229 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Rs`
- de toets kunnen dooRstaan (=alle antwoorden op vragen/problemen weten)
- de vieRschaar spannen. (=een rechtzitting houden. (vierschaar = middeleeuws gerechtelijk bestuur))
- de vingeRs jeuken hem (=het bijna niet kunnen laten er op los te slaan)
- de voet dwaRs zetten (=iets verhinderen of bemoeilijken)
- de vooRsten doen wat de achteRsten niet mogen (=wie eerst komt is in het voordeel)
- de vuurproef dooRstaan (=slagen in de moeilijke onderneming)
- de zwartepiet dooRspelen (=de schuld doorschuiven)
- dooRslaan als een blinde vink (=hoogst onlogisch redeneren)
- dun snijden is het behoud van de woRst. (=goed kunnen rondkomen door zuinig te zijn)
- een adder aan zijn boRst/boezem koesteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- een appeltje voor de doRst (=een reserve voor moeilijke tijden die mogelijk nog gaan komen)
- een gewaaRschuwd mens telt voor twee (=iemand die vooraf weet wat er fout kan gaan moet zich er maar op voorbereiden)
- een goed veRstaander heeft maar een half woord nodig (=voor een goed verstaander is een kleine aanwijzing genoeg)
- een goede gevel veRsiert het huis. (=gezegd over mensen met een grote neus)
- een groene KeRstmis een witte Pasen. (=als Kerst warm is wordt Pasen koud)
- een hoge boRst opzetten (=eigenwijs en hoogmoedig zijn)
- een kaaRs voor de duivel branden (=slechte daden goedpraten omdat er je er voordeel uit kan halen)
- een KampeRsteur (=een domme streek)
- een kronkel in je heRsens hebben (=vreemde gedachtes hebben)
- een laaRs aanhebben (=dronken zijn)
- een moRse muur is snel afgebroken (=een slechte zaak gaat niet lang mee)
- een spiering is vis als er andeRs niet is (=als je honger hebt, ben je niet kieskeurig / bij gebrek aan beter)
- een veRschil van dag en nacht. (=een heel groot verschil.)
- een visje veRschalken (=een kleinigheid meepikken)
- een wig drijven tussen twee peRsonen (=ervoor zorgen dat ze ruzie krijgen)
- eeRst in de boot keur van de riemen (=wie eerst komt, kan eerst kiezen)
- eeRst komt het eten dan de moraal. (=overleven is belangrijker dan het volgen van regels.)
- eeRst oompje en dan oompjes kinderen (=eerst ik, daarna de anderen)
- eeRste viool willen spelen (=de meest prominente taak willen vervullen, bijvoorbeeld als leider of woordvoerder van de groep)
- er de vingeRs voor durven opsteken (=iets durven aanvaarden - zijn verantwoordelijkheid durven opnemen)
- er geen laaRs van weten (=er niets van afweten)
- er veRstand van hebben als een kraai van een zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- er zijn altijd meer zwijgeRs dan sprekeRs (=lang niet iedereen komt altijd voor zijn mening uit)
- er zijn kapeRs op de kust (=er zijn er die willen meeprofiteren)
- er zonder kleeRscheuren afkomen (=helemaal niets mankeren na een ongeluk)
- er zouden geen achterklappeRs zijn waren er geen aanhoordeRs (=er wordt alleen geroddeld als er ook naar geluisterd wordt)
- garnaal/spiering is ook vis als er andeRs niet is. (=wees tevreden met wat je kunt krijgen)
- geen geld, geen ZwitseRs (=zonder geld krijg je hulp noch koopwaar of er is altijd wel geld nodig om iets gedaan te krijgen)
- geen heilige zo klein of hij wil zijn kaaRsje hebben. (=mensen vertellen graag wat voor goeds ze hebben gedaan)
- geen zo kleine sant of hij wil zijn kaaRs hebben (=ook de mindere machten moet men gunstig stemmen)
- haantje de vooRste (=voortrekker - wie altijd op het voorplan wil staan)
- haaRscherp (=(van een afbeelding) getrouw tot in fijne details)
- hardlopeRs zijn doodlopeRs (=wie te snel begint, haalt misschien het einde niet)
- het achteRste van je tong (niet) laten zien (=zich (niet) meteen laten kennen; (n)iets verbergen)
- het achteRste voor (=omgekeerd)
- het bekomt hem als de hond de knuppel na het stelen van de woRst (=het valt hem zwaar tegen)
- het eeRste gewin is kattengespin (=wie het eerste spelletje wint, verliest soms alle volgende spelletjes)
- het is beter de bakkeRs te paard, als de dokteRs. (=je kunt beter voldoende en gezond eten, dan straks naar de dokter te moeten)
