54 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `RON`
- aan de gRONd zitten (=bankroet of totaal uitgeput zijn)
- al zijn patRONen verschieten (=alle mogelijkheden uitproberen)
- als aan de gRONd genageld staan (=perplex staan)
- als het kalf verdRONken is dempt men de put (=pas als het te laat is, neemt men maatregelen)
- als je alles van tevoren wist, dan kwam je met een dubbeltje de wereld RONd (=het heeft geen zin zich na afloop te beklagen over gebrek aan voorkennis. (Meestal in antwoord op klachten als `Als ik dat van tevoren geweten had.`))
- als paddenstoelen uit de gRONd schieten (=snel en in grote massa tevoorschijn komen)
- bokkenspRONgen maken (=van het een op het ander springen - zotte sprongen maken)
- de baRON spelen (=(onterecht) baas spelen)
- de gRONd onder zich voelen wegzinken (=beschaamd zijn , geen oplossing meer zien)
- de kRONkel in de darm hebben (=hevige buikpijn (koliek) hebben)
- de mijn is verkeerd gespRONgen (=ongeveer als: wie een put graaft voor een ander, valt er zelf in)
- de schouders eRONder zetten (=zich voor iets inspannen)
- de wind eRONder hebben (=de ondergeschikten hebben angst)
- een dRONkemansgebed doen (=het geld natellen (als het zo goed als op is))
- een dRONken vrouw is een engel in bed (=drank draagt bij aan het beëindigen van de tegenstand)
- een kat in het donker/nauw maakt rare spRONgen (=in een benarde situatie doet men vreemde dingen)
- een kRONkel in je hersens hebben (=vreemde gedachtes hebben)
- een kwade dRONk hebben (=dronken zijn en slecht geluimd)
- een nieuwe bRON aanboren (=een nieuwe manier vinden om iets te krijgen)
- een paard, dat voor de tweede keer de spRONg niet neemt, neemt hem ook voor de derde keer niet. (=iemand die al twee keer geen beslissing durft te nemen, komt nooit tot een besluit)
- een spRONg in het diepe wagen (=een risico nemen en iets nieuws proberen.)
- geen been aan de gRONd krijgen (=voorstel werd niet aangenomen)
- geen bokkenspRONgen kunnen maken (=weinig geld hebben om extra dingen te kunnen kopen)
- geen gRONd houden (=geen steek houden - niet correct zijn)
- geen poot aan de gRONd kunnen krijgen (=geen schijn van kans blijken te hebben)
- grote pRONker, kale jonker. (=je voordoen als een rijk man terwijl je arm bent)
- het gRONdsop is voor de goddelozen (=gezegd van iemand die het laatste restje uitdrinkt)
- in de gRONd boren (=een idee op vervelende wijze sterk afkeuren)
- kinderen en dRONkaards spreken de waarheid (=ze zeggen wat ze vinden, ze zijn ongeremd)
- kromme spRONgen maken (=alle moeite doen om zich uit een situatie te redden)
- laag bij de gRONd (=oneerlijk, unfair)
- met andermans veren pRONken (=weglopen met de ideeën van een ander, met iets van een ander zelf gaan pronken)
- met beide benen op de gRONd staan (=een realist zijn)
- met de gRONd gelijk maken (=totaal vernietigen)
- met de pet RONdgaan (=geld inzamelen)
- met tijd en stond, gaat men de wereld RONd. (=er is een juiste tijd is voor alles en sommige dingen hebben tijd nodig)
- op de achtergRONd blijven (=niet in de schijnwerpers willen staan.)
- op de voorgRONd staan (=onder de aandacht staan)
- op de voorgRONd treden (=onder de aandacht treden)
- op stel en spRONg (=direct en zonder uitstel.)
