127 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `er de`
- het is er de dood in de pot. (=er is niemand.)
- het onder de pet houden (=het niet in de openbaarheid brengen)
- het paard achter de wagen spannen (=iets nutteloos doen of verkeerd aanpakken)
- het probleem onder de knie hebben (=het probleem is opgelost)
- het scheelt hem onder de muts. (=hij is niet helemaal goed wijs)
- het vel over de oren halen/trekken (=geld afpersen)
- het zwoerd/zwoord achter de oren hebben (=doof zijn)
- hoe hoger het hart, hoe lager de ziel (uit het Fries) (=hoogmoed is het kenmerk van een dwaas)
- iemand achter de bank schuiven (=iemand minachtend behandelen)
- iemand achter de broek/veren/vodden zitten (=iemand aansporen/opjagen / nauwlettend volgen)
- iemand de huid over de oren halen (=iemand afzetten, bedriegen)
- iemand een hart onder de gordel/riem steken (=iemand moed inspreken)
- iemand het bloed onder de nagels vandaan halen (=iemand vreselijk treiteren of irriteren)
- iemand het vel over de oren halen (=iemand te veel laten betalen)
- iemand iets onder de roos vertellen (=iemand in het geheim iets meedelen)
- iemand onder de duim houden (=iemand in je macht hebben, iemand de baas zijn)
- iemand onder de kin strijken (=vriendelijke of vleiende dingen tegen iemand zeggen)
- iemand over de hekel halen (=allerlei slechte dingen vertellen over iemand)
- iets achter de hand hebben (=iets ter beschikking hebben voor wanneer het nodig mocht zijn (bv nood))
- iets achter de kiezen steken (=iets eten)
- iets achter de knopen hebben (=iets is volbracht of voltooid)
- iets onder de knie hebben/krijgen (=iets kunnen of leren kunnen)
- iets onder de kurk hebben (=iets te drinken hebben)
- iets onder de leden hebben (=niet helemaal gezond zijn)
- iets onder de loep nemen (=iets nauwkeurig onderzoeken)
- je achter de oren krabben (=door een onverwachte, zorgelijke ontwikkeling tot nadenken gestemd zijn)
- je kap over de haag hangen (=uittreden uit klooster of priesterschap)
- je licht niet onder de korenmaat zetten (=meespreken, je mening geven en laten merken dat je er iets van weet)
- komt men over de hond, dan komt men over de staart (=als de grootste moeilijkheden overwonnen zijn, dan komt de rest vanzelf)
- kruisjes achter de rug hebben (=tientallen jaren oud zijn)
- met de prins over de Maas geweest zijn (=veel meegemaakt hebben)
- met zijn ziel onder de arm lopen (=zich vervelen)
- niets nieuws onder de zon (=het lijkt nieuwe informatie, maar is al eerder gezegd)
- nog nat(/ niet droog) achter de oren zijn (=nog uiterst onervaren zijn, zodat men er niet over mee kan praten)
- onder de (groene) zoden stoppen (=iemand begraven)
- onder de bezem getrouwd zijn (=ongetrouwd samenwonen)
- onder de blauwe/blote hemel (=in open lucht)
- onder de geboden (=in ondertrouw)
- onder de groene zoden liggen (=begraven zijn)
- onder de hamer komen (=op een veiling verkocht worden)
- onder de loupe nemen (=nader bekijken, aandachtig bestuderen)
- onder de mantel van (=onder de schijn van)
- onder de mensen komen (=buitengaan , mensen ontmoeten)
- onder de neus wrijven (=duidelijk zeggen wat er van gevonden wordt)
- onder de pannen zijn (=de (geld)zaken goed voor elkaar hebben)
- onder de pantoffel zitten (=thuis niets te vertellen hebben)
- onder de plak zitten (=niets durven tenzij de partner het goed vindt)
- onder de schoenzolen schrijven (=ergens niets van terecht komen)
- onder de vijgenboom rusten (=in rust en welstand leven)
- onder de vleugels nemen (=onder zijn hoede nemen)
4 dialectgezegden bevatten `er de`
- waet laeve bemint és nie ziende blind (=het leven is mooi, maar je moet er de schoonheid van inzien) (Bilzers)
- waet laeve bemint és ziëker nie ziende blind (=het leven is mooi voor hen die er de schoonheid van inzien) (Bilzers)
- zet er de zuk es in (=doe eens voort) (Neerpelts)
- zet er de zuk is in (=loop eens wat sneller) (Overpelts)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
