60 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `Este`
- `t Moet al een ruige hond wezen, die twee nEsten warm houden kan (=alleen een rijke man kan er een tweede vrouw op na houden)
- al moEsten de kraaien het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- alles komt uit al moEsten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- als winnaar/bEste uit de bus komen (=iets of iemand blijkt het beste te zijn)
- beter kleine meEster dan grote knecht (=liever een bescheiden zelfstandige dan een grote knecht bij een baas)
- buiten wEsten (=bewusteloos)
- dat zal mijn klomp niet roEsten (=ik maak me er niet druk om; het kan mij niet schelen)
- de aanval is de bEste verdediging (=je kunt in een strijd of ruzie beter zelf actie ondernemen dan afwachten)
- de bEste paarden staan op stal. (=de leukste meisjes gaan niet uit)
- de bEste stuurlui staan aan wal (=de toeschouwers kunnen het altijd beter dan de uitvoerders)
- de drager kan het bEste zeggen waar de schoen wringt (=degene die een probleem heeft, kan de kern van dit probleem vaak het scherpste benoemen)
- de gekken krijgen de bEste kaarten (=het geluk is met de dommen)
- de meEste aardappelen al gegeten hebben (=veel meegemaakt hebben, al lang leven)
- de rechte weg is de bEste (=eerlijkheid loont)
- de vuilste varkens willen altijd het bEste stro. (=mensen die het niet verdienen willen evengoed het beste)
- een adder aan zijn borst/boezem koEsteren (=iets doen voor een ondankbaar iemand)
- een goed gelaat is de bEste geleidebrief. (=als je knap bent krijg je veel voor elkaar)
- een zuiver geweten is het bEste oorkussen. (=als je eerlijk bent slaap je gerust)
- ervaring is de bEste leermeEster (=van datgene dat je zelf hebt meegemaakt leer je het meeste)
- feEstelijk danken (=er voor danken maar het zeker niet aannemen)
- gapen als een oEster (=met de mond wijd open geeuwen)
- gapen als een oEster die in de warmte komt (=met de wond wijd open geeuwen)
- geld ophoEsten (=met tegenzin of met moeite betalen)
- het bEste brood ligt voor het venster. (=wat je ziet is niet per se wat je krijgt)
- het bEste paard struikelt ook wel eens. (=iedereen maakt wel eens een fout)
- het bEste paard van stal (=de belangrijkste persoon in het gezelschap)
- het bEste paard van stal halen (=het beste wat men heeft bovenhalen)
- het bEste paard van stal vergeten. (=een belangrijk persoon over het hoofd zien)
- het bEste paard van stal wordt overgeslagen (=grappige uitspraak wanneer iemand overgeslagen wordt)
- het bEste paard van stal. (=de beste die er bij is)
- het gemEste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het beste en lekkerste eten op tafel zetten)
- het is bij de (wilde) beEsten af (=het is verschrikkelijk; het is schandalig)
- het is galgen of burgemeEsteren. (=het is goed of fout, er is geen tussenweg)
- het is goed aan hem bEsteed (=hij verdient het, hij zal er op de goede manier mee omgaan)
- het kwaad loont zijn meEster (=wie kwaad doet, kwaad ontmoet)
- het oog van de meEster maakt het paard vet (=het werk gebeurt beter als de baas toezicht houdt)
- het uitproEsten (=in een plotse lachbui schieten)
- honger is de bEste kok/saus (=wanneer men honger heeft, smaakt alles goed)
- iemand ter aarde bEstellen (=iemand begraven)
- in de kleinste potjes zit de bEste pommade/zalf (=gezegd van uitzonderlijk kleine personen)
- in de nEsten zitten (=met problemen zitten)
- je bent de bovenste bEste (=je bent een goeie)
- je bEste beentje voor zetten (=je uiterste best doen)
- je meEster gevonden hebben (=iemand gevonden hebben die beter is, het beter doet)
- lachen is het bEste medicijn (=lachen is goed voor je gezondheid.)