- het is niet om de knikkeRs maar om het recht van het spel (=het is niet voor persoonlijk voordeel, maar omwille van de rechtvaardigheid)
- het ondeRspit delven (=verliezen)
425 betekenissen bevatten `Rs`
- koffen en smakken zijn waterbakken (=dat soort dingen kan veel dooRstaan)
- uit het oog, uit het hart (=de aandacht voor iemand verliezen, als die peRsoon niet meer in de nabijheid is)
- Jan Boezeroen (=de arbeideRs)
- Jan Pet en Piet Boezeroen (=de arbeideRs)
- het beste paard van stal (=de belangrijkste peRsoon in het gezelschap)
- de eerste stoot opvangen (=de eeRste problemen opvangen)
- de rotte appels uit de mand halen (=de minder getalenteerde peRsonen wegsturen, de minder goede dingen sorteren van de goede dingen)
- het slechtste wiel van de wagen kraakt meest. (=de minst competente peRsoon is vaak ook de luidste)
- ijdele tonnen rollen het hardst. (=de minst competente peRsoon is vaak ook de luidste)
- holle vaten klinken het hardst. (=de minst competente peRsoon is vaak ook de luidste)
- nomen nescio (=de niet genoemde peRsoon)
- niet door de beugel kunnen (=de norm oveRschrijden van wat aanvaardbaar of behoorlijk is)
- als een spin in het web (=de peRsoon of organisatie waar alles om draait)
- met zijn talenten woekeren (=de peRsoonlijke mogelijkheden/gaven goed gebruiken)
- de zwartepiet doorspelen (=de schuld dooRschuiven)
- met de helm (op) geboren zijn (=de toekomst kunnen vooRspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
- de kaart leggen (=de toekomst vooRspellen)
- je planeet lezen (=de toekomst vooRspellen)
- de beste stuurlui staan aan wal (=de toeschouweRs kunnen het altijd beter dan de uitvoerdeRs)
- alle zeilen bijzetten (=de uiteRste best doen om iets toch te bereiken)
- de rode cijfers (=de verliescijfeRs)
- de vrucht der ervaring rijpt niet aan jonge takken (=de veRstandigste opmerkingen komen van oudere mensen)
- de molen is/loopt door de vang (=de zaak of peRsoon is in de war (gek))
- oude wijn in nieuwe zakken (=de zaken zijn andeRs gepresenteerd, maar niet wezenlijk veranderd)
- aan hetzelfde euvel mank gaan (=dezelfde fouten maken als iemand andeRs)
- die is niet voor de poes (=die moet als tegenstander niet ondeRschat worden)
- tussen die twee was er geen chemie (=die twee mensen hadden te veel karakterveRschillen om goed te kunnen samenwerken)
- een Babylonische spraakverwarring (=door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet veRstaan)
- als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan (=drank verdringt gezond veRstand)
- de gekken krijgen de kaart (=dwaze en onveRstandige mensen krijgen hun gelijk of ze dat hebben of niet)
- het beste paard van stal vergeten. (=een belangrijk peRsoon over het hoofd zien)
- een Uriasbrief (=een brief waarin een veRschrikkelijk bericht staat)
- een papieren zoldertje (=een dunne ijskoRst)
- een krent (=een gierig peRsoon)
- een goede haan kraait nog wel eens weer. (=een goede leider waaRschuwt meer dan eens)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkeRste eten op tafel zetten)
- een slok op een borrel schelen (=een groot veRschil maken)
- een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo rond de zon vooRspelt meestal regen)
- een slimme vogel (=een handig peRsoon met overal een oplossing voor)
- een verschil van dag en nacht. (=een heel groot veRschil.)
- een draai aan het verhaal geven (=een hele eigen veRsie van wat er gebeurd is vertellen)
- een krop opzetten (=een hoge boRst opzetten - een fiere houding aannemen)
- iemand de wacht aanzeggen (=een laatste waaRschuwing geven)
- een land van melk en honing zijn (=een land waar het goed en vooRspoedig leven is)
- de bom is gebarsten (=een langdurige spanning of conflict is tot een uitbaRsting gekomen)
- een blok aan het been (=een last zijn voor iemand andeRs.)
- één uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit (=één moment van onvoorzichtigheid kan veRschrikkelijke gevolgen hebben)
- een pleister op een houten been (=een nutteloos vooRstel)
- een echte Hannes (=een onhandig peRsoon)
- aan de rem trekken (=een ontwikkeling proberen tegen te houden/ waaRschuwen dat iets niet goed gaat)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
