125 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `eel`
- aan een balk, die uit het bos gehaald wordt, moet veel gehakt worden, voor hij in het huis past (=in een religieuze groep, vereniging, etc,: je kunt leden uit een gemeenschap winnen, maar hun moet wel geleerd worden zich aan te passen)
- aan een oud dak moet je veel herstellen (=verouderde zaken vergen nu eenmaal onderhoud)
- aan het klokzeel hangen (=bekend maken)
- als je veel eet, dan ben je lelijk als je dood bent. (=waarschuwing tegen te veel eten.)
- dat scheelt een slok op een borrel (=dat scheelt heel wat)
- de baard in de keel hebben (=overgang van kinderstem naar volwassen stem)
- de bijl naar de steel werpen (=iets geheel opgeven)
- de hoek in de keel hebben (=verliefd zijn)
- de keel kost veel (=herhaalde dronkenschap leidt tot armoede)
- de mug uitzuigen en de kameel doorzwelgen (=de onschuldige straffen en zelf schaamteloos zondigen)
- de speelman zit op het dak (=ze zijn pas gehuwd, hebben nog geen zorgen)
- de tijd heelt alle wonden (=na lange tijd zal de pijn vanzelf over gaan)
- de wereld is een pijp kaneel ieder likt eraan maar krijgt niet veel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- de wereld is een schouwtoneel elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- die heeft een graat in z`n keel (=hij is (spreekt) bekakt)
- een brok in de keel krijgen (=emotioneel aangedaan zijn)
- een geeltje van de plank nemen (=een oude preek herhalen)
- een hark zonder steel (=iets waardeloos)
- een heel alfabet (=een heleboel)
- een keel als schuurpapier hebben (=een erg droge keel (keelpijn) hebben)
- een keel opzetten (=hard schreeuwen)
- een krop in de keel hebben (=emotioneel aangedaan zijn)
- een leven als een oordeel (=een verschrikkelijk lawaai)
- een Salomonsoordeel vellen (=met een heel vraagstuk een zeer wijze en goede beslissing nemen)
- een vogel zingt zowel van armoe als van weelde. (=je kan positief zijn onder alle omstandigheden)
- er blijft veel aan maat en strijkstok hangen (=lang niet alles komt op zijn plaats terecht)
- er gaan veel makke schapen in een hok (=met inschikkelijke mensen is meer mogelijk)
- er geen spaan van heel laten (=iets compleet vernielen)
- er part noch deel aan hebben (=er niets van weten of niet aan deelgenomen hebben)
- er wordt een erfenis verdeeld. (=gezegd als iets erg lang duurt)
- gedeeld geheim, verloren geheim. (=als je een geheim doorvertelt is het geen geheim meer)
- gedeelde smart is halve smart (=als je over problemen praat, dan kan je het makkelijker verwerken / door de problemen/ellende van een ander is het gemakkelijker de eigen problemen/ellende te dragen)
- geheel oog zijn (=heel goed opletten)
- geheel oor zijn (=heel goed opletten - goed luisteren)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens heel veel van hebt)
- goed voorbeeld doet goed volgen (=als je zelf op de goede manier handelt, nemen anderen dat vanzelf over)
- groen en geel voor de ogen worden (=duizelen en/of erg van schrikken)
- heel wat in zijn mandje hebben (=veel geleerd hebben, veel weten)
- heel wat op zijn kerfstok hebben (=veel dingen misdaan hebben (afgeleid van het gebruik om schulden bij een café te registreren door kerfjes in een stok te snijden))
- het de keel uithangen (=ergens genoeg van hebben)
- het is een kwade wind die niemand voordeel brengt (=er is altijd wel iemand die van de omstandigheden weet te profiteren)
- het is een Spaans bordeel. (=het is een chaotische wanorde)
- het is of de drommel er mee speelt. (=zo veel tegenslagen dat het absurd wordt)
- het leeuwendeel van iets krijgen (=het grootste aandeel van iets krijgen)
- het mes op de keel zetten (=onder sterke druk zetten)
- het scheelde maar een haartje (=dat ging maar net goed)
- het scheelt hem in zijn bovenverdieping (=hij is niet goed wijs)
- het scheelt hem onder de muts. (=hij is niet helemaal goed wijs)
- het water is veel te diep (=hij durft het niet aan)
- het zijn sterke benen die de weelde kunnen dragen (=wie in weelde leeft moet oppassen om niet op het slechte pad te raken)
483 betekenissen bevatten `eel`
- haarscherp (=(van een afbeelding) getrouw tot in fijne details)
- bij iemand nog wel kunnen schoolgaan (=aan iemand nog een voorbeeld kunnen nemen)
- een kleine aardappel moet je niet schillen (=aan mensen die weinig geld hebben, moet je niet veel geld vragen)
- gepokt en gemazeld zijn (=al veel ervaring hebben)
