26 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `en voor`
- aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn (=een grote leugenaar zijn)
- als je alles van tevoren weet, ga je liggen voor je valt (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- appelen/knollen voor citroenen verkopen (=oplichten, bedriegen)
- dat is alleen voor pater en mater en niet voor het hele convent (=dat is voor jou te hoog gegrepen)
- de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten is (=je moet niet al willen genieten van wat men nog niet verworven heeft)
- de ogen voor iets sluiten (=oogluikend toelaten)
- een antenne hebben voor iets (=iets goed aanvoelen)
- een lans breken voor iemand (=het voor iemand opnemen, voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen)
- een mens moet werken voor de brok en voor de rok. (=je moet werken om te kunnen eten en kleding te kunnen kopen.)
- een stalen voorhoofd hebben (=onbeschaamd zijn)
- eieren voor je geld kiezen (=met minder genoegen nemen dan men eerder wilde)
- er de handen voor op elkaar krijgen (=er steun (applaus) voor krijgen)
- geen twee missen voor hetzelfde geld doen (=niet tweemaal hetzelfde zeggen of doen)
- geen zorgen voor de dag van morgen (=maak je nu nog niet druk over mogelijke toekomstige problemen)
- geen zorgen voor morgen, elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad (=de moeilijkheden van vandaag zijn genoeg om je zorgen over te maken)
- iemand knollen voor citroenen verkopen (=iemand wat wijsmaken, met praatjes foppen)
- iemand uitmaken voor rotte vis (=iemand uitschelden voor alles wat mooi en lelijk is)
- je moet geen `hei` roepen voordat je de brug over bent (=vreugde over een goede afloop is pas toepasselijk als er niets meer verkeerd kan gaan)
- je ogen voor iets sluiten (=doen alsof iets er niet is)
- je uitkleden voor men naar bed gaat (=alles weggeven voor men sterft)
- ken straten voor stegen (=je moet weten tot wie men zich wendt)
- moedoen voor Piet Snot (=zonder toegevoegde waarde en zonder erkenning deelnemen)
- oude schoenen wegwerpen voor men nieuwe heeft (=het onzekere voor het zekere nemen)
- parels/paarlen voor de zwijnen werpen (=het goede verspillen aan hen die het niet verdienen/waarderen)
- roep geen mosselen voordat ze aan de wal zijn (=verkoop de huid niet voordat de beer geschoten is)
- rozen voor de varkens/zwijnen strooien (=iets goed doen voor mensen die dat niet waarderen)
97 betekenissen bevatten `en voor`
- bij iemand nog wel kunnen schoolgaan (=aan iemand nog een voorbeeld kunnen nemen)
- op de grote trom slaan (=aandacht proberen te krijgen voor diens zaak)
- op je hoede zijn (=alert en voorzichtig zijn.)
- in de lucht zitten (=algemeen voorkomen)
- de Mammon dienen (=alleen maar belangstelling hebben voor geld)
- om den brode doen (=alleen werken voor het geld en niet omdat het werk fijn/leuk is)
- je uitkleden voor men naar bed gaat (=alles weggeven voor men sterft)
- waar aas is vliegen kraaien (=als er iets te halen valt staat iedereen vooraan)
- wie appelen vaart, die appelen eet (=als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken. / Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van)
- je woorden worden weer thuisgebracht. (=als je iets negatiefs zegt kan dat leiden tot negatieve gevolgen voor jezelf)
- die in het voorjaar niet zaait, in het najaar niet maait. (=als je jong bent moet je sparen voor je eigen oude dag)
- het tij wacht op niemand. (=benut kansen voor het te laat is)
- de ogen verblinden (=blind maken voor de waarheid)
- op de boom verkopen (=boomvruchten verkopen voor ze geplukt zijn)
- daar moet de schoorsteen van roken (=dat moet de inkomsten voortbrengen. Daar moeten we van bestaan)
- herenzonden boerenleed. (=de gewone mensen boeten voor de fouten van de mensen met macht)
- het hinkende paard komt achteraan (=de grootste problemen houdt men voor het laatst)
- de gelegenheid bij de haren grijpen (=de kans niet laten voorbijgaan)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bestemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- met de helm (op) geboren zijn (=de toekomst kunnen voorspellen / bijzonder voorzichtig zijn)
- bezint eer ge begint (=denk goed na over de gevolgen voordat je actie onderneemt)
- als proefkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
- voorkomen is beter dan genezen (=door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen)
- een slaapmutsje nemen (=een borreltje nemen voor het slapen gaan)
- voor het inkoppen hebben (=een eenvoudige kans om in een discussie een punt te maken dankzij een voorzet van een ander)
- eet vis, als er vis is. (=een gunstige gelegenheid moet men niet ongebruikt laten voorbijgaan.)
