95 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en zijn`
- kortaangebonden zijn (=snel boos zijn)
- lelijk ten haring gevaren zijn (=zwaar pech hebben)
- met blindheid geslagen zijn (=verblind zijn, volkomen gebrek hebben aan inzicht)
- met de helm (op) geboren zijn (=de toekomst kunnen voorspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
- met geen pen te beschrijven zijn (=iets niet met woorden kunnen zeggen)
- met twee linkerhanden geboren zijn (=erg onhandig zijn)
- mijl op zeven zijn (=een grote omweg zijn)
- niet goed bij zijn positieven zijn (=niet op zijn gemak zijn, een beetje ziek zijn)
- niet op je achterhoofd gevallen zijn (=hij is behoorlijk slim; hij heeft iets wel in de gaten)
- niet op zijn mondje gevallen zijn (=precies duidelijk maken hoe iemand over iets denkt)
- niet van gisteren zijn (=veel weten, veel begrijpen en snel doorhebben)
- nog nat(/ niet droog) achter de oren zijn (=nog uiterst onervaren zijn, zodat men er niet over mee kan praten)
- onder de pannen zijn (=de (geld)zaken goed voor elkaar hebben)
- onder een gelukkig gesternte geboren zijn (=altijd voorspoed hebben en gelukkig zijn)
- onder een hoedje te vangen zijn (=zeer stil en gedwee zijn)
- plak en gard ontwassen zijn (=ook zonder begeleiding wel kunnen leven)
- ridder te voet geworden zijn (=rijkdom is verdwenen)
- tussen servet en tafellaken zijn (=niet bij de kleintjes maar ook niet bij de groten horen)
- twee hoofden onder een kaproen zijn (=het altijd met elkaar eens zijn)
- uit de kleine kinderen zijn (=geen kleine kinderen meer hoeven opvoeden)
- uit de kluiten gewassen zijn (=erg stevig en groot zijn)
- uit de luizen zijn (=uit een netelige situatie gered zijn)
- uit dezelfde klei gebakken zijn (=dezelfde afkomst hebben)
- uit het goede hout gesneden zijn (=van goede afkomst zijn / een goed karakter hebben)
- uit het veld geslagen zijn (=helemaal van streek zijn)
- uit iemands aangezicht gesneden zijn (=sterk op iemand lijken)
- uit je doen zijn (=niet in je normale toestand zijn)
- uit zijn lood geslagen zijn (=verbaasd zijn, niet goed meer weten hoe het verder moet)
- van alle markten teruggekomen zijn (=nergens voor deugen)
- van de ratten besnuffeld/gebeten zijn (=ben je nu helemaal gek!)
- van geld voorzien zijn als een pad van veren (=arm zijn)
- van je paard gevallen zijn (=een positie verliezen)
- van twaalf ambachten en dertien ongelukken zijn (=telkens ander werk doen maar er bij geen van allen iets terecht brengen)
- veel honden zijn der hazen dood (=voor de overmacht moet men wel bezwijken)
- vel over been zijn (=erg mager zijn)
- vogeltjes die zo vroeg zingen zijn voor de poes (=wie zo vroeg wil genieten komt bedrogen uit)
- voor de bui binnen zijn (=voordat het slechter wordt genoeg verdiend hebben)
- voor zijn roodkoperen zijn (=oud Haags voor: Alles is piekfijn in orde)
- vroeg uit de veren zijn (=vroeg opstaan)
- weer op de been zijn (=niet langer ziek zijn)
- woorden zijn dwergen, daden zijn bergen (=woorden doen weinig, daden maken het verschil)
- woorden zijn geen oorden (=met praten bereiken we niets)
- zijn ogen zijn groter dan zijn maag (=hij neemt meer op zijn bord dan hij kan eten)
- zo gesloten zijn als een oester (=je mond niet opendoen en een geheim bewaren)
- zo oud als de weg naar Kralingen zijn (=heel erg oud)
95 betekenissen bevatten `en zijn`
- het is moeilijk de oude mens af te leggen. (=gewoonten zijn moeilijk af te leren)
- zo zat als een deur (=helemaal bezopen zijn)
- daar hangt de po uit (=het is niet zoals het zou moeten zijn)
- je kan wel dansen al is het niet met de bruid (=je kan ook wel tevreden zijn met iets minder dan het beste)
- de boer eet vis als het spek op is (=je moet tevreden zijn met wat je hebt)
- kleine potjes lopen gauw over. (=kleingeestige mensen zijn snel kwaad.)
