=dat begrijp ik helemaal niet)
- op de achterste benen/poten staan (=zeer verontwaardigd of boos zijn.)
- op de eerste april zendt men de gekken waar men wil (=op 1 april worden grappen uitgehaald)
- op de magerste paarden bijten de dazen. (=arme mensen hebben vaak pech)
- op je achterste zolder jagen (=beledigen, bang maken)
- overstag gaan (=na aandringen/lang er mee wachten toegeven)
- overstag raken (=de wind van voren krijgen)
- van iets zoveel verstand hebben als een koe van saffraan eten (=ergens geen verstand van hebben)
- verstand hebben van gekookt eten. (=ergens verstand van hebben.)
- verstand op nul zetten (=niet nadenken en gewoon handelen.)
- verstek laten gaan (=niet komen opdagen)
- voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten (=tegen minimale kosten maximaal voordeel verlangen)
- wat men afdingt is het eerst betaald (=als men het goedkoop krijgt, is het vlugger betaald)
- wie een paard uit de wei wil halen, moet het beest niet eerst met het halster tegen de kop slaan. (=je bereikt meer met vriendelijkheid, dan met strengheid)
- wie eerst komt eerst maalt (=wie eerst komt krijgt het beste)
- wie het eerst komt, het eerst maalt (=het wordt toegekend aan degene(n) die het eerst komt)
- wie het onderste uit de kan wil hebben die valt het lid op de neus (=wie altijd het uiterste wil, krijgt uiteindelijk niets)
121 betekenissen bevatten `erst`
- de kat de bel aanbinden (=als eerste een begin maken aan iets moeilijks (een lastige klus of een ingewikkeld gesprek))
- de spits afbijten (=als eerste ergens aan beginnen aan iets moeilijks)
- een groene Kerstmis een witte Pasen. (=als Kerst warm is wordt Pasen koud)
- de pastoor gaat voor en de dominee loopt met hem mee (=altijd eerst de machtige mensen, dan de mindere mens)
- het is daar armoe troef (=daar heerst grote armoede)
- de eerste stoot opvangen (=de eerste problemen opvangen)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- de vrucht der ervaring rijpt niet aan jonge takken (=de verstandigste opmerkingen komen van oudere mensen)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond verstand)
- de gekken krijgen de kaart (=dwaze en onverstandige mensen krijgen hun gelijk of ze dat hebben of niet)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkerste eten op tafel zetten)
- een wig drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- een wigge drijven tussen (=een splitsing of misverstand bewerken)
- dat is een kwal (=een uiterst vervelend persoon)
- het vuur uit de sloffen lopen (=een uiterste inspanning leveren door hard te lopen)
- een paardenmiddel (=een uiterste remedie)
- een schot voor de boeg (=een uitspraak of vraag als eerste aanzet tot een gesprek of discussie (eigenlijk: een waarschuwingsschot))
- wie plast tegen de kerk, gaat gevaarlijk te werk (=een wandaad met verstrekkende gevolgen)
- ruggespraak houden (=eerst ergens over moeten overleggen)
- eerst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- de kost gaat voor de baat uit (=eerst moeten er kosten worden gemaakt alvorens men er iets aan verdienen kan)
- je woorden kauwen (=eerst nadenken en dan pas spreken)
- niet over een nacht ijs gaan (=eerst nadenken voor men iets doet - geen risico`s nemen)
- willen weten welk vlees men in de kuip heeft (=eerst willen weten hoe iemand is)
- er een nachtje over willen slapen (=er eerst over na willen denken)
- er geen kaas van hebben gegeten (=er geen verstand van hebben)
- er verstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- er schuilt iets achter (=er is meer aan de hand dan op het eerste gezicht lijkt.)
- daar zitten nogal wat haken en ogen aan (=er zijn meer problemen dan je op het eerste gezicht zou denken)
- de wijsheid in pacht hebben (=erg verstandig zijn of althans doen alsof)
- met het verstand van een garnaal (=erg weinig verstand, erg dom)
- van iets zoveel verstand hebben als een koe van saffraan eten (=ergens geen verstand van hebben)
- van Teeuwes nog Meeuwes weten (=ergens van helemaal geen verstand hebben)
- verstand hebben van gekookt eten. (=ergens verstand van hebben.)
- aan iets blijven hangen (=ergens verstrikt in raken, ermee bezig blijven)
- niet thuis zijn van (=geen verstand hebben van - niet willen weten van)
- aan de beterhand (=genezend, herstellend)
- ze alle vijf bij elkaar hebben (=goed bij zijn verstand zijn)
- vrij buurmans` kind, dan weet je wat je vindt. (=het is verstandig om vast te houden aan wat bekend en vertrouwd is)
- de vis begint te stinken bij de kop (=het loopt het eerst mis bij de leiding)
- het onderste uit de kan willen (=het uiterste willen)
- je verstand gebruiken (=het verstandig aanpakken)
- wie het eerst komt, het eerst maalt (=het wordt toegekend aan degene(n) die het eerst komt)
- er mankeert iets in zijn bovenkamer (=hij is niet goed bij zijn verstand)
- het bloed stolt hem in de aderen (=hij verstijft van schrik)
- iemand in de arm nemen (=iemand de hulp vragen om te ondersteunen)
- een jantje-secuur (=iemand die uiterst nauwgezet werkt)
- de strop om de hals doen (=iemand in uiterste problemen brengen)
- iemand bijspijkeren (=iemand met geld of kennis ondersteunen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