- een land van melk en honing zijn (=een land waar het goed en voorspoedig leven is)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- op dood spoor zitten (=een situatie waarin er geen vooruitgang of hoop is)
- een bonte kraai maakt nog geen winter (=één voorbeeld is niet genoeg om een definitief besluit te nemen)
- iets te berde brengen (=een voorstel doen; iets ter sprake brengen)
- niet over een nacht ijs gaan (=eerst nadenken voor men iets doet - geen risico`s nemen)
- de gek in de mouw dragen (=eigenaardigheden verbergen voor anderen)
- er niet aan kunnen tippen (=er een voorbeeld aan kunnen nemen)
- er een slaatje uit slaan (=er een voordeeltje uit halen)
- er geen heil in zien (=er geen voordeel in zien)
- er koksgast van blijven (=er niets van krijgen , er geen vooruitgang mee maken)
- met de sok op de kop gezet (=er onbewust door toedoen van anderen voor joker bijlopen)
- in het water vallen (=falen (een opzet, een voornemen, een plan), mislukken, niet doorgaan)
- geen twee hanen op een erf/werf (=geen twee bazen voor hetzelfde werk)
- pas op de plaats maken (=geen voortgang maken. Geen groei of ontwikkeling doormaken)
- je koetjes op het droge hebben (=genoeg (geld) hebben voor de rest van het leven)
- in ere houden (=goed onderhouden, niet laten voorbijgaan)
- iemand op handen dragen (=grote bewondering hebben voor iemand)
- haring in het land, dokter aan de kant (=haring eten is zeer gezond; haring is zelfs één van de beste vissen voor je gezondheid)
- het is zondegeld (=het is jammer dat daar kosten voor gedaan zijn)
- wat baten kaars en bril als de uil niet zien en lezen wil (=het is vruchteloos iemand te willen voorlichten als hij dat niet wil)
- het mes snijdt aan twee kanten (=het levert dubbel voordeel op (NL.) Er zijn niet alleen voordelen aan verbonden, je kan eender wat vanuit verschillende en zelfs tegengestelde standpunten bekijken (BE).)
- niemand genoemd, niemand gelasterd. (=het vermijden van het noemen van namen voorkomt onnodige ruzie)
- iemand in het gareel slaan (=iemand dwingen voor je te werken, iemand aan het werk zetten)
6 dialectgezegden bevatten `en voor`
- ich bèn graotës noeë sjoeël gegon, mèr dich vër niks (=het verschil tussen kostenloos en voor niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- ieder huiske ei z'n kruiske moar veur den iënen een loeie en veur den aandere een stroeie (=ieder huisje heeft zijn kruisje maar voor de een is het van lood en voor de andere van stro) (Antwerps)
- vër bokskloete (=gratis en voor niets) (Munsterbilzen - Minsters)
- vër sinterkloës spiële (=alles gratis en voor niets weggeven -te goed zijn) (Munsterbilzen - Minsters)
- vuur noee en vuur ummer (=voor eens en voor altijd) (Sjilvends)
- ze maug ëm van mich hëbbe (=ze krijgt hem, gratis en voor niets) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
