13 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en doen`
- de moed in de schoenen doen zinken (=wanhopig worden en de moed verliezen)
- de voorsten doen wat de achtersten niet mogen (=wie eerst komt is in het voordeel)
- denkt aleer gij doende zijt en doende denkt dan nog. (Guido Gezelle) (=maak een plan alvorens ergens aan te beginnen, en stel tijdens de activiteit het plan bij indien nodig)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- er is geen doen aan (=hij is niet te overtuigen, niets kan helpen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- er zijn maal wel mee kunnen doen (=er wel mee toekomen)
- ergens geen kwaad kunnen doen. (=een zeer positieve reputatie hebben ongeacht wat je doet)
- geen mond open doen (=niets zeggen)
- goed zijn woord kunnen doen (=een vlotte prater zijn)
- iets uit de doeken doen (=iets uitleggen)
- iets voor geen goud willen doen (=iets absoluut niet willen doen)
- zeggen wat je doet en doen wat je zegt (=proactief communiceren en je houden aan toezeggingen)
41 betekenissen bevatten `en doen`
- je vergalopperen (=al te snel iets willen doen)
- zo vrij als een vogeltje in de lucht (=alles kunnen doen en laten wat iemand wil)
- de grote vissen eten de kleine (=de ondergeschikten moeten doen wat de baas zegt / het slachtoffer worden van overmacht.)
- volle krop, dolle kop. (=dronken mensen doen gekke dingen)
- dwazen en gekken schrijven hun namen op deuren en hekken (=dwazen doen gekke dingen)
- gekken en dwazen schrijven hun namen op deuren en glazen (=dwazen doen gekke dingen)
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een financieel goede - maar misdadige - zaak kunnen doen)
- het varkentje wassen (=een klusje wel even doen)
- er geen houvast aan hebben (=er weinig mee kunnen doen)
- er is geen zalf aan te strijken (=ergens niets aan kunnen doen of geen enkel zinvol advies mogelijk voor iemand)
- in het verdomboekje staan (=geen goed meer kunnen doen)
- het huisje bij het schuurtje houden/laten (=geen onnodige uitgaven doen)
- naar de maan reiken (=het onmogelijke willen doen)
- de maan met de handen willen grijpen (=het onmogelijke willen doen)
- er een handje van hebben (=hinderlijke gewoonte, als iemand de kans ergens toe ziet die ook nemen, een ander het werk laten doen)
- iets voor geen goud willen doen (=iets absoluut niet willen doen)
- er je eigen plasje overheen doen (=iets een beetje veranderen zodat helemaal naar je zin is. In werksituaties kan dit soms uit de hand lopen, als er veel belanghebbers zijn die allemaal hun eigen plasje over een document willen doen. Het kan dan resulteren in een onleesbare tekst.)
- er slag van hebben (=iets handig kunnen doen)
- iets niet met zijn geweten overeen kunnen brengen (=iets niet kunnen doen omdat men het niet goed vindt)
- iets beneden zijn waardigheid achten (=iets niet willen doen omdat men vindt dat men een betere taak waard is)
- tekortschieten (=iets onvoldoende hebben of kunnen doen)
- willen vliegen eer men vleugels heeft (=iets willen doen nog voor men het geleerd heeft)
- het ijzer smeden als het heet is (=je moet op het juiste moment de kansen grijpen en dingen doen)
- tel uit je winst (=kijken en doen waar je het meeste voordeel bij hebt, `zie je wel!`)
- een speld heeft ook een kop. (=kinderen doen het liefst wat ze zelf willen)
- in het schuitje zitten en mee moeten varen (=mee moeten doen, zich niet meer kunnen terugtrekken)
- voor het opscheppen hebben (=meer dan genoeg hebben, zonder er iets voor te moeten doen)
- hoger willen vliegen dan men kan (=meer willen doen dan men kan)
- met vuur spelen (=met gevaarlijke dingen laks omgaan, gevaarlijke dingen doen)
- geen voet verzetten (=niet bewegen - niets willen doen)
- niet goed bij zijn hoofd zijn (=niet goed wijs zijn, gekke dingen doen)
- de daad bij het woord voegen (=onmiddellijk doen wat men zegt te zullen doen)
- bekeken zijn (=op orde zijn, niets meer aan hoeven doen)
- poeha maken (=overdreven doen of drukte maken)
- van god noch zijn gebod weten (=slechte dingen durven doen)
- je kruit verschoten hebben (=uitgeput zijn, niets meer kunnen doen)
- slapende rijk worden (=veel geld verdienen zonder er iets voor te moeten doen)
- het zo druk hebben als een klein baasje (=veel kleine karweitjes moeten doen)
- de Breeveertien opgaan (=verkeerde dingen doen)
- spreeuwen willen wel kersen eten, maar geen bomen planten. (=wel van alles willen profiteren, maar er niets voor willen doen.)
- woorden zijn dwergen, daden zijn bergen (=woorden doen weinig, daden maken het verschil)
2 dialectgezegden bevatten `en doen`
- ze benn'n met 't zulfde sop overgoot'n (=ze denken en doen het zelfde) (Westerkwartiers)
- zegg'n en doen is twee (=er is verschil tussen zeggen en doen) (Westerkwartiers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
