344 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `cht`
- van twaalf ambachten en dertien ongelukken zijn (=telkens ander werk doen maar er bij geen van allen iets terecht brengen)
- van voren niet weten dat je van achteren leeft (=erg dom zijn)
- van voren niet weten of men van achteren leeft (=erg dom zijn / erg ziek zijn)
- vechten dat de kraaien om de brokken komen (=hevig vechten)
- vechten om `s keizers baard (=vechten om niets)
- vechten tegen de bierkaai (=een gevecht aangaan dat al bij voorbaat verloren is)
- vele handen maken licht werk (=als een karwei samen wordt opgepakt is het snel en gemakkelijk gedaan)
- verbaas u niet, verwonder u slechts (=letterlijk)
- verrijzen als paddenstoelen na een regenachtige dag (=plots tevoorschijn komen)
- via de achterdeur (=indirect, onopgemerkt, stiekem)
- voor de drang der omstandigheden zwichten (=zich naar de omstandigheden schikken)
- voor dood achterlaten (=in de steek laten zonder hoop op herstel.)
- voor geen klein geruchtje vervaard (=niet gauw bang)
- voor halve vracht meevaren (=weinig gewaardeerd worden)
- voor het voetlicht (=in de aandacht)
- voorzichtigheid is de moeder der wijsheid (=doe het voorzichtig, dan komt er geen schade)
- voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast (=door voorzichtig te zijn, gaan tere zaken langer mee)
- waar niets is verliest de keizer zijn recht (=van wie niets heeft, kan men niets vorderen)
- wachten tot je een ons weegt (=onmogelijk lang wachten)
- wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen (=als twee strijdende personen of partijen zich richten op elkaar, kan een ander daarvan profiteren door zich datgene toe te eigenen waar om gestreden wordt)
- wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (=als je je goede naam verliest is die haast niet terug te winnen)
- wie `s nachts gaat vissen moet overdag zijn netten drogen (=wie te veel heeft gedronken is de volgende dag niets waard)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij betrokken bent, geniet je het meeste voordeel ervan)
- wie het laatst lacht, lacht het best (=pas aan het einde kan je zien we gewonnen heeft)
- wie kaatst kan/moet de bal verwachten (=als je een ander plaagt, kun je verwachten dat die jou terug gaat plagen)
- wie zich aan een ander spiegelt spiegelt zich zacht (=wie uit het ongeluk van anderen lering trekt, zal minder ongeluk hebben)
- wie zijn neus schendt schendt zijn aangezicht (=wie zijn goede naam verliest, komt in moeilijkheden)
- zacht gaan en verre zien. (=voorichtig en doordacht te werk gaan)
- zachte heelmeesters maken stinkende wonden (=sommige problemen kunnen niet met zachtheid opgelost worden)
- zachte winters, vette kerkhoven (=zachte winters geven vaak aanleiding tot meer ziekten dan strenge winters)
- zachtgekookt ei (=onheldhaftig persoon)
- zachtjes aan, dan breekt het lijntje niet (=handel voorzichtig, dan mislukt het niet)
- ze achter de mouw hebben (=onoprecht zijn)
- ze staat in haar eigen licht (=ze is trots op zichzelf)
- zo de heer, zo de knecht (=medewerkers gedragen zich net zoals hun leidinggevende)
- zo dicht als een pot zijn (=goed kunnen zwijgen/geheimen bewaren)
- zo dicht als een zeef. (=spottend gezegd van iets met veel zwakke plekken)
- zo dom als het achtereind van een koe/varken (=erg dom)
- zo heer zo knecht (=de knechten volgen het voorbeeld van de bazen)
- zo scheel als de hondenwacht (=zeer scheel)
- zo snel als het licht (=heel snel)
- zo vader, zo zoon (of: Zo moeder, zo dochter) (=kinderen erven de eigenschappen van hun ouders)
- zo vrij als een vogeltje in de lucht (=alles kunnen doen en laten wat iemand wil)
- zwoerd achter je oren hebben. (=doen alsof je iets niet hoort.)
556 betekenissen bevatten `cht`
- over mijn lijk (=ik zal mij daar met alle kracht tegen verzetten)
- voor het voetlicht (=in de aandacht)
- de rijzende/opgaande zon aanbidden (=in de gunst trachten te komen van iemand die succesvol is)
- van je á propos gebracht worden (=in de war gebracht worden)
- iemands licht betimmeren (=in de weg staan - het licht benemen)
- aan de bedelstaf raken (=in een situatie terechtkomen waarin je geen geld of bezittingen meer hebt)
- geen strobreed in de weg leggen (=in geen enkel opzicht hinderen)
- door dik en dun (=in goede en slechte tijden / alles overhebben voor iemand)
- in het vizier hebben (=in het oog hebben, binnen het gezichtsveld zijn)
- een goeie vis moet drie keer zwemmen (=in het water, in de boter of kookvocht en in de wijn)
- maart roert zijn staart (=in maart kan het nog stormachtig weer zijn)
- onder de blauwe/blote hemel (=in open lucht)
- wie olie meet wordt er vet van (=in slecht gezelschap wordt men slecht)
- aan het vinkentouw zitten (=in spanning iets afwachten en graag door willen)
- op je tandvlees lopen (=in totale uitputting voortdoen, zijn laatste krachten gebruiken)
- gezegende omstandigheden (=in verwachting)
- een blinde passagier hebben. (=in verwachting zijn)
- in het achterschip geraken (=in zaken achteruit gaan)
- aan een touwtje hebben (=in zijn macht hebben)
- aan de heidenen overgeleverd (=in zware moeilijkheden - in de macht van mensen zonder scrupules)
- zonder mijn en dijn zou de wereld hemels zijn (=jaloezie en hebzucht maken de wereld een stuk minder fraai)
- het is een slechte muis die maar een hol heeft (=je doet er best aan een alternatieve oplossing achter de hand te hebben)
- geen schoner gewaad als een zedig gelaat. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- het gelaat is de spiegel der ziel. (=je kan aan iemands` gezicht zien of hij een goed karakter heeft)
- je bedje is gespreid (=je komt in een situatie terecht waarin alles al voor je geregeld is)
- de koe trekt de melk op. (=je krijgt niet wat je verwachtte)
- de aanval is de beste verdediging (=je kunt in een strijd of ruzie beter zelf actie ondernemen dan afwachten)
- wie zichzelf bewaart, bewaart geen rotte appel (=je moet voorzichtig omgaan met jezelf, want het is niet vervangbaar)
- wie kwaad doet, kwaad ontmoet. (=je zult gestraft worden voor slechte daden)
- Jantje lacht en Jantje huilt (=kind dat vaak huilt maar direct ook weer lacht)
- jong bier moet gisten (=kinderen hebben recht op plezier)
- een plaat voor je hoofd hebben (=kortzichtig zijn, niet open staan voor de omgeving)
- een vuist maken (=krachtig opstellen)
- je verdiende loon krijgen (=krijgen wat hem toekomt (meestal iets slecht))
- tegemoet zien (=kunnen verwachten)
- je wel voor de kop kunnen slaan (=kwaad zijn op jezelf over het feit dat men ergens niet aan gedacht heeft)
- lachen als een boer met kiespijn (=lachen zonder echt blij te zijn)
- op de garf/garve bouwen (=land bebouwen met betaling van de pacht met een deel van de oogst)
- er blijft veel aan maat en strijkstok hangen (=lang niet alles komt op zijn plaats terecht)
- in de meuk staan (=laten weken om zacht te worden)
- lange tenen hebben (=lichtgeraakt zijn)
- een snor aan hebben (=lichtjes dronken zijn)
- beter kleine meester dan grote knecht (=liever een bescheiden zelfstandige dan een grote knecht bij een baas)
- je gram niet kunnen halen (=machteloos woedend zijn)
- stevig in het zadel zitten (=machtig zijn, een belangrijke positie hebben)
- wat de vrouw graag mag, eet de man elke dag. (=mannen eten wat hun vrouw kookt, ook als het niet hun favoriete gerecht is)
- je in de kaart laten kijken (=meestal onopzettelijk een ander inzicht geven in je bedoelingen)
- geld dat stom is, maakt recht wat krom is (=mensen kunnen door financiële bevoordeling ertoe gebracht worden om onrecht toe te laten)
- vogels van diverse pluimage (=mensen met allerlei diverse achtergronden)
- een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken (=mensen veranderen zelden echt)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