- leven als een oEster (=geheel van de wereld afgezonderd leven)
- met de bEste wil van de wereld (=hoe graag ik het ook wil, het zal niet lukken)
- met passen en met meten wordt de meEste tijd versleten (=voorbereidingen zijn dikwijls het meest tijdrovend onderdeel van een taak)
- onder een gelukkig gEsternte geboren zijn (=altijd voorspoed hebben en gelukkig zijn)
- ondervinding is de bEste leermeEster (=door iets zelf mee te maken of te oefenen leert men het snelst)
87 betekenissen bevatten `Este`
- bakkerskinderen eten oud brood. (=aan het vak dat men uitoefent, bEsteedt men in zijn directe omgeving weinig aandacht.)
- al te wit is gauw vuil. (=al te grote liefde is niet bEstendig)
- wie het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het meest (=als je ergens nauw bij betrokken bent, geniet je het meEste voordeel ervan)
- ongevraagd, ongeweigerd (=als je iets doet waarvoor geen toEstemming is gevraagd kan het achteraf niet meer geweigerd worden omdat het al gebeurd is)
- wie zijn klomp breekt, schiet gemakkelijk uit zijn slof (=als je wordt teleurgEsteld, kun je gemakkelijk boos worden)
- het beste paard van stal. (=de bEste die er bij is)
- primus inter pares (=de bEste onder zijns gelijken)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de bEste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- ketters wonen het dichtst bij de paus (=de bEste vrienden van een machtig man zijn vaak zijn grootste vijanden)
- de krenten uit de pap halen (=de meest aantrekkelijke gedeelten voor zichzelf bEstemmen, bijvoorbeeld de meest interessante taken uit een omvangrijk werk)
- fris gewaagd is half gewonnen (=de moedigste heeft de meEste kansen om iets te winnen)
- je achter de oren krabben (=door een onverwachte, zorgelijke ontwikkeling tot nadenken gEstemd zijn)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengEstelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- het gemeste kalf slachten (=een groot feest opzetten / het bEste en lekkerste eten op tafel zetten)
- de mens zal bij brood alleen niet leven. (=een mens heeft niet alleen lichamelijke maar ook geEstelijke behoeftes.)
- door schade en schande wordt men wijs (=een mens leert het bEste van z`n fouten)
- een man in bonis (=een welgEsteld man)
- iets laten zwemmen (=er geen aandacht meer aan bEsteden)
- hartzeer van iets hebben (=er geEstelijk onder lijden)
- geen turf hoog zijn (=erg klein zijn, erg teleurgEsteld zijn)
- met de muts naar iets gooien (=ergens geen zorg aan bEsteden / er een slag naar slaan, ernaar raden)
- iets niet over zijn hart kunnen krijgen (=ergens niet toe kunnen komen of ergens op gEsteld zijn)
- arbeider in de wijngaard des heren (=geEstelijk beroep (priEster,dominee) uitoefenend)
- aan de strijkstok blijven hangen (=geld dat aan een goed doel wordt bEsteed verdwijnt voor een groot deel bij mensen die oneerlijke onkosten maken)
- buig de boom als hij jong is (=goede gewoonten kunnen het bEste al jong worden aangeleerd)
- het takje buigen als het nog jong is (=goede gewoonten leert men het bEste op jonge leeftijd aan)
- je zegel aan iets hechten (=goedkeuring of toEstemming ergens aan geven)
- wie werkt als een paard zal haver eten. (=hard werken is voor de meEste mensen geen garantie op een goed inkomen)
- haring in het land, dokter aan de kant (=haring eten is zeer gezond; haring is zelfs één van de bEste vissen voor je gezondheid)
- averechts uitpakken (=helemaal verkeerd aflopen. TegengEsteld uitpakken)
- het neusje van de zalm (=het bEste deel)
- lest best (=het bEste van alles komt op het einde)
- het beste paard van stal halen (=het bEste wat men heeft bovenhalen)
- het mes snijdt aan twee kanten (=het levert dubbel voordeel op (NL.) Er zijn niet alleen voordelen aan verbonden, je kan eender wat vanuit verschillende en zelfs tegengEstelde standpunten bekijken (BE).)
