122 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten ` Za`
- `t Mag vloeien, `t mag ebben. Die niet waagt Zal `t niet hebben (=je moet niet denken als je niets onderneemt dat ze het dan bij je thuis komen bezorgen)
- aan elkaar hangen als droog Zand (=geen enkele samenhang vertonen)
- advocaat van kwade Zaken (=wie slechte zaken verdedigt)
- als de berg niet tot Mohammed komt, Zal Mohammed tot de berg gaan (=genoegen nemen met wat er beschikbaar/mogelijk is)
- als het varken Zat is, gooit het de bak om. (=gezegd als iemand geen dankbaarheid toont)
- als het water Zakt, kraakt het ijs (=elke oorzaak heeft gevolgen)
- als los Zand aan elkaar hangen (=zonder enige samenhang)
- bouw geen molen om een bak Zaad (=voor een kleinigheid moet men teveel moeite doen.)
- daar Zal wat zwaaien (=daar zal een hartig woordje gesproken worden)
- dat kan hij in zijn Zak steken (=dat is raak - die zit!)
- dat paard Zal mij niet meer slaan (=dat zal mij niet meer gebeuren)
- dat schaap Zal een Zachte dood nemen. (=het wordt vergeten)
- dat sluit als een haspel in een Zak (=dat raakt kant noch wal)
- dat Zaakje Zal wel doodbloeden (=die kwestie zal geleidelijk aan wel worden vergeten)
- dat Zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- dat Zal hem niet glad zitten (=iets zal niet meevallen en moeilijk zijn)
- dat Zal je de dood niet aandoen (=iets is niet zo erg is als het lijkt)
- dat Zal mij een zorg wezen (=daar trek ik me niets van aan)
- dat Zal mijn klomp niet roesten (=ik maak me er niet druk om; het kan mij niet schelen)
- de centen dansen hem in de Zak. (=hij kan niets sparen)
- de darmen Zalven. (=lekker eten en drinken.)
- de hakken in het Zand zetten (=zich opstellen als felle tegenstander van een voorstel of ontwikkeling, zonder de bereidheid te zoeken naar positieve aspecten of naar compromissen)
- de kop in het Zand steken (=doen alsof er geen gevaar dreigt en er niets aan doen)
- de kurk waarop de Zaak drijft (=de basis (steun) van het geheel)
- de mens Zal bij brood alleen niet leven. (=een mens heeft niet alleen lichamelijke maar ook geestelijke behoeftes.)
- de tijd Zal het leren (=na verloop van tijd is er bekend hoe het gegaan is)
- de wolf Zal met het lam verkeren. (=er zal vrede zijn)
- de Zaak nog eens aankijken (=nog even afwachten)
- de Zak krijgen (=ontslagen worden)
- die geboren is om te hangen, Zal niet verdrinken. (=je kunt je lot niet ontlopen.)
- die in het voorjaar niet Zaait, in het najaar niet maait. (=als je jong bent moet je sparen voor je eigen oude dag)
- distels maaien is distels Zaaien (=`maar distels laten staan, is distels laten vergaan`)
- dood en verderf Zaaien (=grote schade of vernietiging veroorzaken.)
- door het ijs Zakken (=niet aan de verwachtingen voldoen.)
- een doodshemd heeft geen Zakken. (=je hebt niets aan je geld als je dood bent)
- een duit in het Zakje doen (=een kleine bijdrage leveren. (Historisch: de kleinst mogelijke gave in het collectezakje van de kerk).)
- een goed begin heeft een goed behagen maar het eindje Zal de last dragen (=goed beginnen is prima, maar je moet volhouden tot het einde)
- een gouden Zadel maakt geen ezel tot paard. (=een mens verandert niet door uiterlijkheden)
- een kat in de Zak kopen (=iets kopen zonder het gezien te hebben - bedrogen worden)
- een knoop in zijn Zakdoek leggen (=iets doen om ergens zeker aan herinnerd te worden)
- een loodje in het Zakje doen (=een kleine bijdrage leveren)
- een paard met een Zachte mond moet men met Zachte toom besturen. (=zachtaardige mensen moet men niet streng behandelen)
- een pakje wordt een Zakje. (=als je een probleem niet aanpakt kan het zich uitbreiden en erger worden.)
- een Zaak/kwestie aankaarten (=een onderwerp ter discussie brengen)
- een Zak zout met iemand gegeten hebben (=iemand al lang kennen)
- een Zalfje op de wond (=iets dat het leed verzacht)
- er is geen Zalf aan te strijken (=ergens niets aan kunnen doen of geen enkel zinvol advies mogelijk voor iemand)
- er verstand van hebben als een kraai van een Zaterdag (=er geen verstand van hebben)
- er Zal geen haan naar kraaien (=dat zal niemand te weten komen)
- er zit geen schot in de Zaak (=het gaat niet vooruit)
150 betekenissen bevatten ` Za`
- op de grote trom slaan (=aandacht proberen te krijgen voor diens Zaak)
- mal moertje mal kindje (=als de moeder te veel toegeeft Zal het kind niet deugen)
- in het donker zijn alle katten grijs/grauw (=als de situatie niet duidelijk is, zijn de Zaken niet goed te beoordelen)
- als `t schip zinkt dan zinkt ook de lading (=als een Zaak bankroet gaat, dan is men meestal ook alles kwijt)
- dun door de broek lopen. (=als iets niet mee Zal vallen)
- als honden konden bidden zou het kluiven regenen (=als is een niet ter Zake doende opmerking)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wil houden, Zal men misbruik van je maken.)
- waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien (=als je niet een goed begin voor iets legt, Zal er ook niets van worden)
- gissen doet missen (=als je niet zeker bent van je Zaak maar gokt, gaat het meestal fout)
- de liefde kan niet van één kant komen (=als je samen iets doet Zal ieder moeten bijdragen)
- wie hoog klimt kan laag vallen (=belangrijke Zaken snel kwijt raken door kleine dingen)
- ons kent ons (=betrekkelijk afgesloten clubje mensen dat onderling de Zaken regelt)
- daar zal wat zwaaien (=daar Zal een hartig woordje gesproken worden)
- dat zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar Zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- na mij de zondvloed (=dat is een probleem dat zich pas voordoet als ik er niet meer ben - het Zal mijn tijd wel duren)
- dat is het begin van het einde (=dat is het begin van iets dat uiteindelijk verkeerd Zal aflopen)
- dat is zo breed als het lang is (=dat verandert niets aan de Zaak)
- dat paard zal mij niet meer slaan (=dat Zal mij niet meer gebeuren)
- er zal geen haan naar kraaien (=dat Zal niemand te weten komen)
- daar is wel wachten maar geen vasten naar (=dat Zal niet gauw gebeuren)
- daar kan niets van inkomen (=dat Zal niet lukken)
- daar kun je ketelaar van blijven (=dat Zal niets opbrengen)
- driemaal is scheepsrecht (=de derde keer Zal je wel gaan lukken)
- de puntjes op de i zetten (=de details erbij zetten - orde op Zaken stellen)
- de eigen boontjes doppen (=de eigen Zaken regelen zonder hulp van anderen)
- de spijker op de kop slaan (=de kern van de Zaak benoemen)
- ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels (=de schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename Zaken)
- de bijl ligt al aan de wortel (=de straf Zal spoedig volgen)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid Zal aan het licht komen)
- het pleit beslechten/beslissen/verliezen (=de Zaak definitief verliezen)
- de peer is nog niet rijp (=de Zaak is nog niet in orde)
- de lens is uit de wagen (=de Zaak is vastgelopen)
- het varken is door de buik gestoken (=de Zaak is vooraf bedisseld)
- de baars vergallen (=de Zaak laten mislukken)
- de molen is/loopt door de vang (=de Zaak of persoon is in de war (gek))
- de ossen achter de ploeg spannen (=de Zaak verkeerd aanpakken)
- het pleit winnen (=de Zaak winnen)
- je schaapjes op het droge hebben (=de Zaken op orde hebben of voldoende hebben om niet meer te hoeven werken)
- oude wijn in nieuwe zakken (=de Zaken zijn anders gepresenteerd, maar niet wezenlijk veranderd)
- dat zaakje zal wel doodbloeden (=die kwestie Zal geleidelijk aan wel worden vergeten)
- voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast (=door voorzichtig te zijn, gaan tere Zaken langer mee)
- zand schuurt de maag (=een beetje Zand eten is niet erg (meer algemeen: stel je niet aan!))
- brandende kwestie (=een dringende, actuele Zaak)
- dat is opgelegd pandoer (=een duidelijke van te voren afgesproken Zaak)
- tussen beurs en geweten geplaatst zijn (=een financieel goede - maar misdadige - Zaak kunnen doen)
- grote parade en klein garnizoen (=een grote vertoning maar niet veel Zaaks)
- een krakende wagen (=een onzekere Zaak - iemand met een zwakke gezondheid)
- een morse muur is snel afgebroken (=een slechte Zaak gaat niet lang mee)
- het zal daar kluizen (=er Zal hevige ruzie zijn)
- het zal er stinken/waaien (=er Zal hevige ruzie zijn)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