- als het in de kajuit regent ,druipt het in de hut (=als de baas problemen heeft, krijgen ook de ondergeschikten hun deel)
- mal moertje mal kindje (=als de moeder te veel toegeeft zal het kind niet deugen)
- aan een boom zo vol geladen, mist men een twee pruimpjes niet (=als er van iets grote hoeveelheden zijn, kan er wel wat gemist worden)
- een vliegende kraai/vogel vangt/vindt altijd wat (=als je er maar op uit gaat, vind je altijd wel wat in je voordeel)
- genoeg voor een heel weeshuis. (=als je ergens heel veel van hebt)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij betrokken bent, geniet je het meeste voordeel ervan)
- wie niet wil, die niet zal (=als je geen interesse hebt, moet je er ook geen deel van uitmaken)
- een goed gelaat is de beste geleidebrief. (=als je knap bent krijg je veel voor elkaar)
- alle havens schutten wind (=als je meedoet deel je mee in de winsten)
- veel varkens maken de spoeling dun (=als je met veel bent, moet je ook met veel delen)
- als de kan vol is, loopt zij over. (=als je te veel drinkt komt het er weer uit)
- wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft (=als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten)
- het is altijd koekoek éénzang (=altijd hetzelfde verhaal vertellen of zelfde voorbeeld geven)
- keur baart angst. (=bang zijn om niet de goede keuze te maken door een teveel aan opties)
- begaan zijn met (=bedroefd zijn omdat het met iemand niet goed gaat, meeleven met)
- je bent om op te eten (met boter en suiker). (=beeldig, snoezig, hartveroverend, snoeperig.)
- breek me de bek niet open (=begin daar maar niet over, want daar kan ik heel veel negatieve dingen over vertellen)
- geen mens is zijn eigen maker. (=beoordeel iemand niet om hun uiterlijk.)
- maak je borst maar nat (=bereid je voor op een zware klus (of op veel tegenstand))
- iemand de oren van het hoofd eten (=bij iemand erg veel eten)
- verbi gratia (=bijvoorbeeld)
- exempli gratia (=bijvoorbeeld)
- verbi causa (=bijvoorbeeld)
- visnamig (=daar is het goed vissen, er zit daar veel vis)
- dat ligt hem in zijn mond bestorven (=daar spreekt hij veel over)
- dat zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- dat is een paal onder water (=dat brengt meer nadeel dan voordeel)
- dat is nog van voor de zondvloed (=dat is al heel oud)
- dat is andere koek (=dat is heel iets anders)
- dat gaat je niet in de kouwe/koude kleren zitten (=dat is heel ingrijpend. Daar ben je niet snel overheen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring))
- daar is geen oogje vet meer op (=dat is niet veel meer waard)
- als een vlag op een modderschuit (=dat is veel te mooi voor die situatie)
- dat kan ik wel in mijn holle kies stoppen (=dat is wel een heel klein beetje)
- dat is ook geen heksen (=dat is wel heel gemakkelijk)
- iets op je lever hebben (=dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden)
- dat is een klontje boter uit zijn pap (=dat kost een flink deel van zijn fortuin)
- een bodemloze put (=dat kost ontzettend veel geld)
- dat scheelt een slok op een borrel (=dat scheelt heel wat)
- koffen en smakken zijn waterbakken (=dat soort dingen kan veel doorstaan)
- de kurk waarop de zaak drijft (=de basis (steun) van het geheel)
- eén onderrok trekt meer dan twee paarden. (=de invloed van een vrouw is heel sterk)
- aan een zijden draadje hangen (=de kansen zijn nog niet verkeken, maar het scheelt erg weinig)
- zo heer zo knecht (=de knechten volgen het voorbeeld van de bazen)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- eerste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- het katje van de baan (=degene die baas speelt)
9 dialectgezegden bevatten `eel`
- As de kassoin' pieten onjn' ze ging op eel bloeit gat nui Skerpeneevel. (=Het is een lichtekooi.) (Teralfens)
- augschèir: eel aur es afgedaun mé en augschèir (=Ze is slecht gekapt) (Lebbeeks)
- désmele: Z'èi mé eel aur in d'n désmele gezeet'n (=Haar haar is in de war) (Lebbeeks)
- ei trekt eel goed op zè vodder (=hij gelijkt heel erg op zijn vader) (Sint-Niklaas)
- ekster: Dèi eel ekster woeint oeëk oeëg (=Een meisje met lange benen) (Lebbeeks)
- en eel dun annukkusnest (=en al de rest ook) (Sint-Niklaas)
- gescheet'n: 't Es eel moier gescheet'n (=Ze lijkt sprekend op haar moeder) (Lebbeeks)
- tieren: Ze tier nor eel vauder (=Ze lijkt op haar vader) (Lebbeeks)
- zijde nui eel op uien kedel gestuikt? (=Ben je nu helemaal gek geworden?) (Deinzes)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
