1193 spreekwoorden en uitdrukkingen bevatten `nd`
- het kind van de rekening (=degene die schade lijdt, terwijl anderen niets hebben)
- het klopt als een zwerende vinger (=het past goed; het is logisch; het is volkomen juist; er is niets tegen in te brengen. (Equivalent aan: het sluit als een bus.))
- het koren van de molen zenden (=de klanten wegjagen - zichzelf benadelen)
- het kruit niet uitgevonden hebben (=niet bijster slim zijn)
- het krullen van de staart is het fatsoen van de hond. (=iedereen heeft wel een positieve eigenschap)
- het land aan iets hebben (=aan iets een hekel hebben)
- het land hebben aan iets/iemand (=een hartgrondige afkeer hebben)
- het land van belofte (=de plaats waar het goed toeven is)
- het leeuwendeel van iets krijgen (=het grootste aandeel van iets krijgen)
- het lieve leventje gaande (=de ruzie begonnen - de poppen aan het dansen)
- het loopt in`t honderd (=het gaat helemaal mis)
- het met iemand aan de stok hebben/krijgen (=ruzie met elkaar hebben/krijgen)
- het niet op iemand hebben (=iemand niet goed kunnen verdragen)
- het onder de pet houden (=het niet in de openbaarheid brengen)
- het onderspit delven (=verliezen)
- het onderste uit de kan willen (=het uiterste willen)
- het op iemand begrepen hebben (=iemand goed kunnen verdragen / iemand is altijd de pineut)
- het op iemand gemunt hebben (=steeds dezelfde persoon die ergens last van heeft)
- het op iemand niet begrepen hebben (=iemand niet vertrouwen)
- het over een andere boeg gooien (=het anders aanpakken)
- het probleem onder de knie hebben (=het probleem is opgelost)
- het recht in eigen hand nemen (=eigenmachtig optreden)
- het roer in handen hebben (=leiding geven en door moeilijke tijden heen komen)
- het scheelt hem onder de muts. (=hij is niet helemaal goed wijs)
- het smelt als boter in de mond (=(van eten) het is erg mals)
- het staal wordt in de wind gehard. (=moeilijkheden en tegenslagen kunnen je sterker maken)
- het tiend betaald hebben (=erg afgevallen zijn)
- het tij wacht op niemand. (=benut kansen voor het te laat is)
- het verstand komt met de jaren (=naarmate je ouder wordt, word je wijzer en verstandiger)
- het voorland zijn (=iemands toekomst zijn)
- het vossenvel aandoen (=op sluwe wijze iets willen bereiken)
- het warm water (her)uitvinden (=iets wat reeds lang bekend is, presenteren alsof het een originele innovatie is. (Niet verwarren met `het wiel opnieuw uitvinden`))
- het water loopt hem in de mond (=hij heeft er heel veel trek in)
- het wiel opnieuw uitvinden (=dubbel werk doen)
- het zal je kind maar wezen (=je zal er maar voor op moeten draaien)
- het zinkende schip verlaten (=ervandoor gaan als de zaak misgaat)
- hij geeft niet om wiens huis in brand staat, als hij zich maar aan de gloed kan warmen (=overal voordeel uit halen, ongeacht gevolgen voor anderen)
- hoe later op de avond, hoe schoner volk. (=vriendelijke of juist schertsende verwelkoming van late bezoekers)
- hoe later op de avond/dag hoe schoner volk (=schertsend gezegd bij het laat binnenkomen van vrienden of familie)
- hoge bomen/masten vangen veel wind (=in een hoge positie heeft men ook veel verantwoordelijkheid)
- Hollands welvaren (=gezegd van een zeer gezond uitziend persoon)
- hondenweer (=zeer slecht weer)
- hoogmoed deed nooit iemand goed. (=arrogantie en overmoed zijn slechte eigenschappen)
- horende doof zijn (=niet luisteren)
- huilen als een hofhond (=erbarmelijk tekeer gaan)
- huizen op iemand kunnen bouwen (=sterk op iemand kunnen vertrouwen)
- iemand (aan) de pols voelen (=iemand uithoren)
- iemand aan de dijk zetten (=iemand ontslaan)
- iemand aan de tand voelen (=op strenge manier ondervragen)
- iemand aan het lijntje hebben (=meewerken met iemand)
1743 betekenissen bevatten `nd`
- het hazenpad (ver)kiezen (=er vandoor gaan of vluchten)
- er een vuile pijp aan roken (=er veel nadeel van ondervinden)
- er een lelijke pijp aan roken (=er veel schade van ondervinden)
- de dood of de gladiolen (=er vol voor gaan, zonder compromissen.)
