276 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `to`
- de stoppen slaan bij hem door (=hij verliest zijn zelfbeheersing)
- de stoute schoenen aantrekken (=iets doen wat moed vergt. (`stout` in de oude betekenis van `dapper`))
- de stoute schoenen aantrekken. (=een uitdaging aangaan)
- de toets kunnen doorstaan (=alle antwoorden op vragen/problemen weten)
- de tol aan de natuur betalen (=dood gaan)
- de tongen losmaken (=aanleiding geven tot gepraat)
- de toon aangeven (=bepalen welke richting het op gaat)
- de touwtjes in handen hebben (=de controle hebben over een situatie.)
- de vogel over het touw laten gaan. (=een kans niet benutten)
- de wereld is een schouwtoneel elk speelt zijn rol en krijgt zijn deel (=ieder krijgt een klein deeltje van wat de wereld te bieden heeft)
- doorgaan tot het gaatje (=doorzetten tot het einde is bereikt)
- doorgestoken kaart (=er is heel duidelijk iets mis! Hier is getracht om iemand te laten geloven dat er bij toeval iets gebeurt, terwijl het in feite van tevoren gearrangeerd is)
- droge stokvis (=een houterig iemand)
- een andere toon aanslaan (=op een andere manier tegen iemand gaan praten)
- een ezel stoot zich geen tweemaal aan dezelfde steen (=men maakt geen twee keer dezelfde fout)
- een fluwelen tong hebben (=met gladde woorden mensen kunnen overtuigen)
- een gladde tong hebben (=goed kunnen praten, het goed kunnen uitleggen)
- een goed hart toedragen (=goed kunnen verdragen)
- een gouden zadel maakt geen ezel tot paard. (=een mens verandert niet door uiterlijkheden)
- een hoge toon aanslaan (=doen alsof je het voor het zeggen hebt / luid en dwingend spreken)
- een hond is stout op zijn eigen dam. (=op bekend terrein durf je meer)
- een kool stoven (=een poets bakken)
- een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo rond de zon voorspelt meestal regen)
- een losse tong hebben (=te veel babbelen)
- een oogje dichtdrukken/toeknijpen/luiken (=niet optreden tegen iets wat eigenlijk niet mag. Iets gedogen)
- een paard dat stormt en een meisje dat wil trouwen zijn niet tegen te houwen. (=niet tot iets anders te bewegen)
- een paard met een zachte mond moet men met zachte toom besturen. (=zachtaardige mensen moet men niet streng behandelen)
- een stoel in de hemel verdienen (=je door een goed werk onderscheiden)
- een stoelendans (=situatie waarbij mensen van functie wisselen)
- een stofje aan een weegschaal zijn (=iets erg onbelangrijks zijn)
- een stok achter de deur (=een dreigement om iets gedaan te krijgen)
- een stok in de lenden leggen (=slaan)
- een stok in het wiel steken (=iets of iemand tegenwerken)
- een stok vinden om de hond te slaan (=om maar iemand te kunnen bekritiseren een nadelig punt vinden)
- een tong als een scheermes (=gezegd van iemand die venijnig uithaalt met woorden)
- een toontje lager zingen (=minder opscheppen, minder grote mond hebben)
- een vogel in de auto rijden (=elk geval kan overal mee leven)
- elkaar de bal toespelen (=elkaar voordeeltjes bezorgen)
- er behoort meer tot een huishouden dan het zoutvat. (=er zijn veel bijkomende kosten)
- er blijft veel aan maat en strijkstok hangen (=lang niet alles komt op zijn plaats terecht)
- er een stokje voor steken (=iets verhinderen)
- er geen touw aan vast kunnen knopen (=door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld)
- er het zwijgen toe doen (=er niets over zeggen)
- er naar uitkijken als de pastoor naar het geld in het kerkenzakje (=iets vol verwachting tegemoet zien)
- er Spaans aan toe gaan (=erg wild en rumoerig aan toe gaan)
- ere wie ere toekomt (=iemand die de eer verdient moet die ook krijgen)
- ergens met lood in de schoenen naar toe gaan (=er verschrikkelijk tegen opzien)
- fiolen van toorn over iemand uitstorten (=aan iemand duidelijk laten blijken dat je kwaad op diegene bent)
- gedachten zijn tolvrij (=iedereen mag vrij denken wat diegene wil)
- geen erger venijn dan kwade tongen. (=er is niets zo erg als dat men kwaad van je spreekt.)
