18 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ena`
- alle molenaars zijn geen dieven (=scheer niet iedereen over dezelfde kam)
- als aan de grond genageld staan (=perplex staan)
- als je je pet ertegenaan gooit dan blijft hij hangen (=dat stukje verfwerk is niet erg vlak uitgevoerd)
- de Hebreeërs bouwden het, maar de Egyptenaren hebben het. (Exodus 1:11-14) (=het vuile werk door anderen opknappen en het resultaat zelf pakken)
- de tijd kent geen genade (=de tijd gaat sneller voorbij dan je denkt)
- genade vinden (=ergens geen straf voor krijgen of iets niet toegerekend worden)
- genade voor recht laten gelden (=de straf kwijtschelden)
- genadebrood eten (=door anderen onderhouden worden)
- hoer en tollenaar zijn onze lieve Heer ook dierbaar (=hoe slecht je afkomst is, God houdt van je)
- iemand de genadeslag geven (=iemand die al in grote moeilijkheden zit nog een probleem erbij geven zodat diegene het niet meer aan kan)
- iets ertegenaan gooien (=ergens geld aan uitgeven)
- in de penarie zitten (=in grote moeilijkheden zitten)
- je penaten ergens vestigen (=zich vestigen (zich ergens thuis voelen))
- je penaten opzoeken (=naar huis gaan)
- men vindt geen molenaar of hij at gestolen koren. (=ieder zoekt zijn voordeel, ook al is het ten koste van anderen.)
- oud mal gaat bovenal (=hoe ouder hoe gekker)
- titanenarbeid verrichten (=erg zwaar werk doen)
- verrijzen als paddenstoelen na een regenachtige dag (=plots tevoorschijn komen)
46 betekenissen bevatten `ena`
- het oor strelen (=aangenaam in de oren klinken)
- kijken als Jonas in de walvis (=benauwd kijken)
- op apegapen liggen (=bijna dood of erg benauwd zijn)
- het koren van de molen zenden (=de klanten wegjagen - zichzelf benadelen)
- homo homini lupus (=de mens benadert zijn medemens als een wolf)
- ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels (=de schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename zaken)
- moet is een bitter kruid. (=dingen die men moet doen kunnen onaangenaam of vervelend zijn.)
- de regen schuwen en in de sloot vallen (=door iets onaangenaams te ontwijken in nog groter problemen komen)
- leven als een god in Frankrijk (=een aangenaam en zorgeloos leven hebben)
- een uiltje knappen (=een dutje doen (zogenaamd een vlinder vangen))
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- de kunst gaat om brood (=een kunstenaar verdient moeizaam z`n brood)
- een lijk in de kast (=een onaangename erfenis)
- rusten aan abrahams` borst (=een rustig, aangenaam leven leiden)
- de gek in de mouw dragen (=eigenaardigheden verbergen voor anderen)
- heb het hart eens (=heb de moed om dat te doen. (Eigenlijk: als je dat doet, zal ik je ongenadig straffen))
- `t Is gelijk of men van/door de kat of de kater/hond gebeten wordt (=het maakt niet uit hoe of waardoor je benadeeld bent geweest)
- door de zure appel (heen)bijten (=het onaangename doen of over zich heen laten gaan)
- een kort liedje is gauw gezongen (=het onaangename gaat snel genoeg voorbij)
- het hoge woord is er uit (=het onaangename is gezegd)
- het harde woord moet eruit (=het onaangename moet gezegd worden)
- van tijd noch uur weten (=hoegenaamd niet weten hoe laat het is - altijd te laat komen)
- iemand de zwartepiet toespelen (=iemand benadelen)
- iemand vol lood pompen (=iemand genadeloos neerschieten)
- een koopje leveren (=iets onaangenaams doen)
- op je dak krijgen (=iets onaangenaams krijgen)
- een potje te vuur hebben staan (=iets onaangenaams te verwachten hebben)
- uitstel van executie (=iets onaangenaams wordt tijdelijk uitgesteld Later gaat dit toch nog gebeuren)
- rozen op het pad strooien. (=iets veraangenamen.)
- er op hameren (=iets voortdurend benadrukken)
- nood zoekt list. (=in benarde situaties worden ongebruikelijke oplossingen gevonden)
- in de pekel (=in de penarie)
- in de pee zitten (=in de penarie zitten)
- in de p zitten (=in de penarie zitten)
- een kat in het donker/nauw maakt rare sprongen (=in een benarde situatie doet men vreemde dingen)
- je in de vingers snijden (=jezelf (onbedoeld) benadelen)
- je in de eigen voet schieten (=jezelf benadelen)
- nieuwe messen snijden scherp (=met iets (iemand) nieuws is het aangenaam werken)
- het is niet iedereen gegeven ajuin met droge ogen te schillen (=niet iedereen doet het onaangename met de glimlach)
- je weerga niet hebben (=ongeëvenaard zijn)
- bitter in de mond maakt het hart gezond (=ook wat minder aangenaam is, kan gezond of goed zijn)
- de vuile was buiten hangen (=over onaangename zaken spreken met buitenstaanders)
- van twee kwaden de beste kiezen (=uit twee onaangename dingen de minst slechtste kiezen)
- van achter de koeien/ploeg komen (=van boerenafkomst zijn)
- de ene kraai pikt de andere de ogen niet uit (=ze benadelen elkaar niet)
- als een pareltje in het goud zitten (=zich tussen aangename personen (buren) bevinden)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