- een snor aan hebben (=lichtjes dronken zijn)
- beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
- geef een ezel haver en hij loopt naar de distels. (=mensen zijn soms koppig en willen geen hulp of advies)
- salvo honore et titulo (=met behoud van zijn eer en zijn titel)
- een kinderhand is gauw gevuld (=met een kleinigheid tevreden zijn)
- het in Keulen horen donderen (=met stomheid geslagen zijn)
- boven de wet staan (=niet gebonden zijn aan de wet)
- met iemand niet willen oversteken (=niet in iemands plaats willen zijn)
- streken onder je staart hebben. (=niet te vertrouwen zijn)
- er de dood in de pot zijn (=niets te beleven zijn)
- geen naam mogen hebben (=niets te betekenen zijn)
- nog te bezien staan (=nog af te wachten zijn)
- nog nat(/ niet droog) achter de oren zijn (=nog uiterst onervaren zijn, zodat men er niet over mee kan praten)
- onder het juk zuchten (=onderworpen zijn)
- je onder het juk der dwingelandij krommen (=onderworpen zijn)
- op de knieën zitten (=onderworpen zijn, geen oplossing meer weten)
- op straat staan/zitten (=ontslagen zijn - geen onderdak meer hebben)
- op je gemak zijn (=ontspannen zijn)
- men vindt veel grijzen, maar weinig wijzen. (=oude mensen zijn niet per definitie wijs)
- iemand op iets aankijken (=over een eigenschap of daad van iemand niet tevreden zijn)
- boven aarde staan (=overleden zijn maar nog niet begraven)
- het klappen van de zweep kennen (=precies weten hoe het eraan toegaat, ervaren zijn)
- achter de puttings overboord vallen (=reddeloos verloren zijn)
- geef een ezel klaver hij loopt naar de distels/biezen. (=sommige mensen zijn nooit tevreden met wat ze hebben)
- een krul meer in zijn staart hebben dan een ander (=speciaal willen zijn)
- een muurbloempje zijn (=stil en teruggetrokken zijn)
- te diep in het glaasje kijken (=te veel alcohol drinken en daardoor erg dronken zijn)
- in zak en as zitten (=terneergeslagen zijn (oorspronkelijk: Joodse rouw))
- snoeien doet bloeien. (=tijdelijke opofferingen zijn nodig om op de lange termijn te kunnen gedijen en bloeien)
- boven Jan zijn (=uit de problemen zijn)
- voor de mast gediend hebben (=van gewone matroos opgeklommen zijn tot officier)
- veel beloven en weinig geven, doet de gek in vreugde leven (=veel mensen zijn al blij met een belofte en geloven alles)
- werk aan de winkel zijn (=veel werk te verzetten zijn)
- de liefde kent vlek nog gebrek. (=verliefde mensen zijn blind voor tekortkomingen van hun partner)
- zaken gaan voor het meisje. (=verplichtingen zijn belangrijker dan plezier)
- met passen en met meten wordt de meeste tijd versleten (=voorbereidingen zijn dikwijls het meest tijdrovend onderdeel van een taak)
- zeeman geen man (=zeemannen zijn heel vaak van huis en daarom minder als echtgenoot geschikt)
- als het geld op is, is het kopen gedaan (=zonder liquide middelen zijn er geen uitgaven meer mogelijk)
- droog brood eten (=zuinig moeten zijn, financieel slecht gaan)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
