17 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `je bij`
- als puntje bij paaltje komt (=als het erop aankomt)
- botje bij botje leggen (=samen geld bijeen leggen om te betalen)
- een potje bij hen kunnen breken (=veel getolereerd worden)
- een speldje bij iets steken (=een onderwerp niet verder uitdiepen, van gespreksonderwerp veranderen)
- een tandje bijzetten (=extra inspanning leveren. (de gashendel een tand verschuiven))
- er een kruisje bij zetten (=er attent op maken)
- er een vouwtje bij leggen (=niet meer over spreken)
- er geen tekeningetje bij moeten maken (=het is overduidelijk)
- er zit een schroefje bij hem los (=hij is niet helemaal goed wijs)
- geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt (=gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen)
- het beestje bij zijn naam noemen (=duidelijk en precies zeggen hoe je over iets of iemand denkt; precies zeggen hoe iets zit)
- het huisje bij het schuurtje houden/laten (=geen onnodige uitgaven doen)
- het is er haardje bij schuurtje (=het is er klein, dicht op elkaar)
- het kastje bij het muurtje laten blijven (=de dingen niet gaan overdrijven)
- hutje bij mutje leggen (=ieder draagt bij voor het deel dat die kan)
- op een houtje bijten (=honger hebben)
- wie een kluitje heeft, heeft er graag een turfje bij (=ieder probeert zijn bezittingen te vermeerderen)
2 betekenissen bevatten `je bij`
- iemands hete adem in je nek voelen (=merken dat een ander je bijna inhaalt; opgejut of opgejaagd worden)
- getroffen zijn door (=wat je bijzondere gevoelens geeft, geraakt zijn door)
6 dialectgezegden bevatten `je bij`
- da pak bij mich geen verf (=dat gaat je bij mij niet lukken) (Munsterbilzen - Minsters)
- daor kunde niks tege beginne (=daar moet je je bij neerleggen) (Oudenbosch)
- God zal je dwars door de hel heen lazeren., datje darmen verdruipeny kan je een kaarsje draaien om je bij te lichten op je weg naar de hel en de eeuwige verdoemenis. ( dit wordt supersnel achtereen gezegd) (=Vervloeking naar iemand die je liever dood ziet gaan.) (Utrechts)
- Ik zal je bij je kladden pakken (=Ik zal je eens te grazen nemen) (Rotterdams)
- Mot je bij zijn zijn (=Moet bij hem wezen) (Delfts)
- Pas op of ik pak ow bi'j 't strötjen bi'j! (=Pas op of ik pak je bij de hals!) (Aaltens)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen