276 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ien`
- `t Mag vloeien, `t mag ebben. Die niet waagt zal `t niet hebben (=je moet niet denken als je niets onderneemt dat ze het dan bij je thuis komen bezorgen)
- aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen (=de beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico`s)
- aanzien doet gedenken (=wat men met eigen ogen gezien heeft, is gemakkelijker te onthouden)
- Abraham gezien hebben (=50 jaar of ouder zijn)
- al moesten de kraaien het uitbrengen (=ooit wordt de zaak bekend)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wil houden, zal men misbruik van je maken.)
- allemans vriend is iedermans nar (=je kan niet voor iedereen goed doen)
- alles komt uit al moesten de kraaien het uitbrengen (=de waarheid komt altijd uit)
- als buurmans huis brand is het tijd om uit te zien. (=leer van andermans problemen)
- als de kat om de hete brij heen draaien (=iets wel willen, maar het niet durven)
- als oude honden blaffen, is het tijd om uit te zien (=als ervaren mensen waarschuwen moet je luisteren)
- als proefkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
- als sardientjes in een blik (=stijf boven op elkaar; dicht opeen)
- apen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- beter een goede buur dan een verre vriend (=vriendschap op afstand is minder waardevol)
- beter één vogel in de hand dan tien in de lucht (=liever een beetje dan helemaal niets / kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien (=bij gebrek aan het goedkope, het dure gebruiken)
- bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. (=bij gemis aan het gewone moet men zijn toevlucht soms wel tot iets duurders nemen.)
- boven het hoofd groeien (=onoverkomelijk worden)
- daar zal wat zwaaien (=daar zal een hartig woordje gesproken worden)
- daar zijn de daken met vlaaien bedekt (=daar is men rijk / Daar heeft men overvloed)
- dat ging van een leien dakje (=dat ging vanzelf)
- dat horen en zien je vergaat (=erg luid)
- dat is nog geen haaienvin waard (=waardeloos)
- dat zijn aambeien met slagroom (=dat heeft niets met elkaar te maken)
- dat zijn twaalf eieren en dertien kuikens. (=een meevaller)
- de aap vlooien (=uitzichtloos en nutteloos werk doen)
- de bak indraaien (=gevangen genomen worden)
- de beren zien dansen (=honger hebben)
- de boel erbij neergooien (=ermee stoppen)
- de Breeveertien opgaan (=verkeerde dingen doen)
- de bui zien hangen (=een ongunstige situatie aanvoelen voordat deze zich daadwerkelijk voordoet)
- de dienst uitmaken (=vertellen wat er gebeuren moet)
- de ene dienst is de andere waard (=wanneer iemand helpt, doet men graag iets terug)
- de hakken laten zien (=zich uit de voeten maken)
- de horens laten zien (=zich vijandig tonen)
- de kans schoon zien (=van de gelegenheid gebruik maken)
- de kast indraaien. (=in de gevangenis komen.)
- de koning gezien hebben (=dronken zijn)
- de kont tegen de krib gooien (=weerspannig zijn)
- de kraaien zullen het uitbrengen (=de waarheid zal aan het licht komen)
- de kraaienmars blazen (=dood gaan)
- de kraan dichtdraaien (=de (financiële) hulp sterk verminderen of stopzetten)
- de Mammon dienen (=alleen maar belangstelling hebben voor geld)
- de paarden die de haver verdienen krijgen ze niet (=zij die het goede werk verrichten, krijgen niet altijd de beloning)
- de paarden die de haver verdienen, krijgen ze niet. (=verdienste blijft vaak onbeloond)
- de Paus van dichtbij zien. (=dronken zijn)
- de pest aan iets (gezien) hebben (=er een hekel aan hebben)
- de plooien glad strijken (=de ruzie bijleggen)
- de rode haan laten kraaien (=iets in brand steken)
213 betekenissen bevatten `ien`
- op de vingers kijken (=(Op een vervelende manier) scherp toezien hoe iemand iets doet, zodat elke fout direct opgemerkt wordt)
- aan de veren kent men de vogel (=aan het uiterlijk (verzorging/kleding) kun je zien met wat voor iemand je te maken hebt)
- op de grote trom slaan (=aandacht proberen te krijgen voor diens zaak)
- op een letter doodblijven (=absoluut niets veranderd willen zien)
- het achter de ellebogen hebben (=achterbaks; zonder zijn zelfzuchtige bedoelingen te laten zien)
- kunnen lezen en schrijven (=al lange tijd goede diensten bewezen hebben)
- als het schip lek is, gaan de ratten van boord. (=als het verkeerd loopt, laten valse vrienden je in de steek)
- als de maan vol is schijnt ze overal (=als iemand gelukkig is, kan iedereen dat zien)
- allemans vriend is allemans gek. (=als je iedereen te vriend wil houden, zal men misbruik van je maken.)
- handen in de schoot geeft geen brood. (=als je niets doet verdien je ook niets)
- op de kloosters reizen (=altijd bij vrienden of kennissen logeren)
- als de armoede binnenkomt vliegt de liefde het venster uit (=armoede betekent vaak het einde van vriendschappen en relaties)
- de grond onder zich voelen wegzinken (=beschaamd zijn , geen oplossing meer zien)
- een reef in het zeil doen (=besnoeien in de uitgaven, bezuinigen)
- leeuwen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- apen en beren op de weg zien (=bezwaren zien)
- kijken als een hard geschilde aardappel (=bleek zien)
- de manchetten aandoen (=boeien aandoen)
- de paternosters aandoen (=boeien aandoen)
- de aardappelen komen niet voor de eikenblaren (=boerenregel. De aardappelplant begint te groeien als de eik in het blad komt)
- op de koop toe (=bovendien)
- water bij de wijn doen (=compromissen zien te sluiten)
- dat zal hem geen windeieren hebben gelegd (=daar zal hij wel veel geld mee verdiend hebben)
- daar kan de schoorsteen niet van roken (=dat brengt niets op / men kan niet alleen van vriendelijke woorden leven)
- dat zijn ze niet die `t Wilhelmus blazen (=dat zijn onze vrienden niet)
- ketters wonen het dichtst bij de paus (=de beste vrienden van een machtig man zijn vaak zijn grootste vijanden)
- achter de coulissen kijken (=de echte toestand zien (ontdekken))
- er geen kijk op hebben (=de oplossing niet zien)
- een draai aan iets geven (=de waarheid verdraaien)
- weten waar de aal kruipt (=de ware bedoelingen van iemand doorzien)
- als men van de duivel spreekt trapt men hem op zijn staart (=degene waarover men spreekt, laat zich dikwijls op dat moment zien)
- wiens brood men eet, diens woord men spreekt (=diegene bij wie we ons geld verdienen geven we meestal gelijk)
- uit wiens hand men eet wiens woord men spreekt (=diegene bij wie we ons geld verdienen geven we meestal gelijk)
- sijmen betaalt (=diegene die het minste verdient draagt de kosten)
- als proefkonijn dienen (=dienen voor een of ander experiment)
- in het lijntje lopen (=dienstbaar zijn)
- iemand links laten liggen (=doen alsof iemand er niet is, niet bemoeien met iemand)
- de ogen openen (=doen inzien)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- liefde is blind (=door verliefdheid de gebreken van een ander niet zien)
- alle vrijers zijn rijk. (=door verliefdheid de negatieve dingen van je partner niet zien)
- men vangt meer vliegen met honing/stroop dan met azijn (=door vriendelijk te zijn bereik je meer bij iemand dan met lelijke woorden)
- door de mand vallen (=doorzien worden)
- het beste paard van stal vergeten. (=een belangrijk persoon over het hoofd zien)
- een handwerk heeft een gouden bodem (=een goed vakman verdient altijd zijn brood)
- een goede buur is beter dan een verre vriend (=een goede buur kan je beter helpen dan een verre vriend)
- de kunst gaat om brood (=een kunstenaar verdient moeizaam z`n brood)
- het tij keren (=een ontwikkeling stoppen. Bijvoorbeeld ten aanzien van het toenemen van zinloos geweld. Zie getij)
- het ijs breken / het ijs is gebroken (=een vriendelijk gesprek op gang brengen na een kil begin)
- de kost gaat voor de baat uit (=eerst moeten er kosten worden gemaakt alvorens men er iets aan verdienen kan)
50 dialectgezegden bevatten `ien`
- 'k ging 'er hen met lood ien 'e schoen'n (=ik ging er bang naar toe) (Westerkwartiers)
- 'k heb 'em niet veul ien 'e reek'n (=ik heb geen hoge dunk van hem) (Westerkwartiers)
- 'k heb 't er alle vertrouw'n ien (=ik denk dat het wel goed zit) (Westerkwartiers)
- 'k heb pien ien 't lief van 't lach'n (='k heb buikpijn van het lachen) (Westerkwartiers)
- 'k ston ien tweestried (=ik hinkte op twee gedachten) (Westerkwartiers)
- 'k wil wiet'n wat veur vlees ik ien 'e kuup heb (=ik wil weten wat ik daar aan heb) (Westerkwartiers)
