27 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en om`
- als twee honden vechten om een been loopt de derde ermee heen (=als twee mensen ruzie maken, profiteert een derde ervan.)
- bouw geen molen om een bak zaad (=voor een kleinigheid moet men teveel moeite doen.)
- de alfa en omega (=het begin en het einde)
- de haring braden om de hom of kuit (=iets opofferen om een kleinigheid)
- de lenden omgorden (=je gereedmaken)
- de rollen omkeren (=wat de een normaal doet doet de ander nu en andersom)
- een bliek (spiering) uitgooien om een snoek te vangen (=met zo min mogelijk kosten proberen maximale winst te behalen)
- een put maken om een andere te vullen (=met de ene lening de vorige afbetalen)
- een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen (=iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen)
- een stok vinden om de hond te slaan (=om maar iemand te kunnen bekritiseren een nadelig punt vinden)
- een taling uitzenden om een eendvogel te vangen (=een kleinigheid opofferen om iets belangrijks terug te krijgen)
- eruit zien om door een ringetje te halen (=er keurig uitzien)
- geen been hebben om op te staan (=geen enkele verantwoording kunnen geven)
- geen nagel hebben om zijn gat te krabben (=heel erg arm zijn)
- iets zeggen om de kool (=iets zeggen voor de grap)
- je kan geen omelet maken zonder eieren te breken (=soms moet men iets verliezen om een hoger doel te bereiken)
- je kan niet alle meisjes haten om één (=als je bent getrouwd wilt dat niet zeggen dat vrouwen je niet meer interesseren)
- naar zijn hielen omzien (=aan vluchten denken)
- rijden en omzien (=verderdoen maar ook opletten)
- spelen om des keizers baard (=spelen om de eer)
- twisten om des keizers baard (=om kleinigheden ruzie maken)
- vechten dat de kraaien om de brokken komen (=hevig vechten)
- vechten om `s keizers baard (=vechten om niets)
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
- wie met honden omgaat, krijgt vlooien (=wie in slecht gezelschap verkeert, neemt slechte gewoonten over)
- ze trekken om het langst (=ze willen beide winnen)
- zoveel geven om iets als een boer om een kers (=er totaal niets om geven)
96 betekenissen bevatten `en om`
- het zwaard aangorden (=(zich klaarmaken om) de strijd aan (te) binden)
- de barricades opgaan (=actie voeren om iets voor elkaar te krijgen of juist tegen te houden)
- geld stinkt niet (=alle manieren om aan geld te komen zijn toegestaan)
- het hart in de schoenen zinken (=alle moed en hoop verliezen om problemen op te lossen)
- kromme sprongen maken (=alle moeite doen om zich uit een situatie te redden)
- geen middel onbeproefd laten (=alles proberen om een doel te bereiken.)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toestemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- een geplaveide weg is des duivels oorkussen (=als je niets doet en lui bent, doe je ook niks goeds / mensen die zich vervelen omdat ze niets te doen hebben, kunnen tot de slechts dingen komen daardoor)
- meeuwen op het land, onweer aan het strand. (=als meeuwen het binnenland intrekken omdat er slecht weer op zee is)
- armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om rond te komen)
- in februari klagen de boeren het minst. (=boeren klagen altijd maar februari heeft de minste dagen om in te klagen (grapje))
- lach als je begraven wordt (=dat is geen reden om te lachen)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- fris gewaagd is half gewonnen (=de moedigste heeft de meeste kansen om iets te winnen)
- alle zeilen bijzetten (=de uiterste best doen om iets toch te bereiken)
- je schaapjes op het droge hebben (=de zaken op orde hebben of voldoende hebben om niet meer te hoeven werken)
- tussen die twee was er geen chemie (=die twee mensen hadden te veel karakterverschillen om goed te kunnen samenwerken)
- zoete broodjes bakken (=dingen zeggen om een goede indruk achter te laten bij mensen met invloed)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- een taling uitzenden om een eendvogel te vangen (=een kleinigheid opofferen om iets belangrijks terug te krijgen)
- een nieuwe bron aanboren (=een nieuwe manier vinden om iets te krijgen)
- een zwaluw maakt de lente niet (=een omstandigheid laat nog geen eindconclusie toe)
- het gras is altijd groener bij de buren (=er is altijd iets te vinden om jaloers op te zijn)
- er een balletje over opgooien (=er voorzichtig over beginnen te praten om erachter te komen wat anderen ervan vinden)
- er zijn vele wegen die naar Rome leiden (=er zijn meerdere manieren om iets te doen)
- alle wegen leiden naar Rome (=er zijn veel manieren om je doel te bereiken / de uitkomst is altijd hetzelfde)
- hemel en aarde bewegen (=ergens alles aan doen om het gedaan te krijgen (bv van iemand))
- het hoofd boven water houden (=financieel rondkomen, juist genoeg geld hebben om te kunnen leven)
- stad en land aflopen. (=geen moeite sparen om iets te bereiken)
- in goede dorpen zijn/geraken (=genoeg verdiend hebben om niet meer te hoeven werken)
- weer in het zadel helpen (=helpen om weer door te kunnen gaan)
- iets uit het hoofd laten (=het vaste voornemen hebben om iets na te laten, iets niet doen)
- elk hart heeft zijn smart. (=iedereen heeft zijn eigen zorgen om iets)
- iemand op het matje roepen (=iemand bij zich laten komen en om uitleg vragen waarom iets zo gedaan is)
- iemand in de arm nemen (=iemand de hulp vragen om te ondersteunen)
- iemand het brood uit de mond nemen/stoten (=iemand het onmogelijk maken om in eigen inkomen te kunnen voorzien)
- iemands bloed wel kunnen drinken (=iemand niet mogen en daardoor alles doen om die persoon te hinderen)
- iemand in de wielen rijden (=iemand tegenwerken om te zorgen dat het mis gaat)
- iemand op de proef stellen (=iemand testen om te zien of die te vertrouwen is of het aan kan)
- een knoop in zijn zakdoek leggen (=iets doen om ergens zeker aan herinnerd te worden)
- van zijn mast een schoenpin maken (=iets goeds bederven om iets van weinig waarde te bekomen)
- iets niet met zijn geweten overeen kunnen brengen (=iets niet kunnen doen omdat men het niet goed vindt)
- iets beneden zijn waardigheid achten (=iets niet willen doen omdat men vindt dat men een betere taak waard is)
- de haring braden om de hom of kuit (=iets opofferen om een kleinigheid)
- met wortel en tak uitroeien (=iets volledig bestrijden om er geen last meer van te hebben)
- met een metworst naar een zij spek gooien (=iets weinig waardevols opofferen om iets waardevols terug te krijgen)
- nood leert bidden (=in nood leert men anderen om hulp vragen)
- je met hand en tand verzetten (=je heftig verzetten en er alles aan doen om het niet te laten doorgaan)
- je druk maken over (=je kwaad maken om, je aantrekken van)
- wie maaien wil moet zaaien (=je moet er iets voor doen om iets te verkrijgen)
Eén dialectgezegde bevat `en om`
- giene noagol en om oan zijn gat te scharte (=arm zijn) (Gents)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