- platvis eet je met de ramen open en RONdvis met de ramen dicht (=m.a.w. platvis is een zomervis en rondvis is in de winter op z`n best)
- stille waters/wateren hebben diepe gRONden (=zij die weinig zeggen hebben vaak het onvoorspelbaarste karakter)
- te gRONde gaan (=verdwijnen, niet verder kunnen bestaan)
- tussen lepel en mond valt veel pap op de gRONd (=problemen komen vaak pas op het laatst)
- uit de gRONd stampen (=erg snel iets opbouwen)
- uit de hengstebRON gedRONken hebben (=erg veel gedichten schrijven)
- uit zuivere bRONnen vloeit zuiver water. (=eerlijke mensen praten geen kwaad)
- vaste gRONd onder de voeten hebben (=weten waar men op steunt - in een goede positie verkeren)
- vaste voet aan de gRONd krijgen (=iets gedaan krijgen en/of als gebruikelijk beschouwd gaan worden)
- zo dRONken als een kartouw (=stomdronken)
81 betekenissen bevatten `RON`
- de eindjes (niet) aan elkaar knopen (=(niet) RONd komen (met z`n inkomen))
- men moet de schapen scheren maar niet villen (=als men uit hebberigheid de inkomstenbRON opoffert heeft men niets meer voor in de toekomst)
- armoede zoekt list. (=armoede dwingt om op zoek te gaan naar alternatieve manieren om RONd te komen)
- de paal door de oven steken (=bankroet gaan, zich te gRONde richten)
- aan het laatje zitten (=bij de bRON zitten / geld hebben)
- bij de tekst blijven (=bij het oorspRONkelijke plan blijven)
- die is vis (=die is dRONken)
- te haaien en te draaien lopen (=doelloos RONddwalen)
- de lading binnen hebben (=dRONken)
- boven zijn theewater (=dRONken)
- volle krop, dolle kop. (=dRONken mensen doen gekke dingen)
- voor Pampus liggen (=dRONken of bewusteloos zijn)
- met een nat zeil thuiskomen (=dRONken thuiskomen)
- een stuk in je kraag drinken (=dRONken worden)
- lazarus zijn (=dRONken zijn)
- een stuk in zijn kraag hebben (=dRONken zijn)
- een snee in het oor hebben (=dRONken zijn)
- een snee in de neus hebben (=dRONken zijn)
- een peer op hebben (=dRONken zijn)
- een laars aanhebben (=dRONken zijn)
- in de olie zijn (=dRONken zijn)
- de koning gezien hebben (=dRONken zijn)
- de Paus van dichtbij zien. (=dRONken zijn)
- de prins spreken (=dRONken zijn)
- een kwade dronk hebben (=dRONken zijn en slecht geluimd)
- een bom inhebben. (=dRONken zijn.)
- een schollekop (vissenkop) hebben (=een boeventRONie hebben)
- een doos van Pandora zijn (=een bRON van problemen, ellende, ziekte en misère zijn)
- een kring om de zon brengt water in de ton. (=een halo RONd de zon voorspelt meestal regen)
- het land hebben aan iets/iemand (=een hartgRONdige afkeer hebben)
- de hoofdvogel schieten (=een hoofdprijs winnen, maar vaak iRONisch bedoeld. Letterlijk: de hoofdvogel is de hoofdprijs bij het vogelschieten)
- een kerel als Kas (=een stevig gebouwde kerel (iRONisch bedoeld))
- er het mes inzetten (=er gRONdig op ingrijpen, in de uitgaven besnoeien)
- voor de schenen/voeten werpen (=ermee confRONteren)
- het hoofd boven water houden (=financieel RONdkomen, juist genoeg geld hebben om te kunnen leven)
- jezelf tegenkomen (=geconfRONteerd worden met de gevolgen van je eigen acties.)
- dun snijden is het behoud van de worst. (=goed kunnen RONdkomen door zuinig te zijn)
- een goede beurt geven (=gRONdig reinigen, gRONdig aanpakken)
- de keel kost veel (=herhaalde dRONkenschap leidt tot armoede)
- de bijl aan de wortel leggen (=het kwaad in de oorspRONg trachten uit te roeien)
- zijn hoed staat op halfzeven (=hij is dRONken)
- zijn kop is zwaarder dan zijn benen (=hij is dRONken (of erg moe))
- iemand doodverven met iets (=iemand bestemd voor een post achten, iemand als de dader van iets afschilderen (doodverf is gRONdverf)[1])
- iemand iets voor de voeten gooien (=iemand met iets confRONteren)
- een koekje van eigen deeg (=iets geven (of krijgen) wat oorspRONkelijk bedacht is door degene die het krijgt (of geeft))
- iets zo beu zijn als koude pap (=iets gRONdig beu zijn)
- een gesloten boek (=iets wat niet te doorgRONden is)
- uit de lucht grijpen (=iets zonder enige gRONd vertellen)
- van Lillo komen (=je dom houden. Volgens de overlevering vindt dit gezegde zijn oorspRONg in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde in 1579)
- een snor aan hebben (=lichtjes dRONken zijn)
2 dialectgezegden bevatten `RON`
- Ge moet 'r giën dookskes RON droai'n (=Zeg het maar plataf!) (Harelbeeks)
- opten hoek vannen RON toffel gon zitte (=het zich moeilijk maken) (Munsterbilzen - Minsters)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