- er zijn hoed voor afnemen (=er voor in bewondering staan)
- er een balletje over opgooien (=er voorzichtig over beginnen te praten om erachter te komen wat anderen ervan vinden)
- er was geen hond/kat/kip (=er was niemand)
- mogen lijden (=er wel tegen kunnen - iemand wel kunnen verdragen)
- de soep wordt nooit zo heet gegeten, als zij wordt opgediend (=er worden meestal minder zware maatregelen toegepast dan was aangekondigd)
- daarmee is de kous af. (=er wordt geen aandacht meer aan gegeven)
- er is onkruid onder de tarwe (=er zijn minderwaardige goederen (of personen) tussen de betere)
- er behoort meer tot een huishouden dan het zoutvat. (=er zijn veel bijkomende kosten)
- om over naar huis te schrijven (=erg bijzonder)
- op een zuinigje (=erg goedkoop - weinig moeite doend)
- van zessen klaar (=erg handig zijn en van aanpakken weten)
- iemand wel kunnen villen (=erg kwaad zijn op iemand / Een erge hekel hebben aan iemand)
- je pen in alsem dopen (=erg negatief of kwetsend schrijven)
- je pen in gal en alsem dopen (=erg negatief of kwetsend schrijven)
- iemand het hemd van het lijf vragen (=erg nieuwsgierig zijn en alles van iemand proberen te vragen)
- iemand de voet kussen (=erg onderdanig naar iemand doen)
- iemand de hielen likken (=erg onderdanig of nederig tegen iemand doen)
- met twee linkerhanden geboren zijn (=erg onhandig zijn)
- in vuur en vlam staan (=erg opgewonden zijn / hevig branden)
- liefhebben als de appel van zijn oog (=erg veel van iemand houden)
- de wijsheid in pacht hebben (=erg verstandig zijn of althans doen alsof)
- het gras kunnen horen groeien (=erg verwaand zijn - ook gezegd als het ergens muisstil is)
- met het verstand van een garnaal (=erg weinig verstand, erg dom)
- hemel en aarde bewegen (=ergens alles aan doen om het gedaan te krijgen (bv van iemand))
- ergens als kind in huis zijn (=ergens bekend of goed behandeld worden)
- iemand de loef afsteken (=ergens beter in zijn dan iemand)
- er een plasje overheen doen (=ergens een kleine wijziging in aan (laten) brengen, dat wel duidelijk laat zien dat de afzender iemand van belang is)
- iets in de vingers hebben (=ergens ervaring en deskundigheid over hebben opgebouwd, waardoor men met grote kwaliteit en zonder fouten te maken, zich hiermee bezig kan houden)
- iets links laten liggen (=ergens geen aandacht aan geven)
- genade vinden (=ergens geen straf voor krijgen of iets niet toegerekend worden)
- van iets zoveel verstand hebben als een koe van saffraan eten (=ergens geen verstand van hebben)
- aan de haal gaan (=ergens mee vandoor gaan)
- een vreemdeling in Jeruzalem zijn (=ergens niet bekend zijn met de gang van zaken of zich ergens niet thuis voelen)
- er is geen zalf aan te strijken (=ergens niets aan kunnen doen of geen enkel zinvol advies mogelijk voor iemand)
- de klok hebben horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt (=ergens over gehoord hebben, zonder er echt iets van af te weten)
- iemand op zijn zeer trappen (=ergens over praten wat door iemand als erg onplezierig ervaren wordt)
- van Teeuwes nog Meeuwes weten (=ergens van helemaal geen verstand hebben)
- verstand hebben van gekookt eten. (=ergens verstand van hebben.)
- iets uit de eerste hand hebben (=ergens zelf bij zijn geweest of hebben gehoord van iemand die het zelf heeft meegemaakt)
- tegen de borst stuiten (=ergens zwaar moeite mee hebben / met tegenzin ondervinden)
- er over oordelen als een blinde over de kleuren (=erover oordelen zonder kennis van zaken)
- maken dat men wegkomt (=ervandoor gaan)
- het zinkende schip verlaten (=ervandoor gaan als de zaak misgaat)
- de plaat poetsen (=ervandoor gaan.)
- een oude rat vindt licht een gat. (=ervaren mensen weten vaak een oplossing te vinden)
- iemand iets door de neus boren (=ervoor zorgen dat iemand iets niet krijgt)
Bronnen
De spreekwoorden en gezegden zijn afkomstig van Wikiquote, Wikipedia en onze gebruikers.
Op woorden.org is de uitleg ingekort en is herkomst van spreekwoorden en gezegden weggelaten.
Zie ook:
- vaartips.nl Ruim 300 woorden, zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- debinnenvaart.nl Nog eens honderden zegswijzen en uitdrukkingen met een maritieme achtergrond
- Het boek `De Latynsche spreekwyzen` uit 1755 met oud-Nederlandse vertalingen