326 betekenissen bevatten `to`
- in de fuik lopen (=door eigen stommiteiten in een valstrik lopen)
- je uit de markt prijzen (=door eigen toedoen laten anderen diegene links liggen)
- niet door mensenhanden gebouwd (=door God of natuur tot stand gebracht)
- het paard van Troje binnenhalen (=door onnadenkendheid of onnozelheid de vijand toelaten)
- de draad oppakken (=doorgaan van de plaats waar je was gestopt)
- doorgaan tot het gaatje (=doorzetten tot het einde is bereikt)
- boeren en varkens worden knorrend vet (=een boer die klaagt heeft daar wellicht geen reden toe)
- een uil zijn (=een dwaas zijn, een stomkop zijn)
- een klein lek doet een groot schip zinken (=een geringe onachtzaamheid kan tot grote schade leiden)
- het zeil (hoog) in de top halen (=een grootse vertoning weggeven)
- grote parade en klein garnizoen (=een grote vertoning maar niet veel zaaks)
- een loden pijp hebben (=een hete vloeistof snel kunnen opdrinken)
- een vogel voor de kat (=een hulpeloos slachtoffer, dat niet meer gered kan worden)
- een duit in het zakje doen (=een kleine bijdrage leveren. (Historisch: de kleinst mogelijke gave in het collectezakje van de kerk).)
- de bom is gebarsten (=een langdurige spanning of conflict is tot een uitbarsting gekomen)
- de lange weg maakt een moede man (=een langdurige ziekte leidt tot uitputting)
- het ene woord brengt het andere voort. (=een negatieve opmerking kan leiden tot negatieve woorden over en weer)
- belofte is een hemd der dwazen (=een nietszeggende belofte kan toch tijdelijk gelukkig maken)
- een zwaluw maakt de lente niet (=een omstandigheid laat nog geen eindconclusie toe)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- iemand het voordeel van de twijfel gunnen (=een onzekere factor voor hem zo gunstig mogelijk laten meetellen)
- iets op een procrustesbed leggen (=een regeling zo toepassen dat hij er voordeel van heeft)
- doekje voor het bloeden (=een schrale troost, of een ontoereikende, slechts symbolische maatregel)
- ten hemel schreiend (=een toestand die zo erg is dat er eigenlijk direct iets aan gedaan zou moeten worden)
- een schot voor de boeg (=een uitspraak of vraag als eerste aanzet tot een gesprek of discussie (eigenlijk: een waarschuwingsschot))
- een nieuwe lap op een oud kleed (=een zinloze toevoeging)
- het zeil in top zetten (=een zo goed mogelijke vertoning weggeven)
- de pijp aan Maarten geven. (=er definitief mee stoppen)
- er een streep onder zetten (=er een eind aan maken, ermee stoppen)
- er een loodje op leggen (=er iets aan toevoegen)
- doorgestoken kaart (=er is heel duidelijk iets mis! Hier is getracht om iemand te laten geloven dat er bij toeval iets gebeurt, terwijl het in feite van tevoren gearrangeerd is)
- er niet mee getrouwd zijn (=er niet aan vastzitten, er niet toe verplicht zijn)
- er een schepje opdoen (=er nog wat aan toevoegen)
- met de sok op de kop gezet (=er onbewust door toedoen van anderen voor joker bijlopen)
- zoveel geven om iets als een boer om een kers (=er totaal niets om geven)
- er een punt achter zetten (=er voorgoed mee stoppen)
- er zijn maal wel mee kunnen doen (=er wel mee toekomen)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- zo wijs als Salomo`s kat zijn (=erg wijs denken te zijn, maar eigenlijk totaal niet zijn)
- er Spaans aan toe gaan (=erg wild en rumoerig aan toe gaan)
- heg noch steg weten (=ergens de omgeving totaal niet kennen)
- de nacht brengt raad. (=ergens een nachtje over slapen leidt tot betere beslissingen of oplossingen)
- genade vinden (=ergens geen straf voor krijgen of iets niet toegerekend worden)
- lont ruiken (=ergens het vermoeden toe hebben / het gevaar tijdig aanvoelen)
- iets niet over zijn hart kunnen krijgen (=ergens niet toe kunnen komen of ergens op gesteld zijn)
- iets in de doofpot stoppen (=ergens totaal niet meer over praten, verzwijgen)
- het bijltje erbij neerleggen (=ermee stoppen)
- de boel erbij neergooien (=ermee stoppen)
- de boeken sluiten (=ermee stoppen - bankroet gaan)
- in de hand werken (=ertoe bijdragen)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