- het vet is van de ketel. (=het meEste voordeel is al verdwenen.)
- de omgekeerde wereld (=het tegenovergEstelde van wat normaal en logisch is)
- het huilen staat hem nader dan het lachen (=hij ziet er vooral de triEste kant van)
- elk meent zijn uil een valk te zijn (=ieder denkt het bEste over de eigen prestaties)
- iemand doodverven met iets (=iemand bEstemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is grondverf)[1])
- iemand of iets de baas zijn (=iemand of iets kunnen overmeEsteren)
- iemand op de proef stellen (=iemand tEsten om te zien of die te vertrouwen is of het aan kan)
- met zijn pink manoeuvreren (=iets als de bEste kunnen)
- als winnaar/beste uit de bus komen (=iets of iemand blijkt het bEste te zijn)
- uitstel van executie (=iets onaangenaams wordt tijdelijk uitgEsteld Later gaat dit toch nog gebeuren)
- doe wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden (=ik geef raad waar je je het bEste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet)
- een tien met een griffel en een zoen van de juffrouw (=in de volksmond: De bEste beloning voor een 19e eeuws schoolkind)
- iemand de hielen laten zien (=inhalen of beter prEsteren dan de ander)
- vreemde zorgen doden de ezel. (=je kan dingen het bEste zelf doen)
- je kan wel dansen al is het niet met de bruid (=je kan ook wel tevreden zijn met iets minder dan het bEste)
- je moet geen goed geld achter slecht geld aangooien (=je moet geen geld bEsteden aan een zaak die niet meer in stand kan worden gehouden)
18 dialectgezegden bevatten `Este`
- dae èste boer op (=hij is op zoek) (Munsterbilzen - Minsters)
- dae geet nog ene rooke (=de tabakshandelaar èste sigaar) (Munsterbilzen - Minsters)
- doë èste fleûr vanaof (=die heeft hare bEste tijd gehad) (Munsterbilzen - Minsters)
- èste gank mekan zievër (=blijf je nu in je neus peuteren !) (Munsterbilzen - Minsters)
- éste sjiër nog nie gevüld (=nog niet genoeg geëten) (Bilzers)
- Este ut laank höbs, liEste ut laank haange (=wanneer je goed bij kas zit) (Mestreechs)
- hae èste kieëneng te rijk (=hij is in opperste staat van geluk) (Munsterbilzen - Minsters)
- Hébben és hébbe, mér krijge éste kuns (=zonder te werken zul je niet veel bezitten) (Bilzers)
- jeugd èsset viërsjot, adderdoem éste aofraekeneng van de factuur (=in het leven krijg je geregeld de rekening gepresenteerd) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich mèr geen dikke been (din èste maude) (=wind je maar niet op!) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich mèr geen dikke been, din èste maude (=hou je maar rustig) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich nie dik want dik èste maude (=kalmeer een beetje !) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich nie dik, din èste maude (=jaag je maar niet teveel op) (Munsterbilzen - Minsters)
- maok tich nie dik, din èste maude (=maak je maar niet zo kwaad) (Munsterbilzen - Minsters)
- maoktech mér nie dik, din éste maude (=als je je kwaad maakt, kost het weer veel moeite om rustig te worden) (Bilzers)
- maoktich nie dik, din éste maude (=maak je niet dik) (Bilzers)
- os verstand éste riëje van os beston (=cogito, dum sum) (Bilzers)
- weite, Este mèr gèt wits! (=weten, als je maar wat weet!) (Mestreechs)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen