23 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `ju`
- als het in de kajuit regent ,druipt het in de hut (=als de baas problemen heeft, krijgen ook de ondergeschikten hun deel)
- als jut voor de haakmand staan (=beteuterd, triest)
- de juiste man op de juiste plaats zijn (=zeer geschikt zijn voor het werk)
- de jure et de facto (=volgens het recht en de feiten) (Latijn)
- de kop van jut (=het slachtoffer, het zwarte schaap)
- door de kajuitsramen aan boord komen (=onmiddellijk bevelhebber worden, zonder eerste ondergeschikte te zijn geweest)
- een tien met een griffel en een zoen van de juffrouw (=in de volksmond: De beste beloning voor een 19e eeuws schoolkind)
- fiat justitia (=het recht moet zegevieren) (Latijn)
- fiat justitia et pereat mundus (=het recht moet zegevieren ook al vergaat de wereld) (Latijn)
- het is niet iedereen gegeven ajuin met droge ogen te schillen (=niet iedereen doet het onaangename met de glimlach)
- het juiste midden vinden (=een goed evenwicht vinden tussen twee tegengestelde aanpakken. Bijvoorbeeld, als het er om gaat hoeveel bevoegdheden de politie moet hebben om de rechtsstaat te handhaven)
- het juk afschudden/afwerpen (=zich vrijmaken)
- hoofd van jut (=het slachtoffer)
- je onder het juk der dwingelandij krommen (=onderworpen zijn)
- jesus nazarenus rex judaeorum (=jezus van Nazareth, koning der Joden) (Latijn)
- jut en jul (=een apart of raar stelletje)
- met Sint juttemis als de kalveren op het ijs dansen (=nooit (Sint Juttemis valt op 17 augustus, en dan ligt er geen ijs))
- niet aan het juiste adres zijn (=iets aan de verkeerde persoon vragen)
- onder het Caudijnse juk moeten doorgaan (=vernederd worden)
- onder het juk brengen (=onderwerpen)
- onder het juk moeten doorgaan (=zich aan andermans macht moeten onderwerpen)
- onder het juk zuchten (=onderworpen zijn)
- trillen als een juffershondje (=van angst trillen)
23 betekenissen bevatten `ju`
- de barricades opgaan (=actie voeren om iets voor elkaar te krijgen of juist tegen te houden)
- de rechte man op de rechte plaats (=de juiste man voor de juiste taak)
- goed gereedschap is het halve werk (=door de juiste hulpmiddelen te gebruiken wordt het karwei snel geklaard)
- recht praten wat krom is (=door een ingewikkelde, onjuiste redenering een onzuivere situatie, daad of besluit trachten van een rechtvaardiging te voorzien)
- met tijd en stond, gaat men de wereld rond. (=er is een juiste tijd is voor alles en sommige dingen hebben tijd nodig)
- het hoofd boven water houden (=financieel rondkomen, juist genoeg geld hebben om te kunnen leven)
- er klopt geen hout van (=het is geheel onjuist)
- er zit een luchtje aan (=het is niet juist, het klopt niet helemaal)
- er is maar een f in het abc (=het juiste midden vinden, is moeilijk)
- het klopt als een zwerende vinger (=het past goed; het is logisch; het is volkomen juist; er is niets tegen in te brengen. (Equivalent aan: het sluit als een bus.))
- het ijzer smeden als het heet is (=je moet op het juiste moment de kansen grijpen en dingen doen)
- precies in mijn straatje zijn (=me precies goed uitkomen op het juiste moment)
- iemands hete adem in je nek voelen (=merken dat een ander je bijna inhaalt; opgejut of opgejaagd worden)
- de sterke arm der wet (=met gepast geweld optredende overheidsorganisatie, bijvoorbeeld politie of justitie)
- een kind om een boodschap sturen. (=niet de juiste persoon iets op laten lossen)
- met Sint Juttemis als de kalveren op het ijs dansen (=nooit (Sint juttemis valt op 17 augustus, en dan ligt er geen ijs))
- aan een goed kantoor zijn (=op de juiste plaats zijn)
- een lot uit de loterij trekken (=precies de juiste persoon of ding gevonden hebben wat er nodig was)
- een woord op zijn pas is zo goed als geld in de tas (=spreken op het juiste ogenblik is waardevol)
- een woord op zijn pas is een daalder waard (=spreken op het juiste ogenblik is waardevol)
- prijs de dag niet vóór de avond (=trek geen voorbarige conclusies en juich niet te vroeg)
- hoe later op de avond, hoe schoner volk. (=vriendelijke of juist schertsende verwelkoming van late bezoekers)
- van zijn hart geen moordkuil maken (=zijn gevoelens niet opkroppen / vrijuit zeggen wat je niet bevalt / eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt)
16 dialectgezegden bevatten `ju`
- 'k zeg maar niks / antwoord: / Maor God hoort ju bromme . (=ik zeg maar niets.. en dan antwoordt de ander: (maar je denkt het er het jouw van)) (Utrechts)
- dat keje op je buik schrijve (dan ku je ut met ju hemp weer uitvegu (=Je kunt er naar fluiten, je kunt het wel vergeten, je wacht op niets) (Utrechts)
- de peej in 'ebbe, de ju in 'ebbe (=ergens doorheen zitten) (Roosendaals)
- ei ju al un ket (=heb je al een meisje voor de kermis) (Volendams)
- hebbie in ju nest gezeke (=vroeg op gestaan) (Rotterdams)
- Istie man ju meutje? (=Ben jij er zo één?) (Flakkees)
- ju ka deeten gelik ne diekedelver (=hij kan veel eten) (Brugs)
- k ga me puuste schuern / scheur ju puuste (=ik ga weg / ga weg!) (Brugs)
- k snap dor gèn ju van (=Ik begrijp het niet) (Boksmeers)
- mieddie woat zie ju er goed uut (=meid wat zie je er goed uit) (Twents)
- Nou. !!! - Ga naar het Vreeburg: heb ju de ruimtuh. (=Nou... !!! (is niet wijd)) (Utrechts)
- oe eh jej ju aai (=hoe heb jij je ei) (Volendams)
- Oe eh jej ju aai? (=Hoe wil jij je ei) (Volendams)
- Op ju Bolle oguh. (ogen) (=Dacht , t niet.. / Ja doeiii / Echt niet / Je kunt het bekijken / Nou nee hoor) (Utrechts)
- oud ju mulle! (=hou je mond) (West-Vlaams)
- Wachte tot ju een ons weeg (=lang wachten) (Utrechts)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