- 'k wol niet groag ien zien schoen'n stoan (=ik ben niet graag in zijn situatie) (Westerkwartiers)
- 'k zat doar met de kroag omhoog en de pest ien (=als men ergens op de tocht zit :) (Westerkwartiers)
- 'n geev'm peerd maag je niet ien 'e bek kiek'n (=een kado mag je niet bekritiseren) (Westerkwartiers)
- 'n geev'm peerd moe'j niet ien 'e bek kiek'n (=een gegeven paard moet je niet in de bek kijken) (Westerkwartiers)
- 'n geev'n peerd maag je niet ien 'e bek kiek'n (=geven - 'n gegeven paard mag je niet in de bek kijken) (Westerkwartiers)
- 'n kat ien 'e zak koop'n (=een foute aankoop doen) (Westerkwartiers)
- 'n kiend ien de bongeljoar'n (=een kind in de pubertijd) (Westerkwartiers)
- 'n oogje ien 't zeil holl'n (=iets in de gaten houden) (Westerkwartiers)
- 'n profeet wordt ien eig'n laand niet eerd (=men wordt in eigen plaats niet gewaardeerd) (Westerkwartiers)
- 'n profeet wordt ien zien eig'n laand niet eerd (=men wil van eigen inwoners niet zo pochen) (Westerkwartiers)
- 'n schip op 't strand, is 'n boak'n ien zee (=houdt het ongeval van iemand anders voor ogen) (Westerkwartiers)
- 'n speld zoek'n ien 'n hooiberg (=een onbegonnen werk) (Westerkwartiers)
- 'n stuk ien de kloote hèbbe (=Dronken zijn) (Genneps)
- 'n störm ien 'n glaas wodder (=veel poeha om een kleinigheidje) (Westerkwartiers)
- 'n wolf ien schoapskleer'n (=een mispunt die zich aardig voordoet) (Westerkwartiers)
- 't bij 'n aaner ien 'e schoen'n schuuv'm (=iemand anders de schuld geven) (Westerkwartiers)
- 't enne is ien zicht (=het einde is in zicht) (Westerkwartiers)
- 'T es iën eirle (=Hij is zat) (Harelbeeks)
- 't feestje viel totoal ien 't wodder (=de festiviteiten zijn mislukt) (Westerkwartiers)
- 't geld blift ien de wereld, wij goan d'r uut (=men heeft geld nodig maar niet meer dan nodig) (Westerkwartiers)
- 't ging 't ene oor ien en 't aaner weer uut (=ze hoorde het best wel, maar vergat het meteen) (Westerkwartiers)
- 't goar'n zit ien tuus (=het garen zit in de war) (Westerkwartiers)
- 't hoog ien de kop hèbbe (=verwaand zijn) (Genneps)
- 't ien of 't aer (=het ene of het andere (kiezen) ) (Noordwijks)
- 't is 't ien en 't ander (=het is me wat) (Antwerps)
- 't is ien kann'n en kruuk'n (=het is allemaal goed geregeld) (Westerkwartiers)
- 't Mes ien 't vé.rke loate stèèke (=Een begonnen werk niet af maken) (Genneps)
- 't ston leev'msgroot ien 'e kraant (=het stond met grote koppen in de krant) (Westerkwartiers)
- 't Vroegjaor ien de kop krie.ge (=Schoonmaakwoede) (Genneps)
- 't was d'r ien 'e puntjes (=het was er keurig voorelkaar) (Westerkwartiers)
- 't was of 'n engeltje me ien de mond piste (=het heeft me bijzonder goed gesmaakt) (Westerkwartiers)
- 't zit aalmoal ien kann'n en kruuk'n (=het is allemaal al geregeld) (Westerkwartiers)
- 't zolt ien e zuup'mbrij (=het zout in de pap) (Westerkwartiers)
- ’t Es beedre ien luis in de panne dan gien vet! (=Beter iets klein dan helemaal niets.) (Evergems)
- ' k ben wat vremd ien de huud (=ik voel me niet helemaal lekker) (Westerkwartiers)
- ' n speek ien ' t wiel steek' n (=een zaak verhinderen) (Westerkwartiers)
- ' t ging bij ' em ' t ene oor ien en ' t aaner oor uut (=hij luisterde niet met aandacht) (Westerkwartiers)
- ' t is wat ien dienst, aalmoal soldoat' n (=het is wat in dienst, allemaal soldaten) (Westerkwartiers)
- aal heur plann'n viel'n ien duug'n (=het brak hun bij de handen af) (Westerkwartiers)
- aarg'ns nog ien 't kriet stoan (=ergens nog in de schuld staan) (Westerkwartiers)
- Ach, schiet ter wat ien (=Dat maakt niks uit) (Genneps)
- ain n swien ien t ies joagen (=iemand het gras voor de voeten wegmaaien) (Gronings)
- alle beetjes help'n zee 't wicht, en plaste ien zee (=alle kleine beetjes helpen) (Westerkwartiers)
- alles ien 't lood (=alles oké) (Westerkwartiers)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
